Nghiên cứu sử dụng dữ liệu kiểm kê rừng từ 2.700 lô đất trên khắp quốc gia châu Đại Dương này, từ những khu rừng ẩm mát đến thảo nguyên khô hạn, loại trừ các khu vực bị ảnh hưởng bởi các hoạt động khai thác gỗ, phá rừng hoặc cháy rừng, để qua đó xem xét tỷ lệ cây chết thay đổi như thế nào trong những thập kỷ gần đây.
Giáo sư Belinda Medlyn tại Viện Môi trường Hawkesbury thuộc Đại học Tây Sydney cho biết các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng tỷ lệ cây chết liên tục tăng lên theo thời gian ở tất cả các loại rừng khác nhau và sự gia tăng này rất có thể là do nhiệt độ tăng lên.
Thế giới đã ấm lên trung bình gần 1,2 độ C kể từ thời kỳ tiền công nghiệp và phần lớn mức tăng nhiệt độ xảy ra trong 50 năm trở lại đây. Về nguyên nhân và tốc độ cây chết trong rừng có thể do nhiều tác động khác nhau, đôi khi từ cả việc rừng trở nên rậm rạp hơn và cây cối cạnh tranh gay gắt hơn về nguồn dinh dưỡng.
Trong nghiên cứu nói trên, được công bố trên tạp chí Nature Plants, nhóm nghiên cứu đã loại trừ những khu vực bị ảnh hưởng bởi cháy rừng hoặc khai phá rừng, đồng thời xem xét cả diện tích mặt cắt ngang của toàn bộ cây trong một khu vực. Giáo sư Mdelyn - dẫn đầu nhóm nghiên cứu - cho biết ngay cả khi các nhà nghiên cứu đã điều chỉnh theo tỷ lệ mặt cắt ngang thì xu hướng cây chết vẫn tồn tại theo thời gian.
Đáng chú ý, mức độ gia tăng giữa 4 quần xã sinh vật được khảo sát là rất khác nhau, trong đó các thảo nguyên nhiệt đới có mức tăng mạnh nhất. Số lượng cây chết trung bình ở các thảo nguyên nhiệt đới tăng 3,2% mỗi năm, từ gần 15 cây chết trong số 1.000 cây năm 1996 lên gần gấp đôi vào năm 2017.
Nghiên cứu cũng cho thấy số lượng cây chết vượt quá số cây mới mọc, khiến lượng cây trong rừng suy giảm dần. Theo Giáo sư Medlyn, điều này dẫn đến việc tổng lượng khí carbon lưu trữ trong rừng cũng giảm dần theo thời gian và xu hướng này diễn ra ở cả 4 hệ sinh thái (gồm thảo nguyên nhiệt đới, rừng ôn đới mát mẻ, rừng ôn đới ấm áp và rừng mưa nhiệt đới). Vì thế, rất có thể đây là một hiện tượng phổ biến, chứ không chỉ riêng ở Australia.
Tỷ lệ cây chết tăng nhanh diễn ra trong bối cảnh thời tiết nóng lên và hiện tượng khô hạn gia tăng liên quan đến biến đổi khí hậu. Càng các vùng nóng và khô, số lượng cây chết càng nhiều và tăng nhanh.
Nghiên cứu được công bố chỉ vài tháng sau một nghiên cứu khác cũng cho thấy các rừng mưa nhiệt đới ở Australia nằm trong số những khu rừng đầu tiên trên thế giới bắt đầu phát thải nhiều khí CO2 hơn mức hấp thụ. Những phát hiện này vẽ nên một bức tranh đáng lo ngại về khả năng tiếp tục dựa vào rừng như bể hấp thụ khí thải của con người.
Giáo sư Medlyn cho biết, hiện nay các khu rừng trên toàn cầu hấp thụ khoảng 1/3 tổng lượng khí CO2 do con người tạo ra, nhưng khả năng hoạt động của "lớp đệm xanh" này sẽ giảm dần theo thời gian.
