Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định còn quá sớm để kết luận chiến dịch gây sức ép của Washington có thể buộc Tehran nhượng bộ hoặc khiến chính quyền nước này sụp đổ.
Theo truyền thông Qatar, kinh tế Iran được dự báo tiếp tục suy giảm khi Mỹ duy trì phong tỏa các cảng biển, gây gián đoạn hoạt động thương mại và xuất khẩu dầu mỏ. Các biện pháp này nằm trong chiến dịch gây sức ép tối đa của Washington, bên cạnh trừng phạt kinh tế và hạn chế giao thương đường bộ.
Mỹ cho rằng những biện pháp trên đang phát huy hiệu quả, đồng thời điều thêm tàu sân bay thứ ba tới Trung Đông nhằm hỗ trợ khả năng leo thang quân sự. Động thái diễn ra trong bối cảnh xung đột Mỹ - Israel với Iran rơi vào bế tắc. Washington yêu cầu Tehran mở lại eo biển Hormuz và hạn chế chương trình hạt nhân.
Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định nước này có thể chống chịu sức ép và chưa có ý định nhượng bộ. Dù vậy, những dấu hiệu khó khăn kinh tế đang ngày càng rõ rệt, đặc biệt đối với đời sống người dân.
Lạm phát có thể chạm 100%
Nhà kinh tế Peyman Molavi tại Tehran cảnh báo lạm phát Iran có thể tăng mạnh trong những tháng tới nếu tình trạng hiện nay kéo dài, ảnh hưởng đến các thị trường ngoại hối, vàng, chứng khoán và bất động sản.
Ông Molavi nhận định thị trường hàng hóa sẽ chịu tác động nặng nề nhất, từ năng lượng, nông sản đến kim loại và sản phẩm công nghiệp.
Trong nhiều thập kỷ, các chính phủ Iran thường xuyên bù đắp thâm hụt ngân sách bằng cách phát hành thêm tiền, khiến cung tiền tăng và duy trì áp lực lạm phát. Tình trạng thiếu hụt ngoại tệ do xuất khẩu dầu mỏ bị gián đoạn bởi lệnh phong tỏa của Mỹ càng làm vấn đề nghiêm trọng.
Ông Molavi dự báo tốc độ tăng cung tiền hàng năm có thể đạt 55-60% vào cuối tháng 3/2027, so với mức gần 51% hiện nay. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế âm, lạm phát hàng năm có thể lên 85%, còn lạm phát tính theo cùng kỳ có khả năng chạm 100%.
Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát bình quân 12 tháng tính đến ngày 22/10 đạt 76,8%, trong khi lạm phát tính theo cùng kỳ lên 88,7%. Đáng chú ý, giá thực phẩm, đồ uống và thuốc lá trong tháng 10 tăng 113,4% so với cùng kỳ năm trước.
Trên mạng xã hội, nhiều người Iran chia sẻ tình trạng sức mua suy giảm nhanh chóng. Một tài khoản trên X cho biết cùng một mặt hàng, số tiền phải trả hiện nay có thể cao gấp năm lần so với năm ngoái.
Tehran bác dự báo kinh tế sụp đổ
Trước những cảnh báo từ Washington, giới chức Iran khẳng định nền kinh tế vẫn đủ khả năng chống chịu.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati phản bác dự báo của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, người cho rằng các biện pháp phong tỏa có thể khiến GDP Iran giảm 25% trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2027.
Ông Hemmati dẫn lại một câu tục ngữ Iran với hàm ý chưa thể vội vàng kết luận về tương lai, đồng thời cho biết Ngân hàng Trung ương đã bảo đảm 30 tỷ USD ngoại tệ để ứng phó sức ép trong những tháng tới, ưu tiên nhập khẩu hàng hóa thiết yếu.
Trong khi đó, Bộ trưởng Kinh tế Ali Madanizadeh khẳng định các tuyến giao thương đường bộ ra vào Iran vẫn hoạt động, ngoại trừ một tuyến kết nối với Iraq phải đóng cửa vì lý do an ninh.
Theo số liệu chính thức, GDP Iran đã giảm 10,1% so với cùng kỳ trong giai đoạn từ ngày 21/3 đến 20/6, quý đầu tiên của năm theo lịch Ba Tư.
Doanh nghiệp thu hẹp hoạt động
Sức ép kinh tế cũng thể hiện rõ tại các khu chợ và doanh nghiệp ở Tehran. Saleh, 37 tuổi, tiểu thương kinh doanh động cơ điện tại chợ Lớn Tehran, cho biết hàng hóa trong nước và nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn có mặt trên thị trường, nhưng lượng giao dịch giảm đáng kể.
Giá cả tăng cao, sức mua suy yếu và tâm lý bất định khiến cả người bán lẫn khách hàng thận trọng hơn.
"Nếu trước đây chúng tôi bán được 10 sản phẩm thì hiện chỉ còn 3-4. Giá tăng giúp duy trì một phần lợi nhuận, nhưng hoạt động kinh doanh đã giảm sút", Saleh nói.
Nhà kinh tế Molavi cho rằng GDP danh nghĩa của Iran đã giảm từ 645 tỷ USD năm 2012 xuống khoảng 300 tỷ USD hiện nay và có thể tiếp tục đi xuống nếu trừng phạt kéo dài.
Tình trạng thiếu đầu tư, đình trệ xuất khẩu dầu và gián đoạn thương mại sẽ khiến tăng trưởng kinh tế Iran tiếp tục suy yếu.
Dù lệnh phong tỏa đang gây tổn thất đáng kể, khả năng chuyển hóa sức ép kinh tế thành nhượng bộ chính trị vẫn chưa rõ ràng. Tehran tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn, trong khi hiệu quả thực sự của chiến dịch gây sức ép từ Washington sẽ phụ thuộc vào khả năng chống chịu của nền kinh tế Iran trong thời gian tới.