Quan điểm của Nga, Ukraine và Mỹ sau đàm phán tại Geneva

Lập trường của Nga

Theo đài Sputnik (Nga), người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 18/2 xác nhận các cuộc đàm phán về xung đột Ukraine tại Geneva diễn ra khó khăn.

Phát biểu trước truyền thông, ông Peskov cho biết thời lượng kéo dài của các cuộc trao đổi không đồng nghĩa với việc các bên không đạt được tiến triển.

“Không phải như vậy. Nếu đọc những gì Trưởng phái đoàn Nga Vladimir Medinsky nói, có thể thấy đây là các cuộc đàm phán khó khăn”, ông Peskov nói. Tuy nhiên, ông từ chối đưa ra đánh giá cụ thể về kết quả các cuộc tiếp xúc liên quan đến tiến trình giải quyết xung đột tại Ukraine.

Trước đó, Trưởng phái đoàn Nga, đồng thời là trợ lý Tổng thống Nga, ông Medinsky, cũng nhận định các cuộc đàm phán ba bên tại Geneva diễn ra trong không khí khó khăn nhưng mang tính chuyên nghiệp.

“Đàm phán kéo dài trong hai ngày - ngày 17/2 diễn ra rất lâu với nhiều hình thức khác nhau, và ngày 18/2 kéo dài khoảng hai giờ. Các cuộc trao đổi khó khăn nhưng mang tính chuyên nghiệp”, ông Medinsky nói.

Sau cuộc họp, ông Medinsky cho biết các bên sẽ sớm tiến hành vòng đàm phán tiếp theo, song không nêu thời điểm cụ thể.

Quan điểm từ phía Ukraine

Theo tờ Kyiv Independent, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine Rustem Umerov cho hay các cuộc thảo luận được chia thành các nhóm công tác theo hai hướng: chính trị và quân sự.

Sau cuộc họp, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố lực lượng nước này đã sẵn sàng giám sát lệnh ngừng bắn nếu có đủ ý chí chính trị để thực thi. Ông cho biết việc giám sát “chắc chắn sẽ có sự tham gia của Mỹ”, coi đây là một tín hiệu mang tính xây dựng.

Theo ông Zelensky, ở kênh chính trị, các bên tập trung vào “những vấn đề nhạy cảm”. Nhà lãnh đạo Ukraine nhận định đã có một số nền tảng được đặt ra, song lập trường giữa các bên vẫn còn khác biệt do quá trình đàm phán gặp nhiều khó khăn. Ông nói thêm rằng tiến triển đạt được chủ yếu nằm ở kênh quân sự, trong khi trao đổi chính trị còn hạn chế.

Ông cũng mô tả ngày họp đầu tiên là “khó khăn”, cho rằng Nga đang kéo dài tiến trình mà theo quan điểm của Kiev có thể đã tiến gần tới giai đoạn cuối. Đồng thời, ông bày tỏ cảm ơn phía Mỹ vì “chú ý tới từng chi tiết và kiên nhẫn trong thảo luận với đại diện Nga”.

Theo chương trình nghị sự, ngày làm việc thứ hai đề cập tới các vấn đề nhân đạo, đặc biệt là các bước hướng tới trao đổi tù binh và trả tự do cho dân thường.

Đánh giá từ phía Mỹ

Trước đó, có thông tin cho rằng kênh chính trị đã rơi vào bế tắc trong ngày làm việc đầu tiên, một phần do Moskva bổ nhiệm ông Medinsky - người được xem là có quan điểm cứng rắn – làm trưởng đoàn. Tuy nhiên, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đánh giá các bên đã đạt được “tiến triển đáng kể”.

“Cả hai bên đã nhất trí cập nhật tình hình cho lãnh đạo của họ và tiếp tục làm việc hướng tới một thỏa thuận”, ông Witkoff nói, đồng thời cho rằng nỗ lực của Tổng thống Mỹ trong việc đưa các bên trở lại bàn đàm phán đã tạo động lực mới cho tiến trình.

Song song với cơ chế ba bên, các đối tác châu Âu cũng tăng cường phối hợp với Kiev và Washington. Sau ngày họp đầu tiên, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine cho biết Kiev đã tổ chức cuộc gặp riêng với quan chức Mỹ và đại diện từ Anh, Pháp, Đức, Italy và Thụy Sĩ nhằm rà soát kết quả và “đồng bộ cách tiếp cận cho các bước tiếp theo”. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tầm nhìn chung và phối hợp hành động giữa Ukraine, Mỹ và châu Âu.

Những vấn đề còn tồn tại

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, giới quan sát cho rằng các câu hỏi về lãnh thổ vẫn là trở ngại lớn. Ukraine cho rằng việc “đóng băng” hiện trạng là cơ sở khả thi nhất cho một lệnh ngừng bắn ở giai đoạn này. Trong khi đó, Nga yêu cầu lực lượng Ukraine rút khỏi khu vực Donbass như điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào - điều Kiev coi là không thể chấp nhận.

Washington từng nêu ý tưởng thành lập một khu kinh tế tự do tại khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột như một giải pháp thỏa hiệp tiềm năng. Tuy nhiên, theo ông Zelensky, chưa bên nào bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với đề xuất này.

Ngoài ra, việc kiểm soát Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia tiếp tục là điểm nóng khác. Trước khi xung đột leo thang, cơ sở này cung cấp khoảng 20% sản lượng điện của Ukraine và được coi là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu. Theo một khuôn khổ do Mỹ hậu thuẫn, nhà máy có thể được vận hành chung bởi Ukraine, Mỹ và Nga với cơ chế chia sẻ lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, Kiev lo ngại mô hình này có thể bị xem là hợp thức hóa sự kiểm soát của Nga tại khu vực.

An ninh năng lượng nói chung cũng được đặt lên bàn nghị sự, trong bối cảnh hạ tầng năng lượng của Ukraine tiếp tục chịu tác động từ các cuộc tấn công. Khả năng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng vẫn đang được thảo luận.

Có thể thấy kết quả vòng họp tại Geneva được xem là phép thử đối với khả năng thu hẹp khác biệt giữa Kiev và Moskva, khi các vấn đề lãnh thổ và cơ chế bảo đảm an ninh tiếp tục là trọng tâm của tiến trình thương lượng.