Nóng trong tuần: Quan hệ Mỹ - Trung hướng tới ổn định chiến lược mới; Liban - Israel gia hạn lệnh ngừng bắn

Quan hệ Mỹ - Trung hướng tới ổn định chiến lược mới

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13 - 15/5 được giới quan sát đánh giá là dấu mốc quan trọng trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và định hình lại quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc trong gần 9 năm, đồng thời là chuyến công du thứ hai của ông Donald Trump tới nước này kể từ năm 2017. Chuyến thăm diễn ra theo lời mời của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong bối cảnh quan hệ Mỹ-Trung đang đứng trước nhiều thách thức do cạnh tranh chiến lược ngày càng sâu rộng, song hai bên vẫn có nhu cầu duy trì ổn định nhằm tránh đối đầu trực diện.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đã tiến hành nhiều cuộc hội đàm, trao đổi sâu rộng về quan hệ song phương cũng như các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm. Hai bên đồng thời đạt được một số nhận thức chung mới nhằm thúc đẩy đối thoại, kiểm soát bất đồng và mở rộng hợp tác.

Theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, lãnh đạo hai nước đã nhất trí xây dựng “tầm nhìn mới cho quan hệ Trung Quốc - Mỹ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược”. Khuôn khổ này được cho là sẽ định hình quan hệ song phương trong ít nhất ba năm tới, tương ứng với phần còn lại trong nhiệm kỳ hiện nay của Tổng thống Donald Trump.

Phía Trung Quốc cho biết định hướng mới tập trung vào ba nội dung chính gồm tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực cùng có lợi, duy trì cạnh tranh trong giới hạn kiểm soát được và quản lý hiệu quả những khác biệt giữa hai nước.

Ông George Chen, đối tác của công ty tư vấn The Asia Group, nhận định cách tiếp cận này cho thấy sự điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách của Washington đối với Bắc Kinh so với giai đoạn trước. Theo ông, trong nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Joe Biden, quan hệ Mỹ - Trung chủ yếu được định hình dưới góc độ cạnh tranh chiến lược.

Về hợp tác kinh tế - thương mại, Tổng thống Donald Trump cho biết hai bên đang tiến gần tới việc ký kết một số thỏa thuận lớn, dù chưa công bố chi tiết cụ thể. Tháp tùng ông Trump trong chuyến thăm lần này có nhiều lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ như Giám đốc điều hành hãng sản xuất máy bay Boeing, Giám đốc điều hành tập đoàn bán dẫn Nvidia Jensen Huang và tỷ phú Elon Musk, người đứng đầu tập đoàn SpaceX.

Tổng thống Trump cho biết Trung Quốc có thể mua khoảng 200 máy bay của Boeing trong giai đoạn đầu. Phát biểu trên chuyên cơ Không lực Một sau khi rời Bắc Kinh, ông còn đề cập khả năng Trung Quốc có thể nâng tổng số máy bay đặt mua lên tới 750 chiếc nếu các thỏa thuận ban đầu được triển khai thuận lợi.

Ngoài lĩnh vực hàng không, giới chức Mỹ trước đó cũng cho biết Bắc Kinh có thể xem xét tăng nhập khẩu các mặt hàng nông sản của Mỹ như đậu nành và thịt bò. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho biết hai nước đã nhất trí thành lập các cơ chế đối thoại mới về thương mại và đầu tư nhằm giải quyết những quan ngại liên quan tiếp cận thị trường hàng nông sản, đồng thời thúc đẩy mở rộng thương mại trên cơ sở giảm thuế quan song phương.

Trong chuyến thăm lần này, Tổng thống Donald Trump cũng mời Chủ tịch Tập Cận Bình và Phu nhân thăm cấp nhà nước tới Mỹ vào ngày 24/9 tới. Phía Trung Quốc xác nhận Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ thăm Mỹ vào mùa thu năm nay theo lời mời của nhà lãnh đạo Mỹ.

Giới quan sát nhận định việc Washington và Bắc Kinh nối lại đối thoại mang tính xây dựng trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục biến động có thể góp phần giảm căng thẳng toàn cầu, đồng thời mở ra cơ hội định hình giai đoạn ổn định chiến lược mới trong quan hệ Mỹ-Trung.

Thách thức chờ đợi tân Chủ tịch Fed

Ngày 14/5, Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn ông Kevin Warsh làm Chủ tịch mới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thay thế ông Jerome Powell trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ và toàn cầu đang đối mặt nhiều thách thức.

Ông Warsh, 56 tuổi, từng là quan chức cấp cao của Fed, được phê chuẩn với tỷ lệ phiếu 54-45, chủ yếu theo ranh giới đảng phái. Việc chuyển giao lãnh đạo diễn ra vào thời điểm Fed chịu áp lực lớn trong điều hành chính sách tiền tệ, khi lạm phát tại Mỹ tiếp tục ở mức cao và nội bộ cơ quan này xuất hiện nhiều bất đồng về định hướng lãi suất.

Trong phát biểu tại Thượng viện, Lãnh đạo phe đa số John Thune thuộc đảng Cộng hòa nhấn mạnh Chủ tịch Fed không chỉ cần hiểu các vấn đề kinh tế vĩ mô mà còn phải quan tâm đến tác động trực tiếp đối với đời sống, việc làm và thu nhập của người dân Mỹ.

Hiện Fed đang đối mặt bài toán kiểm soát lạm phát trong bối cảnh giá xăng tăng mạnh do tác động từ xung đột tại Iran. Giá nhiên liệu tăng khoảng 50% đã khiến lạm phát của Mỹ trong tháng 4 lên mức 3,8%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed.

Theo chức năng được Quốc hội Mỹ giao, Fed có nhiệm vụ duy trì ổn định giá cả và hỗ trợ việc làm. Để kiểm soát lạm phát, cơ quan này thường sử dụng công cụ lãi suất bằng cách nâng chi phí vay mượn nhằm giảm nhu cầu chi tiêu và hạ nhiệt tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng Fed đang đứng trước lựa chọn khó khăn. Trong nhiều trường hợp, ngân hàng trung ương Mỹ thường không phản ứng mạnh với các cú sốc giá tạm thời do gián đoạn nguồn cung, như xung đột làm ảnh hưởng vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Song bài học từ đại dịch COVID-19 khiến Fed thận trọng hơn sau khi cơ quan này bị cho là đã phản ứng chậm với lạm phát giai đoạn 2021-2022.

Trong ba cuộc họp gần đây, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) của Fed quyết định giữ nguyên lãi suất để đánh giá tác động từ đà tăng giá năng lượng. Tuy nhiên, tại cuộc họp tháng trước, ba thành viên của ủy ban đã phản đối thông điệp cho rằng động thái tiếp theo có thể là cắt giảm lãi suất. Nhóm này muốn Fed duy trì lập trường trung lập hơn, thậm chí để ngỏ khả năng tiếp tục nâng lãi suất nếu lạm phát chưa được kiểm soát.

Giới phân tích nhận định những bất đồng ngày càng rõ trong nội bộ Fed sẽ là thách thức lớn đối với ông Kevin Warsh khi tiếp quản vị trí lãnh đạo ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.

Trong khi đó, ông Jerome Powell cho biết sẽ tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc Fed cho đến khi Bộ Tư pháp Mỹ kết thúc điều tra liên quan dự án xây dựng của cơ quan này. Nhiệm kỳ thống đốc của ông kéo dài đến tháng 1/2028.

Liban, Israel nhất trí gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày

Israel và Liban đã nhất trí gia hạn thêm 45 ngày đối với thỏa thuận ngừng bắn vốn đang trong tình trạng mong manh, sau vòng đàm phán mới diễn ra tại Washington, Mỹ.

Trong thông báo ngày 15/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết thỏa thuận đạt được sau hai ngày đàm phán được đánh giá là “hiệu quả”. Theo kế hoạch, các cuộc thương lượng tiếp theo giữa các bên sẽ diễn ra từ ngày 2-3/6.

Thỏa thuận ngừng bắn ban đầu giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Liban dự kiến hết hiệu lực vào ngày 17/5. Việc gia hạn được xem là nỗ lực nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang tại khu vực biên giới Israel - Liban.

Tuy nhiên, ngay sau khi thông tin gia hạn lệnh ngừng bắn được công bố, giao tranh giữa các bên vẫn tiếp diễn. Giới chức Liban cho biết một cuộc không kích của Israel đã nhằm vào một trung tâm của Ủy ban Y tế Hồi giáo có liên hệ với Hezbollah tại thị trấn Hanuf ở miền Nam Liban.

Theo Bộ Y tế Liban, vụ tấn công khiến 6 người thiệt mạng, trong đó có 3 nhân viên y tế, đồng thời làm 22 người bị thương.

Cùng ngày, quân đội Israel tiếp tục tiến hành các cuộc không kích tại thành phố Tyre ở miền Nam Liban sau khi ban bố lệnh sơ tán tại khu vực này. Trong khi đó, Hezbollah tuyên bố đã sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào các doanh trại của Israel tại thành phố Kiryat Shmona ở miền Bắc nước này.

Bộ Y tế Liban cho biết các cuộc tấn công tại quận Tyre khiến ít nhất 37 người bị thương, trong đó có 6 nhân viên y tế, 9 phụ nữ và 4 trẻ em.

Israel thời gian qua liên tục tiến hành pháo kích và triển khai chiến dịch quân sự trên bộ tại miền Nam Liban nhằm đáp trả các cuộc tấn công xuyên biên giới của Hezbollah, phong trào Hồi giáo Shiite được Iran hậu thuẫn. Hezbollah hiện không tham gia trực tiếp vào thỏa thuận ngừng bắn.

Về phía Israel, quân đội nước này cho biết đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của Hezbollah ở miền Nam Liban sau khi phát hiện hoạt động phóng tên lửa và thiết bị bay từ bên kia biên giới.

Mỹ tiếp tục thể hiện sự ủng hộ đối với Israel, đồng thời cũng bày tỏ quan ngại về việc quân đội Israel kiểm soát khu vực miền Nam Liban. Trước đó, Washington và Tel Aviv từng phối hợp tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hôm 28/2.

Trong khi đó, Iran kêu gọi thiết lập một lệnh ngừng bắn lâu dài tại Liban trước khi tiến tới bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tehran hiện chưa chấp nhận các điều kiện do Washington đưa ra trong tiến trình đàm phán.

Tối 15/5, Thủ tướng Liban Nawaf Salam đã kêu gọi các nước Arab và cộng đồng quốc tế tăng cường ủng hộ Beirut trong các cuộc đàm phán với Israel.

Phát biểu tại một sự kiện do tổ chức phi chính phủ tổ chức, ông Salam bày tỏ hy vọng có thể “huy động mọi sự ủng hộ của các nước Arab và quốc tế nhằm củng cố vị thế của Liban trong các cuộc đàm phán” với Israel.

OPEC hạ dự báo nhu cầu dầu toàn cầu

Ngày 13/5, Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) đã hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 trong bối cảnh xung đột liên quan Iran tiếp tục tác động mạnh đến thị trường năng lượng thế giới.

Động thái này đưa OPEC cùng xu hướng với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cơ quan trước đó cũng đã điều chỉnh giảm triển vọng tiêu thụ dầu do ảnh hưởng của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.

Theo báo cáo mới công bố, OPEC dự báo nhu cầu dầu toàn cầu trong năm 2026 sẽ tăng 1,17 triệu thùng/ngày, thấp hơn mức dự báo 1,38 triệu thùng/ngày đưa ra trước đó. Tuy nhiên, tổ chức này nâng dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu năm 2027 lên 1,54 triệu thùng/ngày, cao hơn 200.000 thùng/ngày so với ước tính trước đây.

OPEC nhận định kinh tế toàn cầu vẫn cho thấy khả năng chống chịu tương đối tốt bất chấp những bất ổn địa chính trị, đặc biệt là tại Trung Đông. Tổ chức này đồng thời giữ nguyên dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Trong khi đó, IEA cho rằng tác động của xung đột tại Iran đối với nhu cầu tiêu thụ dầu nghiêm trọng hơn dự báo của OPEC. Cơ quan này đã nâng mức ước tính sụt giảm nhu cầu dầu trong năm nay do giá nhiên liệu tăng mạnh và nguy cơ gián đoạn nguồn cung kéo dài.

Xung đột tại khu vực đã khiến eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới - bị đóng cửa, làm gián đoạn nguồn cung hàng triệu thùng dầu mỗi ngày từ Trung Đông. Diễn biến này đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh, gây áp lực lên người tiêu dùng và doanh nghiệp toàn cầu, đồng thời buộc nhiều chính phủ triển khai các biện pháp nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng.

Theo OPEC, dù nhu cầu dầu chịu tác động trong ngắn hạn, thị trường được kỳ vọng sẽ dần phục hồi vào cuối năm.

Liên minh OPEC+ trước đó đã nhất trí nối lại kế hoạch tăng sản lượng từ tháng 4. Tuy nhiên, việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến quá trình thực hiện thỏa thuận này gặp nhiều khó khăn.

Báo cáo của OPEC cho thấy sản lượng dầu tiếp tục giảm trong tháng 4. Tổng sản lượng dầu thô của OPEC+ đạt trung bình 33,19 triệu thùng/ngày, giảm 1,74 triệu thùng/ngày so với tháng trước. Số liệu trên bao gồm cả Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, quốc gia đã chính thức rời OPEC từ ngày 1/5 vừa qua.