Hiện tượng El Nino năm 2026 đang tiến tới ngưỡng mạnh nhất trong 80 năm qua. Ảnh: AFP/TTXVN
Kết luận trên được đưa ra trong một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science, dựa trên các mẫu san hô sống và hóa thạch tại quần đảo Galápagos của Ecuador. Phân tích các mẫu san hô này, các nhà khoa học đã tái dựng những biến động nhiệt độ theo từng tháng trong khoảng 1.000 năm qua.
Kết quả cho thấy các dao động liên quan đến ENSO tương đối nhỏ trong giai đoạn 1000-1850, nhưng bắt đầu gia tăng từ cuối thế kỷ XIX và tăng mạnh trong 40 năm gần đây. Đáng chú ý, mức biến động của ENSO tại khu vực phía Đông Thái Bình Dương hiện cao hơn 36% so với thời kỳ tiền công nghiệp, chủ yếu do những đợt El Niño mạnh hơn.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh con số 36% phản ánh mức gia tăng biến động của toàn bộ hệ thống khí quyển - đại dương ENSO, bao gồm cả chiều El Nino và La Nina, chứ không có nghĩa cường độ các đợt El Nino tăng đúng 36%.
Theo giáo sư Julia Cole thuộc Đại học Michigan, tác giả chính của nghiên cứu, sự gia tăng biến động này diễn ra song song với quá trình Trái Đất nóng lên và cho thấy mối liên hệ với tình trạng ấm lên do con người gây ra, đặc biệt là việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Bà cảnh báo El Nino là một trong những nguồn gây ra các hiện tượng khí hậu cực đoan lớn trên toàn cầu, vì vậy sự thay đổi của hệ thống này có những tác động rất lớn đối với con người.
Những cảnh báo khoa học trên đang được phản ánh trong các dự báo khí hậu khu vực. Diễn đàn Triển vọng Khí hậu khu vực miền Nam châu Phi lần thứ 33 (SARCOF-33) nhận định El Nino mạnh sẽ là một trong những yếu tố chính chi phối mùa mưa 2026-2027, tạo ra sự tương phản rõ rệt giữa các khu vực.
Từ tháng 10 - 12/2026, lượng mưa dưới mức trung bình được dự báo tại phần lớn Cộng đồng Phát triển miền Nam châu Phi (SADC). Từ tháng 1 - 3/2027, tình trạng khô hạn được dự báo rõ hơn tại Angola, Namibia, Botswana, Zimbabwe, Zambia và một số khu vực của Nam Phi. Ngược lại, nhiều khu vực phía Bắc, trong đó có Cộng hòa Dân chủ Congo, miền Bắc Zambia, Malawi và Mozambique, có khả năng ghi nhận lượng mưa từ mức bình thường đến trên bình thường.
Nhiệt độ tại phần lớn khu vực SADC cũng được dự báo cao hơn mức trung bình dài hạn từ tháng 10/2026 đến tháng 1/2027.
Các chuyên gia cảnh báo sự kết hợp giữa một khí hậu ngày càng nóng lên và những biến động mạnh hơn của ENSO có thể làm gia tăng các rủi ro khí hậu trong tương lai. Kết quả nghiên cứu vì vậy bổ sung thêm bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ khiến nhiệt độ toàn cầu tăng, mà còn có thể làm thay đổi những hệ thống khí hậu vốn quyết định thời tiết và đời sống của hàng tỷ người.