Mỹ thúc ép các bên đạt thỏa thuận hòa bình, cảnh báo có thể rút khỏi đàm phán nếu tiến trình kéo dài. Các vấn đề Donbass và Zaporizhzhia vẫn là trở ngại lớn nhất hiện nay (trong ảnh: Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu tại Hội nghị an ninh Munich ở Đức). Ảnh: REUTERS/TTXVN
Theo trang tin RBC-Ukraine ngày 16/2, trong nỗ lực ngoại giao dồn dập đầu năm 2026, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định vai trò trung gian của Washington nhằm kết thúc cuộc chiến tại Ukraine, với mục tiêu đạt được thỏa thuận hòa bình và tổ chức các cuộc trưng cầu dân ý quan trọng trước giữa năm nay.
Vai trò trung gian và nỗ lực của chính quyền Mỹ
Tại cuộc họp báo chung với Thủ tướng Slovakia Robert Fico, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã trình bày chi tiết về vai trò của Washington trong việc chấm dứt cuộc xung đột mà ông mô tả là "vô cùng tàn khốc, đẫm máu và tốn kém". Ông Rubio nhấn mạnh những đau khổ mà người dân Ukraine đang phải gánh chịu, đặc biệt là tình trạng thiếu điện và sưởi ấm trong mùa đông khắc nghiệt.
Theo Ngoại trưởng Rubio, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tập trung trong suốt 1 năm qua ở cấp cao nhất của chính quyền để nghiên cứu và xác định khả năng Washington đóng vai trò trung gian hòa giải. Mặc dù Mỹ đã nỗ lực trong hơn một năm, tiến trình đàm phán các văn kiện hòa bình chính thức mới thực sự bắt đầu từ tháng 11/2025.
Hiện nay, kế hoạch hòa bình ban đầu gồm 28 điểm đã được tinh gọn thành kế hoạch 20 điểm. Nội dung trọng tâm bao gồm: Các đảm bảo an ninh cho Ukraine và những biện pháp phục hồi kinh tế sau xung đột.
Tuy nhiên, những vấn đề nhạy cảm nhất hiện vẫn chưa đạt được sự đồng thuận tuyệt đối là tương lai vùng Donbass và tình trạng của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia.
Lộ trình bầu cử và áp lực thời gian từ Mỹ
Tờ Financial Times đưa tin, chính quyền Tổng thống Trump đang đặt ra một mốc thời gian nghiêm ngặt. Mỹ mong muốn Ukraine hoàn tất cả hai cuộc bỏ phiếu - bầu cử tổng thống và trưng cầu dân ý về thỏa thuận hòa bình - trước ngày 15/5 tới.
Washington cảnh báo rằng việc không đáp ứng thời hạn này có thể gây nguy hiểm cho các đảm bảo an ninh mà Mỹ đã đề xuất. Thêm vào đó, áp lực từ cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ sắp tới và tác động chính trị đối với đảng Cộng hòa có thể khiến Washington rút khỏi các cuộc đàm phán nếu chiến sự không được giải quyết dứt điểm trước thời điểm đó.
Hãng tin Reuters cũng cho biết Ukraine và Mỹ đã thảo luận về việc ký kết thỏa thuận hòa bình với Nga ngay trong tháng 3 năm nay. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từng công khai xác nhận Mỹ đặt mục tiêu chấm dứt giao tranh vào tháng 6. Ông Zelensky cho biết Ukraine sẵn sàng tổ chức bầu cử nếu Mỹ đảm bảo được một lệnh ngừng bắn kéo dài ít nhất 2 tháng.
Tiến trình đàm phán đa phương
Năm 2026 đánh dấu giai đoạn đàm phán ba bên tích cực giữa Ukraine, Mỹ và Nga. Sau hai vòng đàm phán tại Abu Dhabi vào tháng 1 và đầu tháng 2, vòng thứ ba dự kiến diễn ra vào ngày 17-18/2 tại Geneva.
Tổng thống Zelensky tuyên bố các nội dung trọng tâm tại Geneva sẽ bao gồm cơ chế hoạt động của phái bộ giám sát trong trường hợp có lệnh ngừng bắn và thảo luận về một thỏa thuận ngừng bắn riêng biệt trong lĩnh vực năng lượng.
Tại cuộc gặp các bộ trưởng ngoại giao G7 hôm 14/2, Ngoại trưởng Rubio một lần nữa tái khẳng định cam kết của Mỹ. Theo ông Tommy Pigott, Phó phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ, Washington sẽ tiếp tục theo đuổi các cuộc đàm phán để chấm dứt xung đột Nga - Ukraine, bên cạnh việc thúc đẩy ổn định tại các khu vực khác như Venezuela và đối phó với các thách thức tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Dù các quan chức Ukraine từng có ý kiến bác bỏ thông tin về việc chuẩn bị bầu cử sớm, nhưng những tuyên bố công khai của Tổng thống Zelensky về một cuộc trưng cầu dân ý trong những tháng tới cho thấy lộ trình hòa bình đang được đẩy nhanh dưới sự điều phối quyết liệt từ phía Mỹ.