(Tư liệu) Biểu tượng Nike tại một cửa hàng ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN
Cơ quan liên bang phụ trách bảo vệ quyền dân sự của người lao động Mỹ cho biết đang mở cuộc điều tra đối với Nike, sau khi xuất hiện cáo buộc rằng tập đoàn đồ thể thao này đã phân biệt đối xử với nhân viên da trắng thông qua các chính sách về đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), khái niệm chỉ các chương trình nhằm thúc đẩy sự đa dạng về chủng tộc, giới tính, bảo đảm cơ hội công bằng và môi trường làm việc hòa nhập trong doanh nghiệp.
Theo hãng tin AP, trong hồ sơ nộp lên tòa án Liên bang tại bang Missouri, Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng Mỹ (EEOC) yêu cầu Nike phải tuân thủ đầy đủ trát đòi cung cấp thông tin, bao gồm tiêu chí lựa chọn nhân sự trong các đợt sa thải, cách công ty thu thập và sử dụng dữ liệu về chủng tộc, sắc tộc của người lao động, cũng như thông tin về những chương trình cố vấn, đào tạo lãnh đạo hoặc phát triển sự nghiệp bị cho là chỉ dành cho một số nhóm chủng tộc nhất định.
EEOC gia tăng mục tiêu
Trong phản hồi, Nike cho biết họ đã hợp tác với EEOC trong suốt quá trình làm việc và coi việc ban hành trát đòi lần này là “một sự leo thang bất ngờ và bất thường”.
“Chúng tôi đã chia sẻ hàng nghìn trang tài liệu cùng các phản hồi bằng văn bản chi tiết theo yêu cầu của EEOC và hiện vẫn đang tiếp tục cung cấp thêm thông tin”, đại diện Nike cho biết.
Cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh Chủ tịch EEOC Andrea Lucas đang đẩy mạnh việc xem xét các chính sách DEI của doanh nghiệp, lĩnh vực mà bà từ lâu cho rằng có nguy cơ dẫn đến phân biệt đối xử ngược. Động thái này cũng phù hợp với một trong những ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ hiện nay.
Nike được xem là công ty có tên tuổi lớn nhất cho đến nay bị EEOC công khai xác nhận là đối tượng của một cuộc điều tra chính thức liên quan đến DEI. Trước đó, vào tháng 11 năm ngoái, EEOC từng ban hành trát đòi tương tự đối với công ty dịch vụ tài chính Northwestern Mutual.
Trong tuyên bố của mình, bà Lucas khẳng định khi có những dấu hiệu rõ ràng, bao gồm cả các thông tin công khai do chính doanh nghiệp thừa nhận, cho thấy các chương trình DEI có thể vi phạm quy định cấm phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc hoặc các hình thức phân biệt trái pháp luật khác, EEOC sẽ sử dụng mọi biện pháp cần thiết, kể cả trát đòi, để điều tra toàn diện.
Điều tra
Theo tài liệu tòa án, cuộc điều tra nhằm vào Nike không bắt nguồn từ bất kỳ đơn khiếu nại nào của người lao động. Thay vào đó, bà Lucas đã tự mình đệ trình một đơn khiếu nại của ủy viên vào tháng 5/2024, một công cụ hiếm khi được sử dụng trong hoạt động của EEOC.
Động thái này diễn ra chỉ vài tháng sau khi tổ chức pháp lý bảo thủ America First Legal, do cựu cố vấn hàng đầu của ông Trump là Stephen Miller sáng lập, gửi thư tới EEOC, nêu các cáo buộc liên quan đến chính sách DEI của Nike và kêu gọi cơ quan này mở điều tra.
Những năm gần đây, America First Legal đã gửi nhiều thư tương tự tới EEOC, thúc đẩy việc điều tra các tập đoàn lớn của Mỹ về thực hành DEI. Tuy nhiên, hiện chưa rõ còn bao nhiêu công ty khác đang bị EEOC xem xét theo hình thức “đơn khiếu nại của ủy viên”, do luật liên bang không cho phép cơ quan này công bố thông tin về các vụ việc nếu chưa dẫn đến án phạt, thỏa thuận hoặc hành động pháp lý công khai.
Theo hồ sơ, đơn khiếu nại của bà Lucas dựa trên các thông tin công khai mà Nike từng chia sẻ về cam kết đa dạng của mình, bao gồm phát biểu của lãnh đạo và các báo cáo gửi cổ đông. Trong đó, Nike từng đặt mục tiêu vào năm 2021 là đến năm 2025, tỷ lệ nhân sự thuộc các nhóm chủng tộc và sắc tộc thiểu số trong khối văn phòng sẽ đạt 35%.
Nhiều doanh nghiệp Mỹ đã đưa ra các cam kết tương tự sau làn sóng biểu tình đòi công bằng chủng tộc năm 2020, bùng nổ sau cái chết của George Floyd - một người đàn ông da đen không có vũ trang - trong một vụ bắt giữ của cảnh sát. Các công ty khi đó khẳng định đây không phải hạn ngạch bắt buộc, mà là mục tiêu hướng tới thông qua việc mở rộng tuyển dụng và loại bỏ thiên kiến trong quy trình nhân sự.
Tuy nhiên, theo Đạo luật Quyền Dân sự Mỹ, việc sử dụng chủng tộc làm tiêu chí trong tuyển dụng hoặc các quyết định lao động là bị cấm. Chủ tịch EEOC cho rằng nhiều doanh nghiệp có nguy cơ vượt qua ranh giới pháp lý này khi gây áp lực buộc các nhà quản lý phải đưa ra quyết định dựa trên yếu tố chủng tộc.
Trong tuyên bố mới nhất, Nike khẳng định công ty tuân thủ tất cả các quy định pháp luật hiện hành, bao gồm những luật cấm phân biệt đối xử, đồng thời cho biết họ tin rằng các chương trình và thực hành của mình phù hợp với những nghĩa vụ đó và đang nghiêm túc làm việc với cơ quan chức năng.