Kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh của tỉnh Quý Châu (Trung Quốc)

Nằm ở thượng nguồn các hệ thống sông Dương Tử và sông Châu Giang, Quý Châu đóng vai trò là lá chắn sinh thái quan trọng ở khu vực miền Nam Trung Quốc. Trong thập kỷ qua, tỉnh này đã kiên trì theo đuổi lộ trình kết hợp giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Tính đến năm 2025, tỷ lệ che phủ rừng đã tăng từ 43,77% lên 63,3%, trong khi diện tích đất bị sa mạc hóa giảm từ 18,8% xuống còn 7,58%. Chất lượng nước tại tất cả các đoạn sông chính chảy ra khỏi tỉnh hiện đều đạt tiêu chuẩn quốc gia Trung Quốc.

Đằng sau những con số này là sự thay đổi sâu rộng hơn trong cách các cấp chính quyền địa phương cũng như người dân tương tác với môi trường tự nhiên. Ví dụ, tại huyện Quan Lĩnh (Guanling), các nỗ lực kiểm soát tình trạng sa mạc hóa trên nền đá vôi được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương. Những khu vực bị suy thoái nghiêm trọng được khoanh vùng để trồng rừng phục hồi; đất bị ảnh hưởng ở mức độ trung bình được tận dụng cho chăn nuôi gia súc dựa vào nguồn cỏ tự nhiên; còn những vùng đất thích hợp thì được quy hoạch trồng rừng phục vụ mục đích phát triển kinh tế.

Hiện Quý Châu cũng là một trong những địa phương tiên phong tại Trung Quốc trong việc khai thác tiềm năng thương mại hóa các tài sản sinh thái. Một hệ thống thí điểm tín chỉ carbon rừng đã chuyển đổi khả năng hấp thụ carbon thành các "phiếu carbon" có thể giao dịch. Huyện Kiếm Hà - nơi có độ che phủ rừng lên tới 72,4% - có cơ chế cho phép các đối tượng vi phạm quy định môi trường mua tín chỉ carbon như một phần của hoạt động phục hồi hệ sinh thái, với nguồn thu được tái đầu tư cho các dự án lâm nghiệp tại địa phương. Tính đến năm 2025, tổng giá trị giao dịch các sản phẩm sinh thái trên toàn tỉnh đã vượt mốc 8 tỷ Nhân dân tệ (NDT - 1,18 tỷ USD).

Đáng chú ý, Quý Dương, thủ phủ của Quý Châu , đã xây dựng được một mạng lưới không gian xanh đô thị ấn tượng với 334 công viên hiện có, đạt tỷ lệ bao phủ công viên cây xanh lên tới 87,92%. Thành phố này đã hoàn thành mục tiêu đảm bảo mọi cư dân đều có thể tiếp cận không gian xanh trong phạm vi 300 m và công viên trong phạm vi 500 m. Ngoài ra, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, Quý Dương đã đẩy mạnh việc xây dựng các công viên đô thị.

Tận dụng các điều kiện địa phương, thành phố đã tạo ra những công viên độc đáo, khai thác triệt để địa hình đồi núi và hệ thống sông hồ tự nhiên. Những nỗ lực này đã mang lại các không gian xanh kết hợp hài hòa giữa chức năng sinh thái, giải trí và văn hóa. Để thực hiện được những dự án xanh, thành phố áp dụng các phương thức như khảo sát ý kiến và tổ chức họp bàn để lắng nghe nhu cầu cũng như ý tưởng của người dân, từ đó kiến tạo nên những công viên mang đậm tính nhân văn, nơi cư dân có thể cảm nhận được những nỗ lực của chính quyền thành phố thông qua quá trình cùng xây dựng và chia sẻ lợi ích.

Thông qua việc huy động các nguồn lực và thế mạnh từ các bên liên quan, một mô hình bền vững dựa trên sự lãnh đạo của chính quyền, sự hợp tác xã hội và sự tham gia của người dân đã được thiết lập nhằm đảm bảo công tác quản lý lâu dài cũng như duy trì sức sống cho các công viên đô thị.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phát triển và Cải cách tỉnh Quý Châu, bà Zhuo Yumiao cho biết tỉnh đã tận dụng và khai thác có hiệu quả những thế mạnh sẵn có về tài nguyên, vị trí địa lý, điều kiện về thổ nhưỡng và khí hậu để phát triển kinh tế xanh và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, không gây hại đến môi trường hay làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân. Đặc biệt, tỉnh chủ trương song song với việc phát triển kinh tế địa phương đồng thời cũng phát triển và ứng dụng công nghệ cao, vật liệu mới nhằm giảm phát thải, không gây ô nhiễm môi trường. Tỉnh cũng kiểm soát chặt chẽ và hạn chế cấp phép cho các dự án hao tốn nhiều năng lượng.

Ngoài ra, tỉnh này đã đẩy mạnh nỗ lực chuyển đổi các ngành công nghiệp truyền thống theo hướng phát thải carbon thấp; thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp thuộc khu vực dịch vụ, du lịch thuộc ngành công nghiệp “không khói”; cải thiện chất lượng không khí và nguồn nước; đồng thời khuyến khích bảo tồn cây xanh và tích cực trồng mới. Các chủ trương này cũng bao gồm việc dừng triển khai các dự án gây ô nhiễm môi trường, hỗ trợ chuyển đổi các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng, khuyến khích phát triển kinh tế số, cũng như đẩy mạnh cải thiện môi trường và hệ sinh thái.

Tỉnh này đã từng từ chối cấp phép hàng trăm dự án đầu tư, chủ yếu do không đáp ứng được các tiêu chuẩn môi trường do chính phủ Trung Quốc quy định. Việc kiểm soát các dự án gây ô nhiễm tại Quý Châu không làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của tỉnh mà trái lại lại góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế theo hướng xanh và bền vững. Bên cạnh đó, tỉnh cũng ban hành các quy định và đưa ra các giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong công nghiệp, bao gồm việc trợ cấp ngân sách cho các doanh nghiệp xây dựng dây chuyền sản xuất có ứng dụng kỹ thuật số, nhà xưởng trang bị công nghệ tự động hóa và nhà máy thông minh.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ thực hiện chuyển đổi số cũng nhận được sự hỗ trợ về tài chính của chính quyền địa phương. Đối với các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như khai thác than, chính quyền tỉnh đã triển khai các chính sách hỗ trợ, chẳng hạn như hỗ trợ tài chính lên tới 6 triệu NDT cho các mỏ được ghi nhận có tiến bộ trong nghiên cứu và phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ hoạt động khai thác.

Năm 2025, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của tỉnh đạt gần 2.360.000 tỷ NDT, tăng 4,9 % so với năm trước. Quý Châu đã đưa 9,23 triệu người thoát nghèo và tái định cư 1,92 triệu người thông qua các chương trình xóa đói giảm nghèo, dẫn đầu cả nước về số người thoát nghèo và quy mô tái định cư. Tỉnh đang hướng tới những mục tiêu cao hơn là phát triển chất lượng cao và toàn diện vì sự thịnh thượng chung đồng thời củng cố nền tảng về an sinh xã hội, đặc biệt là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và xây dựng nền kinh tế xanh hơn. Hiện ngày càng có nhiều người dân ở các địa phương khác trên khắp Trung Quốc đến Quý Châu sinh sống và lập nghiệp. Quý Châu từng được tờ New York Times và Lonely Planet bình chọn là điểm đến không thể bỏ qua khi du lịch Trung Quốc.

Thực tế cho thấy kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh của Quý Châu được định hình bởi đặc điểm địa lý và lộ trình phát triển riêng mang đặc thù của địa phương, song những thách thức mà tỉnh này phải giải quyết lại mang tính toàn cầu, là làm thế nào để bảo vệ môi trường mà không kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Mặc dù mô hình của Quý Châu có thể không hoàn toàn áp dụng được ở những nơi khác, nhưng nó mang lại một ví dụ thực tiễn về việc bảo vệ hệ sinh thái, môi trường và phát triển kinh tế có thể bổ trợ lẫn nhau thay vì mâu thuẫn.