Hạ viện Pháp thông qua dự luật cấm trẻ em dưới 15 tuổi dùng mạng xã hội

Sau phiên họp xuyên đêm từ ngày 26 - 27/1, Hạ viện đã thông qua dự luật với 130 phiếu thuận và 21 phiếu chống. Dự luật, do nữ nghị sĩ Laure Miller khởi xướng và được Chính phủ Pháp hậu thuẫn, sẽ được Thượng viện Pháp xem xét. Văn bản này buộc các nền tảng có chức năng mạng xã hội phải xác minh độ tuổi người đăng ký mới từ tháng 9/2026, đồng thời chặn người dưới 15 tuổi. Đến đầu năm 2027, toàn bộ người dùng sẽ phải trải qua quy trình xác minh tuổi.

Để thực thi lệnh cấm, một hệ thống xác minh độ tuổi sẽ cần được triển khai. Hiện công tác phát triển hệ thống này đang được tiến hành ở cấp độ châu Âu. Khác với một số đề xuất trước đây, dự luật không cho phép ngoại lệ dựa trên sự đồng ý của cha mẹ đối với nhóm 13 - 15 tuổi. Chính phủ Pháp cho rằng cơ chế này sẽ làm gia tăng bất bình đẳng xã hội, bởi các nghiên cứu chỉ ra trẻ em trong những gia đình khó khăn thường có thời gian sử dụng màn hình cao hơn.

Tuy nhiên, quyết định cấm không bao gồm các nền tảng giáo dục và bách khoa toàn thư trực tuyến. Dự luật cũng bao gồm cả lệnh cấm học sinh sử dụng điện thoại di động tại các trường trung học phổ thông.

Nếu dự luật được Thượng viện thông qua, Pháp sẽ trở thành quốc gia thứ 2 trên thế giới áp dụng biện pháp mạnh trên, sau khi Australia ban hành lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội từ tháng 12/2025.

Cựu Thủ tướng Gabriel Attal, thuộc đảng Phục hưng của ông Macron, bày tỏ hy vọng Thượng viện sẽ thông qua dự luật vào giữa tháng 2 tới để lệnh cấm có hiệu lực từ ngày 1/9. Các nền tảng mạng xã hội sẽ có thời hạn đến ngày 31/12 để xóa những tài khoản không đáp ứng yêu cầu về độ tuổi.

Ngoài mục tiêu bảo vệ sức khỏe tâm thần của trẻ em, ông Attal nhấn mạnh biện pháp này còn nhằm đối phó với âm mưu của các thế lực lợi dụng mạng xã hội để “kiểm soát tư duy”. Ông tin rằng Pháp có thể trở thành quốc gia tiên phong tại châu Âu trong việc thay đổi cuộc sống của giới trẻ cũng như các gia đình.

Trên mạng xã hội X, Tổng thống Macron hoan nghênh kết quả cuộc bỏ phiếu là bước tiến quan trọng để bảo vệ trẻ em và thiếu niên Pháp.  

Cơ quan giám sát y tế công cộng ANSES mới đây cho rằng các mạng xã hội như TikTok, Snapchat và Instagram, gây một số tác động xấu đối với thanh thiếu niên, đặc biệt là nữ. Đây là một trong những nguyên nhân khiến sức khỏe tâm thần của giới trẻ giảm sút, bên cạnh những rủi ro khác như bắt nạt trực tuyến và tiếp xúc nội dung bạo lực.

Khi nói đến việc cấm mạng xã hội với người dưới 15 tuổi, công chúng thường nghĩ ngay tới TikTok, Snapchat hay Instagram. Thế nhưng tại Pháp, một cái tên khác đang nằm ở trung tâm tranh luận: Roblox. Nền tảng kết hợp trò chơi trực tuyến, mạng xã hội, công cụ sáng tạo và chợ giao dịch vật phẩm ảo này đã trở thành “vũ trụ số” quen thuộc của trẻ em từ 7 - 15 tuổi. Vì vậy, dự luật mới về bảo vệ trẻ vị thành niên trên không gian mạng có thể khiến Roblox phải đóng cửa với nhóm người dùng dưới 15 tuổi ngay từ tháng 9/2026.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, Văn phòng Bộ trưởng phụ trách Kỹ thuật số Anne Le Hénanff xác nhận Roblox sẽ phải tuân thủ lệnh cấm tương tự các mạng xã hội truyền thống. Đây là một thay đổi lớn, bởi Roblox lâu nay vẫn được nhiều phụ huynh xem là nền tảng trò chơi nhiều hơn là mạng xã hội. Tuy nhiên, với hơn 151 triệu người dùng và hơn 50% trong số đó dưới 16 tuổi, Roblox thực tế đã trở thành một trong những không gian xã hội số lớn nhất của trẻ em. Theo Statista, 40% số người dùng thậm chí dưới 12 tuổi, với thời gian sử dụng trung bình gần 3 giờ/ngày.

Một điểm then chốt khiến Roblox bị xếp chung với TikTok hay Snapchat là việc Chính phủ Pháp đã mở rộng định nghĩa “mạng xã hội”. Theo cách hiểu mới, mạng xã hội không chỉ là nơi đăng ảnh hay video, mà là bất kỳ dịch vụ nào cho phép người dùng kết nối, giao tiếp, chia sẻ nội dung và khám phá người khác. Với hệ thống chat, danh sách bạn bè, nhóm, thế giới ảo do cộng đồng tạo ra và các thuật toán gợi ý, Roblox đáp ứng đầy đủ các tiêu chí này.

Trên Roblox, trò chơi và yếu tố xã hội gần như không thể tách rời. Người dùng xuất hiện dưới dạng avatar, trò chuyện trực tiếp trong game, tham gia các không gian ảo giống như những thành phố thu nhỏ, nơi họ tổ chức tiệc, nhập vai, mua bán và thể hiện bản thân. Các trò chơi phổ biến nhất, như Brookhaven, được mô tả đơn giản là nơi để tụ tập với những người cùng chí hướng. Đây chính là điều khiến Roblox trở nên hấp dẫn với trẻ em, nhưng cũng khiến nó bị coi là môi trường tiềm ẩn rủi ro.

Ngoài giao tiếp, Roblox còn tích hợp nền kinh tế ảo xoay quanh đồng tiền Robux, có thể quy đổi thành tiền thật. Trẻ em không chỉ chơi mà còn sáng tạo trò chơi, vật phẩm và kiếm tiền từ đó. Mô hình này từng giúp Roblox được ca ngợi là “lò ươm” cho các nhà phát triển trẻ, nhưng cũng khiến nền tảng bị chỉ trích là khuyến khích lao động trá hình, nuôi dưỡng tư duy siêu thương mại và cạnh tranh từ rất sớm.

Những lo ngại càng tăng khi nhiều trào lưu trên Roblox mang màu sắc gây nghiện và áp lực tâm lý. Từ năm 2025, xu hướng “Steal a Brainrot”, trong đó người chơi tìm cách đánh cắp nhân vật của nhau để kiếm Robux, lan rộng. Điều này thúc đẩy việc theo dõi, so sánh tài sản và “săn” người chơi yếu hơn. Trên TikTok xuất hiện nhiều video trẻ nhỏ bật khóc khi mất nhân vật. Một số người chơi lớn tuổi còn cố tình nhắm vào trẻ em để gây phản ứng. Theo các nhà lập pháp, những hành vi như vậy hoàn toàn có thể rơi vào phạm vi điều chỉnh của luật mới.

Tuy nhiên, Roblox không chỉ là câu chuyện tiêu cực. Nhiều nhà nghiên cứu trò chơi điện tử và giáo dục số nhìn nhận đây là một không gian sáng tạo hiếm có, nơi trẻ em học cách thiết kế, lập trình, kể chuyện và hợp tác. Trong giai đoạn đại dịch COVID-19, Roblox từng đóng vai trò như “phòng sinh hoạt ảo”, giúp nhiều trẻ duy trì kết nối xã hội và thể hiện bản thân.

Chính vì vậy, dự luật đang tạo ra tranh luận gay gắt: liệu việc cấm hoàn toàn dưới 15 tuổi có thực sự bảo vệ trẻ em, hay sẽ tước đi của các em một không gian sáng tạo quan trọng? Roblox đã bắt đầu siết kiểm soát từ đầu năm 2026 với công cụ ước đoán tuổi bằng ảnh tự chụp. Nhưng nếu luật được thông qua, ngay cả những chức năng xã hội “phiên bản thiếu nhi” cũng sẽ không còn chỗ đứng tại Pháp. Đối với hàng triệu trẻ em, điều đó có thể đồng nghĩa với sự kết thúc của một “thế giới song song” đã gắn bó suốt nhiều năm.