Gia tăng tấn công vào mục tiêu hàng hải và quân sự tại Trung Đông

Ngày 12/3, các tiếng nổ lớn đã được ghi nhận tại trung tâm thành phố Dubai, Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE). Hình ảnh tại hiện trường cho thấy các cột khói nhỏ bốc lên từ một khu dân cư. Trong khi đó, tại Israel, nhiều tiếng nổ cũng vang lên trên bầu trời Jerusalem sau khi quân đội nước này phát hiện tên lửa được phóng từ Iran. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết các hệ thống phòng thủ đã được kích hoạt để đánh chặn các mối đe dọa.

Cùng ngày, Iran đã tiến hành một loạt cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu năng lượng và an ninh tại các nước láng giềng Vùng Vịnh. Giới chức Bahrain đã yêu cầu người dân ở trong nhà và đóng kín cửa sổ sau khi các bồn chứa nhiên liệu bị tấn công, trong khi Saudi Arabia cho biết đã đánh chặn nhiều thiết bị bay không người lái hướng tới mỏ dầu Shaybah và khu ngoại giao đoàn.

Tại Oman, các thiết bị bay không người lái cũng đã tấn công các bồn chứa nhiên liệu ở cảng Salalah, buộc hoạt động trong khu vực cảng phải tạm dừng.

An ninh hàng hải tại khu vực Vịnh và eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu - cũng trở nên đặc biệt căng thẳng. Cơ quan an ninh hàng hải của Anh cho biết một tàu container gần UAE đã bị trúng một vật thể chưa xác định, gây cháy nhỏ trên tàu, song toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn.

Ngoài ra, 2 tàu chở dầu gần vùng biển Iraq đã bị tấn công, khiến ít nhất 1 thủy thủ thiệt mạng và hàng chục người khác được cứu hộ, trong khi công tác tìm kiếm những người mất tích vẫn đang được tiến hành. Chính phủ Iraq cho rằng 2 tàu chở dầu đã bị phá hoại và bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các sự cố liên quan đến tàu dầu tại khu vực Vùng Vịnh.

Trong 24 giờ qua, ít nhất 4 vụ việc liên quan đến tàu thuyền đã được ghi nhận trong khu vực. Trước đó, 1 tàu chở hàng rời của Thái Lan cũng bị 2 vật thể bắn trúng, khiến 3 thuyền viên mất tích và được cho là mắc kẹt trong phòng máy.

Tuy nhiên, theo một số nguồn tin, Iran đã cho phép các tàu chở dầu treo cờ Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz. Truyền thông Ấn Độ dẫn các nguồn thạo tin cho biết quyết định này được đưa ra sau cuộc trao đổi giữa Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar và người đồng cấp Iran Abbas Araghchi. Ít nhất 2 tàu chở dầu của Ấn Độ đã đi qua tuyến hàng hải chiến lược này một cách an toàn, trong khi các tàu từ Mỹ, châu Âu và Israel được cho là vẫn đối mặt với những hạn chế.

Trước đó, 1 tàu chở dầu treo cờ Liberia chở dầu thô từ Saudi Arabia, do thuyền trưởng người Ấn Độ điều khiển, cũng đã đi qua eo biển Hormuz và cập cảng Mumbai. Đây được cho là tàu đầu tiên hướng tới Ấn Độ đi qua tuyến đường này, trong bối cảnh lưu thông hàng hải tại eo biển gần như tê liệt kể từ khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.

Căng thẳng cũng lan sang nhiều điểm nóng khác trong khu vực. Kuwait cho biết 2 người bị thương khi 1 thiết bị bay không người lái rơi vào 1 tòa nhà dân cư, trong khi UAE kích hoạt hệ thống phòng không để đối phó nguy cơ tên lửa.

Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani cho biết 1 căn cứ quân sự của nước này tại thành phố Erbil, thuộc Khu tự trị Kurdistan, Iraq, đã bị tấn công. Rất may, toàn bộ binh sĩ Italy đều an toàn. Trước đó, lực lượng quốc tế do Mỹ dẫn đầu đã bắn hạ nhiều thiết bị bay không người lái gần sân bay Erbil.

Về phần mình, Israel cũng tăng cường hoạt động quân sự trên biển trong khuôn khổ chiến dịch “Sư tử Gầm”. Hải quân Israel đã bổ sung hơn 1.000 binh sĩ và tăng cường triển khai lực lượng dọc bờ biển nước này tại Địa Trung Hải và Biển Đỏ, trong đó có cả khu vực phòng thủ ngoài khơi Liban.

Theo quân đội Israel, các lực lượng hải quân duy trì hỏa lực sẵn sàng cho nhiều nhiệm vụ khác nhau, trong đó ưu tiên bảo vệ các tài sản chiến lược như các giàn khai thác khí đốt, bờ biển Israel và các tuyến hàng hải quan trọng phục vụ việc vận chuyển nhiên liệu, đạn dược, phụ tùng và hàng hóa. Hải quân Israel đồng thời tham gia các hoạt động ngăn chặn mục tiêu tại Liban và tiến hành các cuộc tấn công dọc theo đường bờ biển, phối hợp chặt chẽ với Trung tâm hỏa lực của Bộ Tư lệnh miền Bắc. Một số tàu tên lửa cũng đã được bổ sung để tăng cường năng lực tác chiến trên biển.

Trong bối cảnh rủi ro an ninh hàng hải gia tăng, Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) cho biết đang xem xét khả năng triển khai lực lượng hộ tống tàu thuyền tại Trung Đông khi điều kiện an ninh cho phép. Theo tuyên bố do Pháp - nước giữ vai trò Chủ tịch G7 năm nay - công bố sau hội nghị trực tuyến ngày 11/3, kế hoạch này nhằm khôi phục và bảo đảm “tự do hàng hải trong khu vực” trước những mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với tàu thuyền thương mại.

Về phần mình, Nhật Bản - quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông - tỏ ra thận trọng trước khả năng tham gia hoạt động hộ tống tàu thuyền. Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết, thông báo về kế hoạch hộ tống tàu được Pháp đưa ra với tư cách Chủ tịch G7 và hiện chưa có chi tiết cụ thể, đồng thời nhấn mạnh Tokyo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các nước liên quan để thúc đẩy nỗ lực ngoại giao nhằm sớm hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực.

Theo giới quan sát, việc tham gia các hoạt động quân sự như hộ tống tàu có thể đặt Nhật Bản trước những cân nhắc pháp lý và chính trị, trong bối cảnh Hiến pháp hòa bình của nước này quy định Nhật Bản từ bỏ chiến tranh như một quyền chủ quyền quốc gia và hạn chế việc sử dụng vũ lực để giải quyết các tranh chấp quốc tế. Những quy định này từ lâu đã định hình chính sách quốc phòng mang tính phòng vệ của Tokyo.