Các ngành công nghiệp sử dụng năng lượng nhiều đứng trước bài toán khó giữa khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông. Ảnh: Guardian
Theo báo Anh Guardian, tại vùng Black Country, công ty rèn thép Somers Forge với lịch sử hơn 160 năm từng sản xuất các cấu kiện cho Ngân hàng Anh, bộ phận của tàu Titanic và gần đây là thiết bị cho tàu ngầm hạt nhân của Anh, hiện đang chịu tác động nặng nề từ biến động chi phí năng lượng. Giám đốc tài chính Tammy Inglis cho biết chi phí năng lượng vốn chiếm khoảng 20% tổng chi phí sản xuất, nay tiếp tục gia tăng sau khi xung đột bùng phát, buộc doanh nghiệp phải cắt giảm chi tiêu và hoạt động trong “chế độ sinh tồn”.
Tình trạng này phản ánh khó khăn chung của các doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng tại Anh và châu Âu. Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu, đặc biệt khi tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz -nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu khí thế giới bị ảnh hưởng. Hệ quả là giá khí đốt bán buôn tại Anh tăng mạnh, có thời điểm lên tới 171 pence/therm, so với mức 78 pence/therm hồi cuối tháng Hai, trước khi dao động quanh 132 pence/therm vào đầu tuần này.
Do phụ thuộc tới khoảng 70% nguồn khí đốt nhập khẩu, Anh đặc biệt nhạy cảm với biến động giá năng lượng. Theo bà Inglis, hóa đơn khí đốt hàng tháng của Somers Forge đã tăng từ 150.000 bảng lên khoảng 250.000 bảng theo mức giá mới, trong khi doanh nghiệp gần như không có lựa chọn nào ngoài việc chấp nhận chi phí hiện tại.
Ngành hóa chất chịu tác động nghiêm trọng hơn do phụ thuộc vào khí đốt không chỉ để vận hành mà còn làm nguyên liệu đầu vào. Theo Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất, sản lượng ngành này tại Anh đã giảm tới 60% kể từ năm 2021, với ít nhất 25 nhà máy phải đóng cửa.
Ông Peter Huntsman, lãnh đạo Huntsman Corporation - doanh nghiệp toàn cầu từng tiếp quản phần lớn hoạt động tại Anh của Imperial Chemical Industries - cho biết hiện chỉ còn một nhà máy của tập đoàn hoạt động tại Wilton, Teesside. Ông cảnh báo nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong vài tháng tới, nhà máy này có thể bị đóng cửa và hoạt động sản xuất sẽ chuyển sang Trung Quốc hoặc Mỹ.
Để bù đắp chi phí, Huntsman đã áp dụng phụ phí từ 20-30% đối với khách hàng tại Anh và châu Âu, song điều này khiến một số khách hàng chuyển sang nguồn cung khác. Theo ông, nhiều doanh nghiệp đang đứng trước lựa chọn đóng cửa hoặc tìm nguồn hàng giá rẻ hơn từ nước ngoài.
Trong khi đó, tập đoàn hóa chất Ineos của tỷ phú Jim Ratcliffe cũng chịu áp lực lớn khi đang phải xử lý gánh nặng nợ. Dù đã nhận được khoản hỗ trợ 120 triệu bảng từ chính phủ Anh để duy trì nhà máy tại Grangemouth, giới chuyên gia nhận định không phải doanh nghiệp nào cũng có thể tiếp cận các gói cứu trợ tương tự nếu khủng hoảng kéo dài, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ với nguồn lực tài chính hạn chế.
Tại châu Âu, các hiệp hội ngành công nghiệp cảnh báo giá khí đốt tăng mạnh đang làm suy yếu khả năng cạnh tranh của ngành thép, ngay cả khi nhiều nhà máy đã chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo. Ông Adolfo Aiello, đại diện Eurofer, cho rằng cấu trúc thị trường điện khiến giá năng lượng vẫn phụ thuộc vào các nhà máy điện khí, khiến các cú sốc địa chính trị tiếp tục tác động trực tiếp tới chi phí sản xuất.
Ngoài lĩnh vực năng lượng, gián đoạn vận tải qua Eo biển Hormuz cũng ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng hàng hóa. Theo dữ liệu của công ty theo dõi hàng hải AXSMarine, hàng chục tàu chở nguyên liệu như bauxite, lưu huỳnh, ngũ cốc và phân bón đã bị đình trệ trong khu vực.
Ngành nông nghiệp châu Âu cũng đối mặt rủi ro đáng kể khi phụ thuộc vào nguồn phân bón nhập khẩu từ Trung Đông. Khoảng 11% lượng urê của châu Âu đến từ vùng Vịnh, trong khi 26% khác được nhập từ Ai Cập. Theo chuyên gia Arthur Portier của Argus Media, giá urê tại Ai Cập đã tăng từ 500 USD/tấn lên hơn 650 USD/tấn sau khi xung đột bùng phát, qua đó trực tiếp làm gia tăng chi phí đối với nông dân châu Âu.
Các chuyên gia nhận định, nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung và giá năng lượng cao kéo dài, nhiều ngành công nghiệp chủ chốt tại Anh và châu Âu có thể tiếp tục suy yếu, làm gia tăng nguy cơ đóng cửa doanh nghiệp và ảnh hưởng lan rộng tới nền kinh tế khu vực.