(Ảnh minh họa) Đồng euro tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN
Bà Martina Weimert, Giám đốc điều hành của Sáng kiến Thanh toán Châu Âu (EPI), cho biết châu Âu đang phụ thuộc lớn vào các giải pháp thanh toán quốc tế, trong khi thiếu một hệ thống xuyên biên giới thực sự do khu vực tự kiểm soát. Theo bà, các quốc gia thành viên vẫn sở hữu một số hệ thống thẻ nội địa, nhưng những giải pháp này không đủ quy mô và phạm vi để cạnh tranh ở cấp độ toàn châu Âu.
Dữ liệu của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho thấy Visa và Mastercard chiếm gần hai phần ba tổng số giao dịch thẻ tại Khu vực đồng euro trong năm 2022. Có tới 13 quốc gia thành viên không có bất kỳ lựa chọn thay thế nội địa nào cho các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán của Mỹ. Ngay cả tại những nước vẫn duy trì hệ thống thẻ trong nước, mức độ sử dụng cũng đang suy giảm nhanh chóng.
Trong bối cảnh thanh toán tiền mặt ngày càng ít phổ biến, các nhà hoạch định chính sách châu Âu ngày càng quan ngại rằng quyền lực thị trường của các công ty thanh toán Mỹ có thể bị “vũ khí hóa” nếu xảy ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong quan hệ chính trị. Đây được xem là một phần của bức tranh rộng hơn về sự phụ thuộc của châu Âu vào các tập đoàn Mỹ trong những lĩnh vực chiến lược.
Gần đây, người đứng đầu cơ quan an ninh mạng của Bỉ cảnh báo châu Âu đã “đánh mất internet” do sự chi phối của các tập đoàn công nghệ Mỹ. Cảnh báo này cũng được ông Mario Draghi, cựu Chủ tịch ECB, nhấn mạnh trong một bài phát biểu, khi ông cho rằng sự hội nhập sâu rộng từng được xem là yếu tố kiềm chế lẫn nhau nay đã trở thành nguồn đòn bẩy và kiểm soát.
Trong nỗ lực xây dựng giải pháp thay thế, EPI với các thành viên lớn như BNP Paribas và Deutsche Bank, đã ra mắt Wero vào năm 2024, một hệ thống thanh toán kỹ thuật số được xem là lựa chọn châu Âu thay thế cho Apple Pay. Theo EPI, Wero hiện có khoảng 48,5 triệu người dùng tại Bỉ, Pháp và Đức, với kế hoạch mở rộng sang thanh toán trực tuyến và tại cửa hàng từ nay đến năm 2027.
Tuy nhiên, ECB thừa nhận các sáng kiến do khu vực tư nhân dẫn dắt trong quá khứ, bao gồm cả kế hoạch trước đây của EPI nhằm phát triển một hệ thống thẻ cạnh tranh trực tiếp, đã gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng quy mô. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các bên tham gia khó thống nhất tiêu chuẩn chung.
Song song với các nỗ lực của khu vực tư nhân, ECB đang thúc đẩy dự án đồng euro kỹ thuật số như một sáng kiến công, nhằm tăng cường chủ quyền tiền tệ của Khu vực đồng euro. Ông Piero Cipollone, thành viên Ban điều hành ECB phụ trách dự án, cho rằng châu Âu cần tránh tình trạng phụ thuộc quá mức vào các hệ thống thanh toán nằm ngoài tầm kiểm soát của khu vực.
Dự án này vẫn gây chia rẽ trong giới chính trị và tài chính châu Âu, khi một số ngân hàng lo ngại đồng euro kỹ thuật số có thể làm suy yếu các sáng kiến tư nhân. Cuộc bỏ phiếu tại Nghị viện châu Âu dự kiến diễn ra vào cuối năm nay được đánh giá sẽ rất sít sao. Theo kế hoạch, các doanh nghiệp tại Khu vực đồng euro sẽ phải chấp nhận thanh toán bằng đồng euro kỹ thuật số từ năm 2029, thời điểm ECB bắt đầu phát hành chính thức.
Bà Aurore Lalucq, Chủ tịch Ủy ban Kinh tế của Nghị viện châu Âu, nhận định đồng euro kỹ thuật số có thể tạo nền tảng để châu Âu xây dựng một hệ thống thanh toán tương đương Visa hoặc Mastercard trong tương lai. Tuy nhiên, bà Weimert cảnh báo rằng nếu căng thẳng địa chính trị leo thang nhanh chóng, đồng euro kỹ thuật số có thể xuất hiện quá muộn để giải quyết các rủi ro trước mắt.