Người dân tránh nóng bên hệ thống phun sương tại Rome, Italy. Ảnh: THX/TTXVN phát
Châu Âu đang nóng lên với tốc độ nhanh nhất thế giới. Hai tháng đầu mùa Hè đã được đánh dấu bằng các đợt nắng nóng liên tiếp, nhiệt độ thiêu đốt và điều kiện khô hạn. Theo Copernicus, nhiệt độ trung bình ở Tây Âu trong tháng 6 và tháng 7 là 21,62 độ C, phá kỷ lục năm 2022 trong cùng kỳ. Độ ẩm cũng thấp hơn đáng kể so với tháng 7/2022, khi đợt hạn hán nghiêm trọng cuối cùng bao trùm Tây Âu.
Chuyên gia Samantha Burgess của Trung tâm Dự báo thời tiết tầm trung châu Âu - đơn vị vận hành Copernicus - cho biết: "Đây là một ví dụ rõ ràng về cách biến đổi khí hậu đang làm gia tăng các hiện tượng nắng nóng cực đoan: nắng nóng và hạn hán ngày càng củng cố lẫn nhau".
Tháng 7 vừa qua, tình trạng khô hạn nghiêm trọng đã được ghi nhận ở các quốc gia Tây và Trung Âu, bao gồm Pháp, Tây Ban Nha, Áo và Hungary, cũng như Vương quốc Anh, Ireland và một phần của Iceland. Lưu lượng nước sông ở mức thấp bất thường, đặc biệt là sông Seine, Rhine và Danube. Giao thông, thủy lợi và sản xuất năng lượng bị ảnh hưởng ở nhiều quốc gia châu Âu.
Điều kiện nóng và khô này rất lý tưởng cho cháy rừng và nguyên do là vì biến đổi khí hậu. Pháp và Tây Ban Nha đã phải đối mặt với những trận hỏa hoạn tồi tệ nhất trong lịch sử vào mùa Hè trong khi các quốc gia khác ở châu Âu, cũng như Mỹ và Canada, chứng kiến những vụ cháy nghiêm trọng.
Theo thông tin cập nhật, ngày 9/8, cơ quan chức năng Pháp tiếp tục phải tiến hành đợt sơ tán mới và huy động hơn 200 lính cứu hỏa nỗ lực khống chế đám cháy rừng đang lan nhanh tại vùng Lozere ở miền Nam. Lửa đã thiêu rụi khoảng 153ha và vẫn tiếp tục lan rộng.
Theo phóng viên TTXVN tại Rome, Italy đang trải qua một trong những đợt nắng nóng khắc nghiệt nhất lịch sử khiến 19 thành phố lớn tiếp tục được đặt trong trạng thái cảnh báo đỏ. Hiện tượng thời tiết bất thường này đang để lại những hệ lụy nặng nề, làm gia tăng đột biến các ca suy tim, suy hô hấp và tử vong do đột quỵ khi tắm biển.
heo Giáo sư Fabrizio Pregliasco thuộc Đại học Milan, nếu thời tiết khắc nghiệt kéo dài qua kỳ nghỉ lễ Ferragosto (15/8), số ca tử vong vượt mức tại Italy có thể gia tăng từ 10 - 20% so với năm 2025. Dự báo nắng nóng gay gắt trong cả mùa Hè có thể khiến từ 5.000-8.000 người tử vong.
Không chỉ đe dọa sức khỏe con người, sự tích tụ nhiệt lượng quá cao trên mặt đất khi gặp luồng khí lạnh tầng cao còn kích hoạt hiện tượng thiên nhiên hiếm gặp cùng nguy cơ xảy ra thiên tai. Tại Zapponeta thuộc vùng Puglia, một trận lốc xoáy được gọi "quỷ cát" - hiện tượng vốn chỉ xuất hiện ở sa mạc - đã bất ngờ quét qua tuyến đường tỉnh lộ 76. Trong khi đó, nguy cơ cháy rừng bùng phát tại vùng Tuscany, còn dãy Dolomiti liên tiếp xuất hiện 2 đợt sạt lở đá nguy hiểm trên núi Pelmo, trong khi núi lửa Etna bất ngờ mở thêm miệng phun trào mới tại Valle del Bove.
Copernicus cho biết trong tháng 7, nhiệt độ đại dương trên toàn thế giới đã đạt mức cao kỷ lục trong tháng thứ hai liên tiếp, do các đợt sóng nhiệt biển quanh châu Âu và hiện tượng El Nino mạnh mẽ đang hình thành ở Thái Bình Dương. Nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu trong tháng 7 là 20,96 độ C, phá vỡ kỷ lục trước đó vào năm 2023.
Giám đốc Copernicus, ông Carlo Buontempo, cho biết một số khu vực ở Địa Trung Hải và Đại Tây Dương ấm bất thường, nhưng hiện tượng El Nino đang phát triển là nguyên nhân gây ra nhiệt độ nước biển cao kỷ lục. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta đang đối mặt với một hiện tượng El Nino rất lớn, có thể chưa từng có về biên độ”.
Cũng theo Copernicus, trên quy mô toàn cầu, tháng 7 vừa qua là tháng 7 nóng thứ hai trong lịch sử, khi nhiệt độ không khí trung bình cao hơn 1,47°C so với mức chuẩn thời kỳ tiền công nghiệp 1850-1900.
Hiện tượng El Nino gần đây đã góp phần khiến năm 2023 và 2024 trở thành những năm nóng thứ hai và nóng nhất trong lịch sử. Các nhà khoa học dự báo nhiệt độ trung bình toàn cầu sẽ lập kỷ lục mới vào cuối năm nay hoặc đầu năm sau.
Ông Buontempo cho biết, 11 năm qua là những năm nóng nhất trong lịch sử và "chúng ta chưa từng chứng kiến đợt khí hậu nào ấm lên nhiều như vậy trong cuộc đời mình và rất có thể là trong toàn bộ nền văn minh nhân loại". Theo Giám đốc Copernicus, nguyên nhân chính gây ra tình trạng này là khí gây hiệu ứng nhà kính.