Máy bay chở khách C919 của Trung Quốc bay tổng duyệt chuẩn bị cho triển lãm hàng không Singapore năm 2024. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (Hong Kong, Trung Quốc) ngày 20/4, máy bay thân hẹp C919 do Trung Quốc tự phát triển để cạnh tranh với các dòng chủ lực của Boeing và Airbus, dường như đang chậm tiến độ, với chỉ ba chiếc được bàn giao cho các hãng hàng không Trung Quốc trong quý I/2026.
Các nhà quan sát nhận định rằng có nhiều yếu tố đang tác động đến Tập đoàn máy bay thương mại Trung Quốc (Comac). Một số chiếc C919 dường như vẫn nằm chờ động cơ trên đường băng, trong khi các nhà phân tích nhận định việc ưu tiên chất lượng hơn tốc độ là bước đi hợp lý của nhà sản xuất.
Tính đến thời điểm hiện tại trong năm nay, chỉ có ba chiếc C919 được giao với hai chiếc cho hãng hàng không China Southern vào ngày 5/2 và ngày 2/3 cùng một chiếc cho Air China vào ngày 27/3. Tổng cộng 35 chiếc C919 đã được giao kể từ tháng 12/2022 khi China Eastern nhận được chiếc đầu tiên. Sự chậm chạp rõ ràng này cho thấy Comac có thể đang chậm tiến độ so với kế hoạch của tập đoàn.
Ông Jason Zheng, chuyên gia phân tích tại công ty tư vấn Airwefly có trụ sở ở Thượng Hải, nhận định: “Rất có thể cảnh tượng sẽ lặp lại là những chiếc C919 nằm im lìm trên đường băng vì thiếu động cơ LEAP của CFM. Khi máy bay chờ động cơ, thì động cơ cũng đang phải chờ những linh kiện then chốt như cánh quạt. Comac đang phải chạy đua với Boeing, Airbus, thậm chí cả các hãng hàng không trong cuộc cạnh tranh khốc liệt nhằm giành quyền tiếp cận nguồn động cơ khan hiếm, và có thể họ đang hụt hơi trong cuộc phân bổ này. CFM đang sản xuất động cơ hết công suất, nhưng phần lớn sản lượng lại được ưu tiên cho các khách hàng lâu năm”.
CFM vốn là liên doanh Mỹ - Pháp do GE Aerospace và Safran thành lập.
Bản thân Airbus cũng đã phàn nàn về nguồn cung động cơ LEAP “khan hiếm và chậm trễ”, đồng thời bắt đầu theo đuổi đòi bồi thường qua tranh chấp pháp lý ngày càng leo thang với nhà sản xuất Mỹ Pratt & Whitney về việc giao hàng động cơ chậm trễ. Airbus cũng đã giảm tốc độ giao máy bay vào năm ngoái.
Trong khi đó, ông Zheng đánh giá tập đoàn Động cơ máy bay Trung Quốc (AECC) có thể đẩy nhanh tốc độ phát triển và triển khai động cơ CJ-1000 nội địa, bởi việc phụ thuộc vào CFM như nguồn cung duy nhất được xem là một điểm yếu. Vào tháng 5/2025, Washington đã tạm thời đình chỉ xuất khẩu động cơ LEAP sang Comac, lệnh cấm này sau đó đã được dỡ bỏ.
Comac ghi nhận mức giao hàng cao nhất theo tháng vào cuối năm 2025, với 8 trong tổng số 15 chiếc C919 được bàn giao trong khoảng tháng 11-12. Tuy nhiên, sự sụt giảm đột ngột kể từ tháng 1 năm nay có thể là dấu hiệu của những cú sốc chuỗi cung ứng ngoài dự kiến.
Comac đã tổ chức hội nghị nhà cung cấp thường niên vào ngày 26/3, quy tụ hơn 600 đại diện trong và ngoài nước để thảo luận về thỏa thuận và xây dựng lòng tin. Những người tham dự cũng được thông báo về kế hoạch sản xuất và giao hàng trong năm nay.
Ông Richard Aboulafia tại hãng tư vấn AeroDynamic Advisory có trụ sở ở Mỹ, cho rằng Comac có thể cần thêm thời gian để ổn định sản xuất và chuỗi cung ứng. Ông nhận định: “Có vẻ như những thách thức liên quan đến khâu lắp ráp cuối cùng và quản lý chuỗi cung ứng đã bị đánh giá thấp… Ngoài ra cũng có thể phát sinh vấn đề trong việc duy trì tiêu chuẩn sản xuất đồng nhất”.
Ông Zheng nhận định Comac rất thận trọng và sẽ không vội vàng hướng tới bất kỳ mục tiêu nào. Ông lưu ý: “Quý hai sẽ là cơ hội để Comac chứng minh rằng họ có thể đưa sản xuất và giao hàng trở lại bình thường. Nếu lượng giao hàng trong nửa đầu năm là dưới 10 chiếc thì các bên liên quan và nhà quan sát sẽ bắt đầu đặt ra câu hỏi nghiêm túc hơn. Hiện tại, họ nghĩ rằng Comac chỉ cần thêm một chút thời gian”.