Anh chuẩn bị phương án rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz

Tuy nhiên, nhiệm vụ này hiện vẫn phụ thuộc vào khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt xung đột tại Iran.

Theo hãng tin AP, sự chuẩn bị của Anh diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gây sức ép lên các đồng minh, cho rằng họ chưa đóng góp tương xứng cho chiến dịch quân sự do Mỹ phát động nhằm vào Iran. Washington cũng kêu gọi các nước phương Tây chủ động hơn trong việc bảo vệ các tuyến vận tải năng lượng quốc tế.

Hồi tháng 3, ông Trump từng tuyên bố với các đồng minh trong NATO rằng họ nên “tự đi lấy dầu” và tự bảo vệ các tuyến hàng hải thiết yếu của mình. Trong bối cảnh đó, Hải quân Hoàng gia Anh đang xúc tiến kế hoạch tham gia một chiến dịch quốc tế nhằm bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz nếu chiến sự kết thúc.

Ngày 23/5, Tổng thống Trump cho biết một thỏa thuận với Iran đã “được đàm phán phần lớn” sau các cuộc điện đàm với Israel và các đồng minh trong khu vực, song các chi tiết cuối cùng vẫn đang được hoàn thiện.

Tại Gibraltar, Bộ trưởng Các Lực lượng Vũ trang Anh Al Carns đã dẫn một nhóm phóng viên lên thăm tàu RFA Lyme Bay, tàu đổ bộ hậu cần đang được chuẩn bị cho khả năng triển khai tới Trung Đông. Khi ông Carns phát biểu, thủy thủ đoàn đồng thời đưa lên tàu nhiều thiết bị quân sự, bao gồm đạn dược và các thiết bị bay không người lái rà phá thủy lôi được trang bị hệ thống sonar.

Theo kế hoạch, RFA Lyme Bay sẽ sớm rời Gibraltar để hội quân với tàu khu trục HMS Dragon cùng các tàu chiến đồng minh khác. Sau khi nhận hỗ trợ trên không, nhóm tàu sẽ di chuyển qua kênh đào Suez để tới vịnh Ba Tư.

Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hôm 28/2, Tehran đã đáp trả bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận tải huyết mạch đối với dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và phân bón từ khu vực Trung Đông. Động thái này đã gây xáo trộn mạnh đối với thương mại toàn cầu, đồng thời khiến giá năng lượng tăng vọt. Theo AP, kể từ khi xung đột bùng phát, ít nhất 6.000 tàu đã bị chặn không thể đi qua eo biển này.

Chỉ huy Gemma Britton, phụ trách Nhóm Khai thác Thủy lôi và Mối đe dọa của Hải quân Hoàng gia Anh, cho biết Iran có thể đã triển khai số lượng lớn thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các loại thủy lôi này có thể được phóng bằng tên lửa, kéo bằng cáp hoặc đặt dưới đáy biển và kích hoạt bằng âm thanh, chuyển động hay ánh sáng.

Theo giới thiệu của Hải quân Anh với báo giới, các hệ thống tự hành mới có khả năng quét đáy biển và mặt nước bằng sóng siêu âm trong khoảng một nửa thời gian so với phương thức sử dụng tàu có người lái truyền thống.

Những thiết bị lặn tự hành này có thể tạo ra hình ảnh chi tiết về các vật thể dưới nước, từ bẫy cá cho tới đường ống dẫn dầu. Dữ liệu thu được sẽ được sử dụng để nhận diện các vật thể nghi là thủy lôi, trước khi tiếp tục kiểm tra bằng hệ thống âm thanh và camera chuyên dụng.

Một số thiết bị trên tàu RFA Lyme Bay còn có thể được chuyển sang các xuồng nhỏ điều khiển tự động. Các xuồng này sẽ tiếp cận khu vực nguy hiểm trong khi tàu mẹ duy trì khoảng cách an toàn bên ngoài bãi thủy lôi nghi ngờ.

Theo chỉ huy Britton, phương thức này giúp giảm đáng kể số lượng nhân sự phải trực tiếp tiến vào vùng nguy hiểm.

Trong phương án xử lý thủy lôi truyền thống, thợ lặn sẽ mang thuốc nổ tiếp cận mục tiêu, gắn chất nổ rồi rút lui trước khi kích hoạt. Tuy nhiên, Hải quân Anh hiện đang thử nghiệm một thiết bị điều khiển từ xa có khả năng lặn xuống gần thủy lôi và tự động đặt thuốc nổ trước khi kích hoạt phá hủy.

Mục tiêu ưu tiên của chiến dịch, nếu được triển khai, là mở một hành lang hàng hải đủ an toàn để khoảng 700 tàu hiện mắc kẹt có thể rời eo biển Hormuz. Sau đó, lực lượng quốc tế sẽ tiếp tục mở thêm luồng di chuyển ngược chiều để các tàu khác có thể đi vào khu vực.

Tuy nhiên, theo giới chức Hải quân Anh, việc rà phá hoàn toàn eo biển Hormuz có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Hiện vẫn chưa rõ liệu Anh và các đồng minh có thực sự được triển khai hay không. Đồng thời, cũng chưa có bằng chứng xác thực cho thấy Iran đã cài thủy lôi tại eo biển này.

Một quan chức Mỹ giấu tên nói với AP rằng Washington chưa phát hiện hoặc phá hủy quả thủy lôi nào trong khu vực, đồng thời cũng chưa ghi nhận trường hợp tàu thương mại bị hư hại do thủy lôi. Dù lưu lượng đã giảm mạnh, hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz vẫn diễn ra ở mức hạn chế.

Khi được hỏi liệu việc chuẩn bị lực lượng của Anh có mang tính phô trương nhằm làm hài lòng Mỹ hay không, ông Carns cho rằng chỉ việc phá hủy hoặc loại bỏ một số thủy lôi là chưa đủ để khôi phục niềm tin của thị trường vận tải biển.

Theo ông, các công ty bảo hiểm hàng hải cần “sự chắc chắn tuyệt đối” trước khi cho phép tàu thương mại quay trở lại hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz.

“Đó chính là điều mà năng lực này hướng tới”, ông nói.

Giới chức Anh khẳng định mọi nỗ lực quốc tế nhằm bảo đảm an ninh hàng hải tại Hormuz sẽ chỉ được triển khai sau khi chiến sự chấm dứt.

Trên mạng xã hội ngày 23/5, Tổng thống Trump cho biết “các khía cạnh và chi tiết cuối cùng của thỏa thuận đang được thảo luận và sẽ sớm được công bố”, song không nêu rõ thời điểm cụ thể.

Đây cũng không phải lần đầu tiên trong những tuần gần đây xuất hiện thông tin cho rằng một thỏa thuận hòa bình sắp đạt được.

“Chúng tôi không biết khi nào Mỹ, Iran và Israel sẽ tìm ra được một giải pháp phù hợp”, ông Carns nói.

Trong lúc đó, tàu RFA Lyme Bay cùng thủy thủ đoàn vẫn tiếp tục neo đậu ngoài khơi Gibraltar trong trạng thái “thực sự sẵn sàng” cho khả năng được điều động tới Trung Đông.