Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến bị đề nghị từ 5-6 năm tù

Sau 1 ngày xét hỏi, sáng 21/5, phiên tòa xét xử sơ thẩm cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và 9 bị cáo khác trong vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Nhận hối lộ” chuyển sang phần tranh luận. Đại diện Viện Kiểm sát giữ quyền công tố tại phiên tòa trình bày bản luận tội và đề nghị mức án đối với 10 bị cáo trong vụ án.

Trong đó, 7 bị cáo bị truy tố về cùng tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” (theo quy định tại Điều 219, khoản 3 – Bộ luật Hình sự) gồm: cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến bị Viện Kiểm sát đề nghị mức án từ 5-6 năm tù; Nguyễn Doãn Tú (cựu Phó vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế, Bộ Y tế) và Trần Văn Sinh (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế) cùng mức đề nghị từ 4-5 năm tù; Đào Xuân Sinh (cựu Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT) từ 3-4 năm tù; Nguyễn Kim Trung (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, cựu Phó Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế, Bộ Y tế), Lê Văn Cư (cựu Phó Viện trưởng Viện kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng) và Hoàng Xuân Hiệp (Phó Viện trưởng Viện kinh tế xây dựng) cùng chung mức đề nghị từ 30-36 tháng tù.

Hai bị cáo thuộc Bộ Y tế gồm: Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) bị đề nghị từ 12-13 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, 20 năm tù về tội “Nhận hối lộ” (theo quy định tại Điều 354, khoản 4, điểm a – Bộ luật Hình sự), tổng hợp hình phạt chung đối với bị cáo Thắng là 30 năm tù; Nguyễn Hữu Tuấn (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách quản lý điều hành Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) bị đề nghị từ 8-9 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, từ 15-16 năm tù về tội “Nhận hối lộ”, tổng hợp hình phạt chung đối với bị cáo Tuấn là từ 23-25 năm tù.

Bị cáo Lê Thanh Thiêm (Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Sao Nam Sông Hồng) bị đề nghị từ 8-9 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (theo quy định tại Điều 174, khoản 4, điểm a – Bộ luật Hình sự).

Bản luận tội nêu rõ: Nguồn vốn đầu tư cho 2 dự án là vốn ngân sách Nhà nước, do vậy việc quản lý, sử dụng phải tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công nói chung, cũng như các quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng, bảo đảm sử dụng nguồn vốn hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực hiện, một số cá nhân tại Ban Y tế trọng điểm là đơn vị đại diện cho Bộ Y tế làm chủ đầu tư của 2 dự án đã làm trái quy định của pháp luật… dẫn đến việc dự án bị đình trệ, kéo dài, không đạt được mục tiêu đề ra, gây hậu quả thất thoát, lãng phí lớn tài sản của Nhà nước.

Sai phạm “bắc cầu”

Theo đại diện Viện Kiểm sát, các bị cáo đã có hành vi vi phạm trong việc thuê tư vấn nước ngoài lập dự án đầu tư và thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công. Cụ thể, Ban Y tế trọng điểm trình, Bộ Y tế phê duyệt thuê tư vấn nước ngoài lập dự án khi chưa làm rõ về khả năng đáp ứng của đơn vị tư vấn trong nước; không chứng minh được tính cần thiết phải thuê tư vấn nước ngoài; cố ý chỉ định thầu; không tổ chức lập, thẩm định chi phí thuê tư vấn nước ngoài; không tổ chức xác định dự toán gói thầu thuê tư vấn nước ngoài; sử dụng đề xuất tài chính của nhà thầu là Liên danh VK Studio - Viện Trang thiết bị để lập dự toán gói thầu không có căn cứ đánh giá thời gian thực hiện của chuyên gia nước ngoài, số lượng từng loại chuyên gia, tiền lương chuyên gia và các chi phí khác cần thiết phục vụ cho việc thực hiện công việc tư vấn; chưa đủ cơ sở nhưng Viện Kinh tế xây dựng vẫn ban hành văn bản thẩm tra dự toán…

Công tố viên xác định những hành vi này là trái quy định của Luật đấu thầu năm 2005, trái Quy chế thuê tư vấn nước ngoài ban hành kèm theo Quyết định số 131/2007 của Thủ tướng Chính phủ, trái Thông tư 23/2009 và 07/2012 của Bộ Xây dựng. Trên cơ sở kết quả thẩm tra của Viện kinh tế xây dựng, Ban Y tế trọng điểm phê duyệt dự toán và ký hợp đồng thuê tư vấn nước ngoài tại 4 gói thầu với đơn giá cao hơn nhiều lần giá trị tính theo định mức chi phí tư vấn đầu tư xây dựng công trình, gây thất thoát cho nhà nước hơn 70 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Ban Y tế trọng điểm đề xuất phân chia các gói thầu không theo tính chất kỹ thuật, không theo trình tự thực hiện, không bảo đảm tính đồng bộ của dự án, trái quy định của Luật Đấu thầu năm 2013; dự án chưa có dự toán được phê duyệt, giá trị gói thầu chỉ là ước tính, chưa có hồ sơ thiết kế kỹ thuật, hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, trái quy định pháp luật. Từ đó dẫn đến việc lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu, lựa chọn nhà thầu có nhiều sai phạm. Hợp đồng ký kết là hợp đồng khung, không có nội dung khối lượng công việc chi tiết, không có dự toán kèm theo, không quy định bảng giá chi tiết, không có thỏa thuận về yêu cầu kỹ thuật, cách thức đo đếm khối lượng, số lượng để làm cơ sở nghiệm thu thanh toán. Đồng thời, không quy định nguyên tắc, thời gian tính điều chỉnh, trình tự, phạm vi, phương pháp và căn cứ điều chỉnh giá hợp đồng, vi phạm quy định Luật đấu thầu năm 2013 và các văn bản dưới luật liên quan. Mặc dù có khối lượng công việc phát sinh nhưng không có cơ sở để điều chỉnh hợp đồng, không có cơ sở để giải ngân thanh toán trong khi nguồn vốn đã được thu xếp, dẫn đến 2 dự án dừng thi công từ tháng 1/2021 đến hết tháng 12/2024, gây lãng phí tài sản nhà nước hơn 733 tỷ đồng.

Ngoài ra, vì động cơ vụ lợi bị cáo Nguyễn Chiến Thắng và bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao còn có hành vi nhũng nhiễu, yêu cầu các nhà thầu thi công phải đưa tiền theo mức ấn định 5%/giá trị được tạm ứng, thanh toán. Bị cáo Lê Thanh Thiêm lợi dụng sai phạm và nhu cầu của bị cáo Thắng để tạo dựng thông tin gian dối, chiếm đoạt tiền của bị cáo Thắng.

Cựu Giám đốc Ban Y tế trọng điểm chịu trách nhiệm chính

Bản luận tội của Viện Kiểm sát đánh giá hành vi phạm tội của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước; xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, của cán bộ công chức trong thực thi công vụ, nhiệm vụ. Các bị cáo thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý trực tiếp, gây hậu quả thất thoát, lãng phí lớn tài sản của Nhà nước. Vụ án có tính chất đồng phạm, có nhiều nhóm tội phạm thuộc các tội danh khác nhau, các bị cáo có vị trí vai trò khác nhau, trong đó bị cáo Nguyễn Chiến Thắng chịu trách nhiệm chính trong vụ án.

Đại diện Viện Kiểm sát xác định, bị cáo Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Y tế trọng điểm) đại diện cho Bộ Y tế làm chủ đầu tư dự án trong thời gian từ tháng 3/2014 đến tháng 9/2017, có nhiệm vụ giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý và tổ chức triển khai thực hiện 2 Dự án, bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng và theo đúng các quy định của pháp luật. Bị cáo là người có năng lực, trình độ, có kinh nghiệm và chuyên môn sâu trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng nên được tin tưởng giao nhiệm vụ giữ chức Giám đốc Ban Y tế trọng điểm, một đơn vị có thể nói là quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình triển khai thực hiện dự án. Dự án thực hiện có tốt hay không, có đảm bảo chất lượng, tiến độ hay không phụ thuộc phần lớn vào vai trò tham mưu, đề xuất của Ban Y tế trọng điểm mà bị cáo giữ vị trí là Giám đốc. Quá trình triển khai thực hiện dự án bị cáo đã có nhiều sai phạm trong việc chỉ đạo, tham mưu, đề xuất, ký hợp đồng thuê tư vấn nước ngoài lập dự án đầu tư, lập phương án thiết kế kiến trúc; đưa ra chủ trương vừa thi công, vừa thiết kế không đúng quy định, dẫn đến sai phạm trong việc tham mưu, đề xuất lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu; lập, phê duyệt hồ sơ mời thầu, tổ chức lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng thực hiện gói thầu, dẫn đến dự án bị đình trệ, kéo dài, gây hậu quả thất thoát, lãng phí 803 tỷ đồng.

Với vị trí, vai trò là Giám đốc Ban Y tế trọng điểm, đại diện Viện Kiểm sát khẳng định có đủ căn cứ xác định bị cáo giữ vai trò chính trong vụ án. Ngoài ra, do bị cáo còn phải chịu tình tiết tăng nặng phạm tội từ 2 lần trở lên về tội Nhận hối lộ, nên cần có bản án nghiêm khắc để răn đe, giáo dục.

Tuy nhiên, khi quyết định hình phạt, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo Thắng đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; mặc dù chưa nộp lại tiền khắc phục hậu quả của vụ án nhưng đã tự nguyện nộp lại 1 tỷ đồng là một phần tiền nhận hối lộ; tích cực hợp tác với Cơ quan điều tra; có thành tích xuất sắc trong công tác…

Sau khi đại diện Viện Kiểm sát trình bày bản luận tội và đề nghị mức án, các bị cáo, các luật sư bào chữa đã tham gia tranh luận, đưa ra nhiều luận điểm, luận cứ nhằm giảm mức độ, hậu quả hành vi phạm tội của các bị cáo.