Lý do các nhà máy lọc dầu Mỹ quan tâm đến dầu thô Venezuela

Theo trang The Guardian (Anh), những nhà máy lọc dầu này được xây dựng để xử lý loại dầu thô đặc và nhớt từ Mỹ Latinh, trước khi dầu đá phiến nhẹ của Mỹ phát triển mạnh vào đầu thế kỷ 21.

Dầu của Venezuela có đặc điểm đặc biệt là đặc và chứa hàm lượng lưu huỳnh cao, có kết cấu gần giống với nhựa bán rắn, khác biệt hoàn toàn so với các loại dầu thô dễ xử lý được khai thác từ các mỏ dầu đá phiến của Mỹ. Chính đặc tính này khiến việc khai thác và chế biến dầu thô thành các sản phẩm như xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay và nguyên liệu cho ngành công nghiệp hóa chất trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên, đây lại chính là loại dầu mà nhiều nhà máy lọc dầu của Mỹ được thiết kế để xử lý.

Dù là một trong những quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, Mỹ vẫn phải nhập khẩu dầu thô để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu. Việc tiếp cận nguồn dầu thô giá rẻ từ Venezuela có thể giúp Mỹ đáp ứng nhu cầu năng lượng và thúc đẩy kế hoạch “tái công nghiệp hóa” nền kinh tế.

Ông Janiv Shah, Phó Chủ tịch của công ty tư vấn toàn cầu Rystad Energy, cho biết phần lớn dầu thô của Venezuela là loại dầu nặng và có hàm lượng lưu huỳnh cao. Đây là loại dầu lý tưởng mà các nhà máy lọc dầu Mỹ có thể xử lý.

Ông nói: “Hiện nay, các nhà máy lọc dầu Mỹ đã nhập khẩu dầu nặng từ Canada qua các đường ống và có thể lấy thêm dầu từ Colombia và Mexico. Tuy nhiên, nếu nguồn dầu từ Venezuela được đảm bảo, đây sẽ là một bổ sung quan trọng, đồng thời vị trí địa lý gần gũi của Venezuela cũng là một lợi thế”.

Đây có thể là một bước đi giúp bảo vệ ngành công nghiệp dầu khí của Mỹ, mặc dù ngành này đã gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là khi giá dầu thế giới sụt giảm mạnh từ trước đại dịch COVID-19, cộng thêm tác động từ cuộc chiến thương mại của Tổng thống Trump.

Ngành công nghiệp lọc dầu ở Mỹ hỗ trợ khoảng 3 triệu việc làm, dù chỉ có khoảng 80.000 nhân viên trực tiếp làm việc tại các cơ sở này. Ngành này có một hệ số nhân việc làm cao nhất trong các ngành công nghiệp tại Mỹ, nghĩa là mỗi công việc trực tiếp trong ngành lọc dầu tạo ra hơn 45 công việc gián tiếp khác, theo một nghiên cứu của Oxford Economics. Điều này phản ánh sự đóng góp lớn của ngành vào nền kinh tế, đặc biệt là ở những bang ủng hộ Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, trong thời gian cầm quyền của Tổng thống Nicolás Maduro, lượng dầu thô nhập khẩu từ Venezuela vào Mỹ đã giảm mạnh do ngành công nghiệp dầu khí của Venezuela gặp khó khăn nghiêm trọng, một phần do thiếu đầu tư, quản lý kém và các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Vào cuối những năm 1990, Mỹ nhập khẩu gần 2 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Venezuela, chiếm hơn một nửa sản lượng dầu của quốc gia Nam Mỹ này. Tuy nhiên, đến cuối năm ngoái, con số này chỉ còn khoảng 135.000 thùng mỗi ngày, cho thấy các nhà máy lọc dầu Mỹ có thể tiếp nhận thêm tới 1 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Venezuela. Điều này có thể giúp Mỹ giảm bớt phụ thuộc vào nguồn dầu nặng đắt đỏ từ Canada.

Nếu nguồn dầu thô từ Venezuela được khôi phục, nó cũng có thể làm giảm lượng dầu nặng giá rẻ xuất khẩu sang Trung Quốc, quốc gia đã nhận phần lớn dầu của Venezuela sau khi Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu của Venezuela.

Mặc dù lượng dầu nhập khẩu từ Venezuela chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng tiêu thụ dầu của Trung Quốc, động thái này của Mỹ có thể khiến Trung Quốc phải trả giá cao hơn cho năng lượng, trong khi cả hai nền kinh tế lớn này đều đang tìm cách giảm chi phí năng lượng để thúc đẩy tăng trưởng.

“Theo quan điểm của Tổng thống Trump, hầu như mọi vấn đề đều có thể giải quyết thông qua việc giảm chi phí năng lượng, từ đó giảm giá cả cho người tiêu dùng và nền kinh tế nói chung”, ông Shah chia sẻ. Ông nói: “Đây cũng là một cách thể hiện sức mạnh của Mỹ đối với một trong những đối thủ lớn nhất của mình trên trường quốc tế. Trung Quốc có thể tìm nguồn dầu từ nơi khác, nhưng động thái này có ý nghĩa chính trị rõ rệt”.

Tuy nhiên, đây là một “canh bạc” dài hạn và không có gì đảm bảo thành công. Để đưa sản lượng dầu thô của Venezuela trở lại mức 3 triệu thùng mỗi ngày, sẽ cần đến 16 năm đầu tư và công sức, với tổng chi phí lên đến 185 tỷ USD, theo số liệu từ Rystad Energy. Ít nhất 30-35 tỷ USD vốn đầu tư quốc tế sẽ cần phải được cam kết trong vòng 2 - 3 năm tới để kịch bản này trở nên khả thi.

“Điều này chỉ có thể được tài trợ bởi các công ty dầu khí quốc tế và họ sẽ chỉ đầu tư vào Venezuela nếu họ hoàn toàn tin tưởng vào sự ổn định chính trị và môi trường đầu tư tại đây”, ông Shah cho biết.

Khi Tổng thống Trump kêu gọi các công ty dầu mỏ lớn của Mỹ tham gia phục hồi ngành công nghiệp dầu khí của Venezuela, phản ứng từ thị trường dầu toàn cầu không có nhiều biến động. Trong vòng chưa đầy 48 giờ sau lời kêu gọi của ông Trump, giá dầu chỉ tăng nhẹ lên trên mức 60,5 USD/thùng, sau khi giảm xuống dưới 60 USD/thùng vào cuối năm ngoái. Mặc dù vậy, cổ phiếu của các tập đoàn dầu khí lớn như Chevron và Exxon Mobil đã tăng lần lượt hơn 3% và 6%.

Ông Jorge León, người đứng đầu bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad, nhận định rằng việc phục hồi sản lượng dầu của Venezuela trong thời gian ngắn là rất khó khăn. Ông cho rằng nhiều năm thiếu đầu tư đã làm tổn hại nghiêm trọng cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Venezuela, lực lượng lao động có tay nghề cao đã rời bỏ và bất ổn chính trị tiếp tục làm suy yếu niềm tin vào các hoạt động sản xuất.

“Ngay cả trong một kịch bản chính trị thuận lợi hơn, việc khôi phục sản lượng dầu cũng sẽ cần rất nhiều thời gian, vốn đầu tư và sự ổn định thể chế, khiến các công ty quốc tế khó có thể biện minh cho việc đầu tư vào Venezuela vào thời điểm hiện tại”, ông León kết luận.