Thủ tướng Anh David Cameron ngày 23/1 tuyên bố sẽ tổ chức trưng cầu ý dân về việc Anh có tiếp tục là thành viên của Liên minh châu Âu (EU) nữa hay không. Tuyên bố này ngay lập tức làm dấy lên những lời chỉ trích từ các nhà lãnh đạo châu Âu khác.
|
Thủ tướng Cameron (trái) trình bày bài diễn văn về tương lai của EU và vai trò của Anh trong EU ở Luân Đôn ngày 23/1. |
Trong một bài diễn văn tại thủ đô Luân Đôn, ông Cameron cho biết, nếu Đảng Bảo thủ của ông giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử vào năm 2015 thì cuộc trưng cầu ý dân sẽ được tiến hành vào cuối năm 2017 để các cử tri được lựa chọn việc rời khỏi hay ở lại EU. Ông nói ông muốn thương lượng lại các điều khoản về tư cách thành viên EU của nước Anh trước khi đưa thỏa thuận mới ra trưng cầu ý dân.
"Cặp đôi" quyền lực của châu Âu là Pháp và Đức cho rằng, Anh không thể chọn ra những nguyên tắc của riêng mình trong khối liên minh gồm 27 quốc gia. Tổng thống Pháp Francois Hollande cảnh báo, quan hệ của Anh với EU chưa đến mức phải thương lượng lại. Ông Hollande nói với các phóng viên: "Nước Anh có thể hoàn toàn quyết định việc đi hay ở lại EU thông qua trưng cầu ý dân, đó là quyết định dành cho những nhà lãnh đạo đất nước và chính người dân Anh. Song điều mà tôi muốn nói thay mặt nước Pháp, cũng như với tư cách một người châu Âu, là quan hệ của Anh với EU chưa đến mức phải thương lượng lại".
Thủ tướng Đức Angela Merkel phát biểu với giọng điệu hòa giải hơn. Bà cho biết sẵn sàng lắng nghe "những mong muốn" của ông Cameron. Song theo bà, "mọi người phải ghi nhớ rằng các nước khác cũng có những nguyện vọng khác". Còn Ngoại trưởng Đức Guido Westerwelle khuyên Anh nên "chọn thời cơ thích hợp nhất".
Ông Cameron cho biết, cuộc trưng cầu ý dân sẽ đưa ra "một lựa chọn rất đơn giản" - chấp nhận kết quả thương lượng hoặc rời khỏi EU. Ông nói: "Đây là lúc người dân Anh được quyền quyết định". Ông Cameron khẳng định rằng Anh, thành viên của EU từ năm 1973, không muốn tự cô lập, song ông cho rằng sự thất vọng đối với EU đã "lên đến mức đỉnh điểm" và nhất thiết phải thay đổi triệt để cách thức hoạt động của liên minh này. Ông cảnh báo nếu không có sự cải cách, Anh sẽ ra khỏi EU.
Ông Cameron nói rằng nếu ông có thể đạt được những điều khoản mà ông muốn, ông sẽ vận động "hết lòng hết sức" để Anh ở lại trong EU, mặc dù ông từ chối cho biết ông sẽ làm gì nếu không đạt được thỏa thuận đó.
Thủ tướng Anh cho rằng, EU vẫn đang phải vật lộn với những vấn đề của khu vực đồng euro - mà Anh không phải là thành viên - và đang phải chịu đựng "cuộc khủng hoảng năng lực cạnh tranh của châu Âu". Ông nói thêm rằng, khoảng cách giữa EU và các công dân của khối này "đã tăng đáng kể trong những năm vừa qua" và "nếu chúng ta không giải quyết các thách thức này, nguy cơ châu Âu sẽ suy yếu và người dân Anh sẽ hướng tới việc rút khỏi EU".
Ông Cameron đang phải đối mặt với áp lực mạnh mẽ từ cánh hữu trong đảng Bảo thủ có thành kiến về đồng euro trong việc phải đưa ra quan điểm về châu Âu, một vấn đề đã từ lâu gây chia rẽ trong nội bộ đảng. Một nhân vật hàng đầu trong nhóm có thành kiến, Daniel Hannan, đã khen ngợi bài phát biểu của ông Cameron là bài phát biểu "đáng chú ý nhất mà tôi được nghe từ một thủ tướng Anh trong suốt 40 năm là thành viên EU". Ông Hannan nói thêm rằng "ông ấy (Cameron) là nhà lãnh đạo Anh đầu tiên tin tưởng vào các cử tri".
Ông Cameron cho rằng, việc cân nhắc lại tư cách thành viên của Anh là cần thiết bởi người dân Anh không bằng lòng với việc áp đặt các quy tắc luật lệ không hợp lý của EU vào cuộc sống. Quan điểm của ông gây ra sự bất đồng với các đối tác trong liên minh chính phủ, là đảng Dân chủ Tự do vốn ủng hộ EU. Lãnh đạo đảng này, Phó Thủ tướng Nick Clegg, cho rằng "việc tái thương lượng kéo dài và không được xác định rõ ràng" sẽ làm cho việc tái xây dựng nền kinh tế của Anh bị ảnh hưởng do suy thoái càng thêm nghiêm trọng.
Ed Miliband, Chủ tịch Công Đảng, phe đối lập chính, cũng cáo buộc ông Cameron "đang mạo hiểm với nền kinh tế". Cựu Thủ tướng Tony Blair thuộc Công Đảng cho rằng ông Cameron đang đùa với lửa bởi dễ bị "mất kiểm soát vấn đề này" trong cuộc trưng cầu dân ý.
Còn Martin Sorrell - Chủ tịch Tập đoàn quảng cáo WPP, người nằm trong nhóm các lãnh đạo doanh nghiệp lớn ở Anh - phản đối ông Cameron tổ chức trưng cầu ý dân và cho rằng sự bất ổn hiện không thể tránh được. Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ), ông nói: "Chúng ta thậm chí không rõ liệu chúng ta có thể tái thương lượng được hay không, vì vậy hiện có rất nhiều bất ổn".
TTK (theo AFP)