Đằng sau quyết định khó khăn nhất của Tổng thống Trump tại Iran

Áp lực leo thang khi chiến sự bước sang tuần thứ tư

Trong các cuộc họp gần như hằng ngày tại Nhà Trắng với các quan chức quân sự cấp cao, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét một loạt phương án, trong đó có cả khả năng triển khai bộ binh tới Iran.

Đây được xem là quyết định khó khăn nhất của ông kể từ khi Mỹ bắt đầu các cuộc không kích vào Iran từ ngày 28/2.

Đối với nhiều đồng minh của ông Trump tại Washington, việc điều hàng nghìn binh sĩ Mỹ tới Trung Đông có thể đồng nghĩa với việc họ sẽ rút lại sự ủng hộ đối với cuộc chiến. Không chỉ vậy, điều này còn đe dọa khả năng thông qua gói ngân sách bổ sung trị giá hàng trăm tỷ USD mà Nhà Trắng dự kiến đề xuất trong thời gian tới.

Tuy nhiên, với ông Trump, việc đạt được mục tiêu chiến lược và giảm thiểu hậu quả của cuộc chiến có thể đòi hỏi những bước đi quyết liệt hơn - một quyết định mang tính định hình di sản chính trị của ông. Dù vậy, trong tuần này, ông vẫn cố gắng giảm nhẹ khả năng đó.

“Tôi không đưa quân tới bất kỳ đâu” - ông Trump nói tại Phòng Bầu dục. “Nếu có, tôi cũng sẽ không nói cho các bạn biết".

Sức ép chính trị và bài toán “lối thoát”

Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ tư, áp lực ngày càng gia tăng buộc chính quyền Tổng thống Trump phải đưa ra một chiến lược kết thúc rõ ràng.

Những hệ lụy kinh tế, đặc biệt là giá năng lượng tăng mạnh sau khi Iran tuyên bố đóng eo biển Hormuz, đã khiến nhiều nghị sĩ Cộng hòa lo ngại. Trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, họ kêu gọi ông Trump tìm cách “thoát khỏi cuộc chiến” càng sớm càng tốt.

Chính ông Trump cũng phần nào thừa nhận sự bế tắc này khi nói rằng ông sẽ “cân nhắc thu hẹp” chiến dịch trong thời gian tới, dù Mỹ vẫn tiếp tục điều thêm lực lượng tới khu vực.

Theo lộ trình được công bố, mốc bốn tuần kể từ khi chiến dịch bắt đầu - tức vào cuối tuần tới - được coi là thời điểm có thể kết thúc chiến sự. Ông Trump nhiều lần tuyên bố chiến dịch đang “đi trước tiến độ” và có thể kết thúc nhanh hơn dự kiến.

Tuy nhiên, khi thời hạn đang đến gần, nhiều mục tiêu tham vọng ban đầu vẫn chưa đạt được, trong khi chi phí chiến tranh, cả về tài chính lẫn sinh mạng, tiếp tục gia tăng.

Lựa chọn “tuyên bố chiến thắng và rút lui”

Một phương án đang được nhiều đồng minh của Tổng thống Trump thúc đẩy là tuyên bố chiến thắng và rút lui.

Một số nghị sĩ Cộng hòa cho rằng Mỹ có thể coi chiến dịch là thành công nếu đạt được các mục tiêu quân sự cơ bản, bao gồm phá hủy năng lực hải quân, tên lửa và cơ sở công nghiệp quân sự của Iran.

Tuy nhiên, kịch bản này vẫn còn nhiều hạn chế. Nó không giải quyết triệt để mối đe dọa từ chương trình hạt nhân của Iran hay các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Dù vậy, nhiều người trong nội bộ chính quyền tin rằng leo thang chiến tranh, đặc biệt là đưa bộ binh vào Iran, sẽ là “công thức cho thảm họa”.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh rằng việc quân đội chuẩn bị các phương án chỉ nhằm “cung cấp tối đa lựa chọn cho Tổng tư lệnh”, chứ không đồng nghĩa với việc ông Trump đã đưa ra quyết định.

Phương án bộ binh: Rủi ro cao, lợi ích không chắc chắn

Dù chưa có quyết định cuối cùng, chính quyền Mỹ đang chuẩn bị cho mọi kịch bản.

Hàng nghìn lính thủy đánh bộ và thủy thủ Mỹ đã được điều động tới Trung Đông. Một số kế hoạch quân sự đang được cân nhắc, bao gồm: Chiếm đảo Kharg – nơi xử lý khoảng 90% xuất khẩu dầu của Iran; Phá hủy hoàn toàn cơ sở hạ tầng dầu khí của Iran; Thu giữ uranium làm giàu tại các cơ sở hạt nhân bị phá hủy.

Trong đó, đảo Kharg được xem là “đòn bẩy chiến lược” có thể buộc Iran phải mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, để kiểm soát khu vực này sẽ cần triển khai lực lượng mặt đất đáng kể.

Một phương án khác - thu giữ uranium - còn nguy hiểm hơn. Các vật liệu hạt nhân được cho là đang bị chôn vùi dưới lòng đất sau các cuộc không kích trước đó. Bất kỳ chiến dịch nào nhằm tiếp cận chúng đều có nguy cơ gây rò rỉ phóng xạ.

Ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa, nhiều người cũng phản đối mạnh mẽ việc đưa bộ binh vào Iran.

“Tôi không muốn thấy điều đó”, nghị sĩ Derrick Van Orden nói, trong khi nghị sĩ Tim Burchett nhấn mạnh: “Chúng ta cần tìm lối thoát càng nhanh càng tốt",

Khác biệt chiến lược giữa Mỹ và Israel

Một yếu tố làm phức tạp tình hình là sự khác biệt trong mục tiêu giữa Mỹ và Israel.

Trong khi chính quyền Tổng thống Trump đặt ra các mục tiêu quân sự tương đối cụ thể, Israel dường như theo đuổi một chiến lược rộng hơn, bao gồm việc làm suy yếu hoặc thậm chí lật đổ chính quyền Iran.

Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard thừa nhận trước Quốc hội rằng mục tiêu của hai nước “không hoàn toàn giống nhau”.

Các quan chức phương Tây cho rằng chiến lược của Israel có thể nhằm làm tê liệt hệ thống lãnh đạo và tài chính của Iran - một cách tiếp cận dài hạn và phức tạp hơn nhiều so với kế hoạch của Mỹ.

Một quan chức Israel nhận định: “Đồng hồ chính trị của ông Trump ngắn hơn chúng tôi. Khi ông ấy quyết định dừng lại, ông ấy sẽ dừng ngay".

Thách thức cốt lõi: Không thể “ném bom tri thức”

Dù Mỹ tuyên bố đã phá hủy hàng nghìn mục tiêu quân sự của Iran, một vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết: chương trình hạt nhân.

Lượng uranium làm giàu cao của Iran vẫn còn tồn tại, và quan trọng hơn, kiến thức khoa học để phát triển vũ khí hạt nhân vẫn không thể bị tiêu diệt bằng bom đạn.

“Một lợi thế cơ bản của Iran là tri thức không thể bị đánh bom”, một nhà ngoại giao châu Âu nhận định.

Điều này đặt ra câu hỏi lớn: ngay cả khi chiến dịch quân sự thành công về mặt chiến thuật, liệu nó có đạt được mục tiêu chiến lược lâu dài?

Nguy cơ chiến tranh kéo dài và hệ lụy toàn cầu

Các chuyên gia cảnh báo rằng Iran không giống Gaza - đây là một quốc gia lớn với nguồn lực và hệ thống lãnh đạo sâu rộng. Việc lật đổ chính quyền Iran, nếu đó là mục tiêu, có thể kéo dài nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm.

Trong khi đó, các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng đã khiến giá dầu tăng mạnh, gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu và cả chính trị nội bộ Mỹ.

Một quan chức an ninh Israel nhận xét: “Có thể có những thành công về tác chiến, nhưng vấn đề là chiến lược".

Một mối lo lớn khác của các đồng minh Mỹ là khả năng Iran sẽ tăng tốc phát triển vũ khí hạt nhân sau chiến tranh.

“Nếu ở vị trí của họ, tại sao họ lại không làm vậy?” - một nhà ngoại giao khu vực đặt câu hỏi.

Ngay cả khi Mỹ tiến hành chiến dịch trên bộ để thu giữ uranium, kiến thức và năng lực khoa học của Iran vẫn còn nguyên. Giám đốc CIA John Ratcliffe cho biết Iran hiện vẫn sở hữu lượng uranium tương đương trước các cuộc không kích.

Trong khi đó, các cơ sở hạt nhân bị phá hủy đã được bịt kín, khiến việc tiếp cận càng trở nên khó khăn hơn.

Một quyết định định hình di sản

Cuối cùng, quyết định có đưa bộ binh vào Iran hay không không chỉ là vấn đề quân sự, mà còn là bài toán chính trị, chiến lược và di sản cá nhân của Tổng thống Trump.

Một bên là áp lực phải đạt được chiến thắng rõ ràng và dứt điểm. Bên còn lại là nguy cơ sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài - điều mà chính ông từng cam kết tránh.

Trong bối cảnh đó, lựa chọn của Trump trong những ngày tới có thể sẽ không chỉ định hình kết cục của cuộc chiến Iran, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến vị thế của Mỹ trên toàn cầu trong nhiều năm tới.