Tổng điều tra kinh tế năm 2026: Nguồn dữ liệu có tính pháp lý và tin cậy cao để định hướng kinh tế

“Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được thực hiện trên phạm vi cả nước đối với tất cả các đơn vị điều tra thuộc các loại hình kinh tế và là nguồn dữ liệu quan trọng để nắm bắt bức tranh kinh tế vĩ mô và vi mô. Đây sẽ là nguồn dữ liệu nền tảng, có tính pháp lý và tin cậy cao để định hướng kinh tế, đảm bảo sự liên thông và hiệu quả trong quản lý nhà nước theo mô hình hai cấp hiện nay”, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh.

Để hiểu rõ hơn về cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương đã chia sẻ với giới báo chí xung quanh nội dung này. 

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là một trong những cuộc Tổng điều tra quan trọng của ngành thống kê. Xin bà phân tích rõ hơn ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc Tổng điều tra này?

Tổng điều tra kinh tế là một trong ba cuộc Tổng điều tra thống kê quốc gia được quy định trong Luật Thống kê, thực hiện định kỳ 5 năm một lần. Tổng điều tra kinh tế đã được tiến hành 6 lần, năm 2026 là cuộc Tổng điều tra kinh tế lần thứ 7 tại Việt Nam.

Năm 2026 là năm mở đầu thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, do đó, cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp cung cấp thông tin toàn diện phục vụ việc đánh giá, hoạch định chính sách, điều hành phát triển kinh tế - xã hội. Việc tổ chức thành công Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn thống kê mà còn góp phần tạo dựng cơ sở dữ liệu quốc gia phục vụ xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số trong giai đoạn mới.

Cụ thể: Tổng điều tra cung cấp bức tranh tổng thể về số lượng, cơ cấu ngành nghề, lao động, tài sản, nguồn vốn, kết quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất kinh doanh…; thu thập thông tin về mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử, giúp hiểu rõ hơn về năng lực số của nền kinh tế; là nguồn dữ liệu quan trọng tính toán các chỉ tiêu kinh tế chủ chốt như GDP, GRDP, làm nền tảng cho việc hoạch định và điều chỉnh chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước.

Cùng với đó, cập nhật thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và tạo ra dàn mẫu tổng thể, làm nền tảng cho các cuộc điều tra chọn mẫu sau này, nâng cao hiệu quả công tác thống kê; đồng thời, cung cấp dữ liệu tin cậy nhằm đánh giá hiệu quả thực hiện các chương trình, mục tiêu kinh tế - xã hội hiện nay.

Đối tượng của cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 rất đa dạng, phức tạp, ngành thống kê đã có sự chuẩn bị như thế nào cho cuộc Tổng điều tra này?

Đối tượng của cuộc Tổng điều tra kinh tế 2026 rất đa dạng, bao gồm tất cả các thành phần kinh tế từ các tập đoàn, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, đơn vị sự nghiệp, tổ chức xã hội đến các cơ sở kinh doanh cá thể, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng,… thu thập nhiều thông tin chuyên sâu về hoạt động sản xuất kinh doanh, lao động, tài sản, doanh thu, chi phí, ứng dụng công nghệ và kinh tế số… Từ cuối năm 2024 đến nay toàn ngành thống kê đã tích cực trong công tác chuẩn bị Tổng điều tra, tập trung vào các khâu quan trọng như:

Thành lập Ban Chỉ đạo các cấp: Để đảm bảo triển khai thành công trên toàn quốc cuộc Tổng điều tra, Cục Thống kê đã trình Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập Ban Chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 trung ương, tiếp theo đó hướng dẫn thành lập, kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và Tổ thường trực giúp việc Ban Chỉ đạo các cấp với nhiệm vụ quan trọng là chỉ đạo và tổ chức thực hiện Tổng điều tra; chỉ đạo, đôn đốc bộ, ngành, các cơ quan địa phương triển khai nghiêm túc cuộc Tổng điều tra.

Đồng thời, xây dựng các phần mềm, ứng dụng công nghệ hiện đại: ngành thống kê đã ứng dụng tối đa công nghệ số trong giúp các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp… có thể kê khai dữ liệu dễ dàng, linh hoạt về thời gian trên phiếu điều tra Webform; cơ sở sản xuất kinh doanh trả lời câu hỏi của điều tra viên nhanh chóng, tiện lợi qua phiếu điều tra điện tử CAPI…

Cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 có điểm mới gì so với 5 năm trước, thưa bà?

Điểm mới nổi bật của Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là đổi mới toàn diện phương pháp thu thập thông tin, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong tất cả các công đoạn của Tổng điều tra giúp nâng cao chất lượng thông tin, đặc biệt với những thông tin bổ sung đáp ứng nhu cầu thông tin trong tình hình mới.

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 mở rộng thu thập thông tin đối với Tổ hợp tác và Cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể có hình thức kinh doanh trực tuyến, là 2 đối tượng mà cuộc Tổng điều tra kinh tế trước đây chưa thu thập; đồng thời, mở rộng và cập nhật nội dung điều tra để phản ánh rõ hơn quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trước khi triển khai thu thập thông tin vào tháng 1/2026, công tác lập bảng kê cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể đã được triển khai vào tháng 10/2025, đây là điểm mới so với kỳ Tổng điều tra trước đây, là một khâu quan trọng giúp đếm đủ và phân loại cơ sở theo đúng phân ngành kinh tế, đặc biệt đối với cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể là đối tượng điều tra có rất nhiều biến động.

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 triển khai ứng dụng công nghệ thông tin một cách toàn diện trong các giai đoạn của tổng điều tra từ công tác chuẩn bị; thu thập thông tin; kiểm tra, giám sát, xử lý và nghiệm thu dữ liệu. Bên cạnh đó, công tác điều hành, chỉ đạo cũng được triển khai thực hiện đồng bộ trên môi trường số…

Với xu thế chuyển đổi số mạnh mẽ, ngành thống kê ứng dụng công nghệ thế nào trong cuộc Tổng điều tra?

Trong những năm qua, Cục Thống kê đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng và hiệu quả trong điều tra thống kê. Đến nay, trên 96% số cuộc điều tra được sử dụng phiếu điều tra điện tử trên thiết bị di động (CAPI) hoặc trực tuyến (Webform) và ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các công đoạn: Quản lý mạng lưới điều tra, quản lý điều tra viên thống kê, quản lý giám sát viên, phân công nhiệm vụ, thực hiện thu thập thông tin, giám sát, xử lý, xác minh dữ liệu, lưu trữ và công bố kết quả…

Phát huy kết quả đã đạt được trong thời gian qua, Tổng điều tra kinh tế năm 2026, Cục Thống kê đã nghiên cứu ứng dụng AI hỗ trợ điều tra viên thống kê xác định mã ngành sản phẩm trong công tác thu thập thông tin, sử dụng định vị GPS của đơn vị điều tra trong công tác điều hành tác nghiệp, giám sát thực hiện điều tra và phổ biến kết quả, sử dụng phiếu điện tử thu thập thông tin bằng hình thức phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp.

Hệ thống phần mềm phục vụ quản lý điều hành, giám sát, thu thập, xử lý kết quả cuộc Tổng điều tra do đội ngũ kỹ sư tin học của ngành Thống kê thực hiện; ứng dụng phục vụ thu thập thông tin trực tiếp được cài đặt trên thiết bị di động thông minh (sử dụng hệ điều hành Android hoặc iOS) của điều tra viên.

Công tác quản lý điều hành, giám sát, xử lý dữ liệu cuộc Tổng điều tra được thực hiện thông qua một website, bảo đảm đồng bộ, thống nhất từ trung ương đến địa phương. Phần mềm phục vụ Tổng điều tra được thiết kế, xây dựng và triển khai trên môi trường Internet áp dụng cho toàn bộ các công đoạn: lập bảng kê, quản lý mạng lưới điều tra, phân công điều tra viên và giám sát viên, thu thập thông tin, giám sát điều tra và làm sạch số liệu, khai thác kết quả… Đến nay, tất cả công tác chuẩn bị đã hoàn tất, sẵn sàng mọi điều kiện tốt nhất để tổ chức thành công Tổng điều tra kinh tế năm 2026.

Kết quả của cuộc Tổng điều tra sẽ đáp ứng nhu cầu thông tin phục vụ xây dựng chính sách, điều hành của chính quyền theo mô hình hai cấp hiện nay như thế nào, thưa bà?

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được thực hiện trên phạm vi cả nước đối với tất cả các đơn vị điều tra thuộc các loại hình kinh tế và là nguồn dữ liệu quan trọng để nắm bắt bức tranh kinh tế vĩ mô và vi mô.

Đây sẽ là nguồn dữ liệu nền tảng, có tính pháp lý và tin cậy cao để định hướng kinh tế, đảm bảo sự liên thông và hiệu quả trong quản lý nhà nước theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, cụ thể như sau: dữ liệu Tổng điều tra kinh tế năm 2026 cung cấp thông tin giúp chính quyền thực hiện vai trò lãnh đạo, xây dựng chính sách mang tính tổng thể và dài hạn.

Cùng với đó, đánh giá kinh tế và hoạch định chính sách: dữ liệu về quy mô, lao động, và kết quả sản xuất kinh doanh của các cơ sở kinh tế là cơ sở để biên soạn chỉ tiêu tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) một cách chính xác nhất; đồng thời, thông tin về cơ cấu và phân bố của các cơ sở này theo ngành giúp xây dựng quy hoạch tỉnh trong thời gian tới, xác định được các ngành kinh tế mũi nhọn và vùng kinh tế trọng điểm cần ưu tiên đầu tư.

Bên cạnh đó, thông tin về mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và điều kiện sản xuất kinh doanh giúp cấp tỉnh nhận diện rào cản, từ đó xây dựng các chính sách thu hút đầu tư và điều phối quản lý hiệu quả.

Tôi cho rằng, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là công cụ để đảm bảo luồng thông tin có tính liên kết và hiệu quả trong mô hình hai cấp: cấp tỉnh nhận dữ liệu vĩ mô tổng thể để hoạch định chiến lược, trong khi cấp xã nhận dữ liệu vi mô tổng hợp để quản lý địa bàn và thực thi chính sách dựa trên dữ liệu thực tế.

Trân trọng cảm ơn bà!