Thị trường nông sản Tết: Vui buồn đan xen

Gia đình bà Trịnh Yến Nhi, ngụ ấp số 6, xã Càng Long trồng 120 gốc bưởi da xanh trên diện tích khoảng 6.000 m2, cho sản lượng bình quân hàng năm đạt khoảng 10 tấn. Nhận thấy nhu cầu và giá bán tăng cao vào dịp Tết, bà chủ động xử lý cho cây ra trái đúng vào vụ Tết, năng suất thu hoạch khoảng 3 tấn bưởi thương phẩm.
 
Bà Nhi cho biết, vườn bưởi của gia đình đã được thương lái đặt cọc mua toàn bộ sản lượng đợt thu hoạch Tết từ 2 tháng trước, với giá dao động từ 27.000 - 30.000 đồng/kg, cao hơn ngày thường khoảng 10.000 - 15.000 đồng/kg. Thời điểm thu hoạch rộ từ ngày 23 đến 26 tháng Chạp, thương lái đến tận vườn thu mua nên đầu ra khá thuận lợi. “Muốn có bưởi đẹp bán Tết phải chuẩn bị từ rất sớm. Trái bưởi được chăm sóc, theo dõi kỹ từng giai đoạn để bảo đảm mẫu mã, chất lượng và độ đồng đều”, bà Nhi chia sẻ.
 
Đáng chú ý, toàn bộ vườn bưởi của gia đình bà Nhi được chăm sóc theo hướng an toàn, ưu tiên sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hữu cơ. Mỗi năm, chi phí đầu tư khoảng 30 triệu đồng, giúp đất đai không bạc màu, giữ độ phì nhiêu bền hơn, trái bưởi đạt chất lượng cao, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
 
Theo kinh nghiệm của gia đình bà Nhi, cây bưởi cho thu hoạch rải vụ quanh năm, với sản lượng trung bình 500–600 kg/tháng. Riêng dịp Tết, nếu áp dụng đúng kỹ thuật xử lý trái tập trung sẽ cho năng suất và bán được giá cao hơn. Vụ này, vườn bưởi gia đình bà cho sản lượng cao hơn 800 kg so với dịp Tết năm trước, gia đình bà có thu nhập khá, đủ điều kiện đón Tết sung túc.
 
Cùng niềm vui trúng mùa, được giá vụ bưởi Tết, bà Đoàn Thị Su, xã An Trường cho biết, gia đình có hơn 2.000 m2 vườn bưởi da xanh được trồng trên nền đất phù sa, kết hợp sên bùn bồi gốc và phân trùn quế mỗi năm, nên trái bưởi có vị ngọt đậm, chất lượng ổn định được nhiều thương lái biết đến và ưa chuộng đặt hàng. Dịp Tết Nguyên đán năm nay, vườn bưởi của gia đình bà Su dự kiến thu hoạch khoảng 1,5 tấn trái. Từ mùng 10 tháng Chạp, thương lái đã đến tận vườn gia đình bà đặt cọc mua toàn bộ sản lượng với giá 25.000 đồng/kg, cao hơn khoảng 10.000 đồng/kg so với ngày thường.

Theo bà Su, để có bưởi bán Tết, ngay từ tháng 4 Âm lịch gia đình đã chủ động xử lý cho cây ra trái tập trung. Vườn bưởi được canh tác theo hướng hữu cơ, sử dụng phân trùn quế tự ủ để bón cho cây, giúp trái bưởi có màu xanh đẹp, tép chắc, cây sinh trưởng bền và kéo dài tuổi thọ vườn so với sử dụng phân hóa học. “Làm theo hướng này tuy tốn công hơn, nhưng bù lại trái bưởi an toàn, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng nên rất được thị trường ưa chuộng, nhất là vào dịp Tết”, bà Su chia sẻ.
 
Tỉnh Vĩnh Long hiện  có 18.720 ha chuyên trồng bưởi da xanh, cho sản lượng gần 234.000 tấn/năm. Đây là một trong những loại cây ăn trái thế mạnh của tỉnh Vĩnh Long. Theo tính toán của ngành nông nghiệp tỉnh, bình quân mỗi ha trồng bưởi, nông dân đạt lợi nhuận gần 200 triệu đồng.
 
Mới đây, Ban Quản lý Dự án Phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu tại Trà Vinh (CSAT Trà Vinh) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long triển khai kế hoạch nâng cấp chuỗi giá trị thích ứng biến đổi khí hậu; trong đó, bưởi da xanh là một trong 8 loại nông sản được chọn nâng cấp.
 
Ông Lê Văn Đông, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, bưởi da xanh trên địa bàn tỉnh chủ yếu sản xuất ở quy mô nông hộ, mức độ liên kết còn hạn chế, khâu chế biến sâu và tiêu thụ tập trung chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, tỉnh Vĩnh Long xác định nâng cấp chuỗi giá trị bưởi da xanh theo hướng sản xuất sạch, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
 
Theo kế hoạch, tỉnh sẽ duy trì và mở rộng diện tích bưởi da xanh đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, OCOP, tiến tới sản xuất hữu cơ, đồng thời hoàn thiện nhãn hiệu, mẫu mã, logo và bao bì sản phẩm. Cùng với đó, khuyến khích nông dân chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả, cải tạo vườn tạp sang trồng bưởi da xanh; nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ cao, tưới tiết kiệm nước, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học nhằm giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả kinh tế.
 
Tỉnh sẽ chú trọng hỗ trợ phát triển các hợp tác xã bưởi da xanh theo mô hình cung ứng - tiêu thụ tập trung, nâng cao năng lực quản lý và kinh doanh; hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp tiếp nhận, ứng dụng quy trình công nghệ sản xuất các sản phẩm giá trị gia tăng từ phụ, phế phẩm bưởi. Đồng thời, thúc đẩy xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc. Ngành nông nghiệp và Sở Công Thương hỗ trợ các hợp tác xã có sản phẩm đạt chuẩn tham gia sàn thương mại điện tử, liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ và xuất khẩu, qua đó nâng cao giá trị chuỗi, tăng thu nhập bền vững cho người trồng bưởi và khẳng định vị thế bưởi da xanh Vĩnh Long trên thị trường.
 
Trái ngược với niềm vui được mùa, được giá của người trồng bưởi tỉnh Vĩnh Long, các nhà vườn trồng thanh long tại tỉnh Đồng Tháp lại kém vui khi thanh long rớt giá cận Tết. Những ngày này, giá thanh long ruột đỏ bất ngờ giảm mạnh, khiến nhiều nhà vườn trồng thanh long nghịch vụ không khỏi lo lắng khi lợi nhuận sụt giảm so với kỳ vọng ban đầu.

Theo ghi nhận tại các xã chuyên canh thanh long như Lương Hòa Lạc, Tân Thuận Bình, Mỹ Tịnh An…, giá thanh long ruột đỏ tiếp tục giảm so với những ngày trước đó. Nếu như mấy ngày trước, thanh long ruột đỏ loại xô còn nằm giá khoảng 22.000 - 25.000 đồng/kg, nhưng hiện chỉ còn trên dưới 18.000 đồng/kg.

Ông Nguyễn Văn Út, ấp Linh Đồng, xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp, canh tác 4.000 m2 thanh long ruột đỏ cho biết, hiện chỉ còn phổ biến ở mức 17.000-18.000 đồng/kg, giảm từ 5.000 - 7.000 đồng/kg so với tuần trước. Các loại thấp hơn có giá dao động từ 12.000 đồng/kg, thậm chí hàng dạt chỉ từ 1.000 - 2.000 đồng/kg.

Tại xã Tân Thuận Bình, ông Nguyễn Thanh Nhàn đang thu hoạch lứa thanh long ruột đỏ cuối vụ Tết trên diện tích 1.000 m2. Theo ông Nhàn, đợt đầu gia đình bán được giá 30.000 đồng/kg, đợt hai còn 27.000 đồng/kg, nhưng đến đợt này chỉ còn 17.000 đồng/kg đối với loại 3. "Với chi phí xử lý nghịch vụ khá cao, giá hiện nay chỉ đủ lời rất ít”, ông Nhàn bày tỏ.

Ông Trần Hải Nguyên, thương lái thu mua thanh long ở xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp cho hay, sản lượng thanh long vụ Tết năm nay cao hơn năm trước, trong khi nhiều kho đã thu mua đủ hàng phục vụ Tết nên giá giảm nhanh. Với mức giá hiện tại, nhà vườn vẫn có lời nhưng không đáng kể.

Theo một số thương lái, giá thanh long ruột đỏ trên địa bàn giảm còn do ảnh hưởng của các yếu tố thị trường xuất khẩu, trong đó có những rào cản nhất định trong hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản thời điểm cận Tết.

Thanh long vốn được mệnh danh là “cây làm giàu” của nhiều hộ nông dân Đồng Tháp. Tuy nhiên, để không tiếp tục rơi vào điệp khúc “được mùa thì rớt giá”, ngành chức năng địa phương cần triển khai đồng bộ các giải pháp tổng thể để hỗ trợ nông dân như kỹ thuật canh tác, quy mô sản xuất, xây dựng thương hiệu, thị trường tiêu thụ, chế biến...

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, địa phương đã xây dựng được vùng chuyên canh thanh long xuất khẩu gần 9.400 ha, với sản lượng thu hoạch hàng năm trên 236.000 tấn trái tập trung ở các xã phía Đông của tỉnh nằm trong vùng ngọt hóa Gò Công gồm xã Chợ Gạo, An Thạnh Thủy, Mỹ Tịnh An, Đồng Sơn, Vĩnh Bình, Gò Công…

Đến nay, tỉnh Đồng Tháp đã có trên 2.300 ha diện tích thanh long được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn GAP cùng 33 mã số vùng trồng cấp xuất sang thị trường Trung Quốc với 5.493 ha và 92 mã số vùng trồng xuất sang thị trường Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Australia với 1.271 ha.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết, năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu phát triển diện tích cây ăn trái các loại hơn 135.000 ha, sản lượng hơn 2,5 triệu tấn  Đến thời điểm hiện tại, mã số vùng trồng thuộc lĩnh vực trồng trọt được cấp trên địa bàn tỉnh là 1.846 vùng trồng, diện tích 185.469 ha. Ngoài ra, vùng trồng phục vụ xuất khẩu được phê duyệt trên địa bàn tỉnh là 1.500 vùng trồng (3.449 mã số), diện tích 99.878 ha và 462 mã số cơ sở đóng gói.