Quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ số

Ngành Nông nghiệp và Môi trường đang đứng trước vận hội mới: Chuyển mình từ nền nông nghiệp truyền thống sang nền nông nghiệp bền vững, hiệu quả hơn gắn với chuyển đổi xanh trong Kỷ nguyên số...

Năm 2025 đạt nhiều thắng lợi 

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, năm 2025, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức đan xen, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã đạt được nhiều kết quả rất tích cực. Toàn ngành đạt và vượt 9/9 chỉ tiêu chủ yếu Chính phủ giao, bao gồm: Tốc độ tăng trưởng GDP trên 3,9%; Tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản 70 tỷ USD, vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD.

Đáng nói, tỷ lệ số xã đạt chuẩn nông thôn mới cơ bản đạt mục tiêu năm 2025 và cả giai đoạn 2021-2025; Tỷ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước sạch theo quy chuẩn 60%; Tỷ lệ che phủ rừng 42,03%; Tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn 95%; 100% hồ chứa thủy điện lớn đang vận hành được kiểm soát, giám sát trực tuyến; Số lượng hồ chứa thủy điện, thủy lợi được xác định và công bố dòng chảy tối thiểu sau đập (khoảng 700 công trình); Mức giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều (0,8-1 điểm %).

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, để đạt được những thành công đó, toàn ngành đã bám sát và tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; kiên trì thực hiện phương châm hành động “Kỷ cương trách nhiệm, chủ động kịp thời, tinh gọn hiệu quả, tăng tốc bứt phá”; tăng cường hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hiện phân cấp mạnh mẽ. Trong đó, Ngành ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong nông nghiệp, phát triển nông nghiệp xanh, sinh thái, tuần hoàn, quản trị tài nguyên môi trường thông minh, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp số, Bộ Nông nghiêp và Môi trường nghiêm túc quyết liệt thực hiện các nhiệm vụ của Nghị quyết 57-NQ/TW’ và các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ; sớm ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, Kế hoạch chuyển đổi số; Kế hoạch xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; Chiến lược Chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường; dữ liệu ngành nông nghiệp và môi trường. 

Bộ cũng phối hợp Bộ Công an thực hiện tốt Đề án 06/CP và Chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai (Kế hoạch 90 ngày đêm); đã làm sạch, đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai của 34/34 tỉnh, thành với 3.244/3.321 xã/phường vào cơ sở dữ liệu quốc gia; tổng số 61 triệu thửa đất được đồng bộ. Bộ hỗ trợ tích cực doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất phát triển nông nghiệp số, các mô hình canh tác thông minh, ứng dụng công nghệ tự động hóa, máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, góp phần quản lý tốt đầu vào, giám sát sâu bệnh, giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, tối ưu hóa chuỗi cung ứng nông sản, cảnh báo mức độ ô nhiễm. Xuất hiện những cánh đồng “Không dấu chân” tự động hóa 100%. 

Cùng với ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung định hướng chuyển đổi nông nghiệp xanh, thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn. Mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp phát triển mạnh mẽ, chất thải được coi là tài nguyên và được quản lý trên môi trường số. Nhiều doanh nghiệp xây dựng mô hình khép kín, tận dụng các nguồn tài nguyên tạo ra giá trị cao. Triển khai các chương trình, đề án nông nghiệp, môi trường giảm phát thải, nông nghiệp tuần hoàn, tiêu biểu như Đề án 1 triệu héc-ta canh tác lúa chất lượng cao phát thải thấp, gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long, với phần lớn rơm rạ được thu gom, tái sử dụng thay vì đốt tại ruộng như trước đây. 

Bộ trưởng Trần Đức Thắng  nhấn mạnh, công tác quản trị tài nguyên, môi trường ngày càng hiệu quả và hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu. Hệ thống giám sát tài nguyên, môi trường quốc gia dần được tích hợp toàn diện trên nền tảng số. Công tác quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên đạt nhiều chuyển biến tích cực, từng bước siết chặt kỷ cương, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả. Hệ thống thể chế, chính sách, pháp luật về đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản và môi trường tiếp tục được hoàn thiện. Các vấn đề môi trường lớn được tập trung giải quyết, nguồn ô nhiễm được kiểm soát chặt chẽ, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. 

Đặc biệt, công tác ứng phó với biến đổi khí hậu ngày càng chủ động. Bên cạnh việc chuyển đổi sản xuất, thời vụ, phương thức canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo triển khai kịp thời công tác ứng phó, phòng, chống, khắc phục hậu quả và khôi phục sản xuất sau thiên tai, theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, tình hình khí tượng thủy văn để kịp thời dự báo, cảnh báo cho người dân. Chỉ đạo hoàn thiện các quy định pháp luật về giảm phát thải khí nhà kính, phát triển thị trường các-bon, trước mắt là cho thị trường trong nước.

Xây dựng nền nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh

Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết, thời gian tới, triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp phát triển nông nghiệp, nông thôn và tài nguyên, môi trường trong các nghị quyết, kết luận, các luật, chiến lược, chương trình, đề án, dự án đã được Đảng, Nhà nước thông qua; toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp bền vững, hiệu quả hơn gắn với chuyển đổi xanh trong Kỷ nguyên số, phát triển kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số gắn với bảo vệ môi trường, nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo đó, Bộ sẽ hoàn thiện thể chế, chính sách phục vụ tăng trưởng, phát triển Ngành; cụ thể hóa các nội dung chính sách của Luật, Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua để khơi thông nguồn lực phát triển. Cải cách hành chính, tháo gỡ rào cản, nút thắt cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính gắn với Chuyển đổi số và Đề án “06”. Rà soát cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính các lĩnh vực, nhất là môi trường, kiểm tra chuyên ngành, đất đai, khoáng sản...

Cùng với đó, đẩy mạnh cơ cấu lại Ngành, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh nông, lâm, thủy sản. Quản lý chặt chẽ, hiệu quả tài nguyên, năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển các mô hình nông nghiệp tiên tiến, hiệu quả như nông nghiệp tuần hoàn, các-bon thấp. Tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, thân thiện với môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bộ cũng tích cực hỗ trợ các địa phương vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 2 cấp. Tăng cường năng lực cộng đồng và chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là cấp xã về phòng chống thiên tai, quản lý tài nguyên, công tác khuyến nông, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, dịch vụ nông nghiệp.

Đặc biệt, thúc đẩy phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu. Thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đối với từng thị trường, từng mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Tháo gỡ quyết liệt những vướng mắc, rào cản về kỹ thuật trong xuất khẩu nông sản. Nâng cao chất lượng kiểm soát an toàn thực phẩm trong nước và xuất khẩu; quyết liệt gỡ thẻ vàng IUU. 

Người đứng đầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh về vấn đề quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên (nhất là tài nguyên đất, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên biển); có giải pháp huy động nguồn lực tài chính từ đất, khoáng sản và tài nguyên khác cho phát triển; khơi thông nguồn lực nội tại của Ngành, tạo không gian mở, động lực mới thúc đẩy sản xuất hàng hóa lớn; tạo lập hệ sinh thái phát triển mạnh và bền vững. 

Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng công tác dự báo, cảnh báo về thiên tai, bão, lũ, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt; đôn đốc, hướng dẫn các địa phương triển khai công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả bão, lũ, khôi phục sản xuất nông nghiệp sau bão, lũ. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh chuyển đối số trong hoạt động phòng, chống thiên tai và tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn; nâng cấp hệ thống thông tin, thiết lập bản đồ rủi ro tăng cường dự báo, bảo đảm giám sát thời gian thực, cảnh báo sớm thiên tai. 

Tập trung đẩy mạnh thực hiện giải ngân các dự án đầu tư công trọng điểm, bảo đảm thủ tục pháp lý, hiệu quả, chất lượng, phát huy hiệu quả các dự án đầu tư công của ngành đối với phát triển chung của đất nước.

Để thực hiện thành công các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đề ra, đóng góp quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng, phát triển của nền kinh tế trong năm 2026 và nhiệm kỳ 2025 - 2030, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng bộ Chính phủ tiếp tục quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng phát triển các nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp lớn có tính chiến lược cho ngành Nông nghiệp và Môi trường phát triển nhanh, bền vững trong Kỷ nguyên vươn mình, thịnh vượng, giàu mạnh của đất nước, dân tộc.