Nâng cao tính minh bạch, văn minh trong thu hồi nợ

Tại Hội nghị triển khai Bộ Quy tắc ứng xử trong hoạt động thu hồi nợ (Bộ quy tắc) do VNBA phối hợp với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) tổ chức ngày 20/4, ông Nguyễn Quốc Hùng cho biết, ngành Ngân hàng đang sở hữu hành lang pháp lý toàn diện, từ cấp Luật, Nghị định, Thông tư, đến các văn bản hướng dẫn liên quan. Đây là căn cứ bắt buộc mà các tổ chức tín dụng (TCTD) và cán bộ ngân hàng phải nghiêm túc tuân thủ trong thực thi nhiệm vụ.

Ngoài việc tuân thủ các quy định pháp luật, VNBA đã ban hành Bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ ngân hàng. “Từ năm 2019, Việt Nam đã ban hành bộ chuẩn mực này và đến nay đã được ứng dụng tại nhiều TCTD, góp phần xây dựng hình ảnh của ngành Ngân hàng dựa trên những giá trị đạo đức nghề nghiệp”, TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.

Đại diện VNBA cũng nêu sự cần thiết phải xây dựng bộ quy tắc ứng xử trong thu hồi nợ. “Cách đây 3 năm, trong bối cảnh vừa chịu ảnh hưởng của COVID-19, ngân hàng vừa phải mở rộng cho vay đối với khách hàng, đặc biệt khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, công tác thu hồi nợ đã gặp rất nhiều khó khăn. Khi khách hàng mất khả năng thanh toán, việc xử lý nợ phát sinh nhiều vướng mắc, thậm chí xuất hiện những biện pháp thu hồi nợ chưa chuẩn mực, tạo hình ảnh tiêu cực. Đó là những điều khiến chúng tôi hết sức trăn trở”, ông Nguyễn Quốc Hùng chia sẻ.

Trong quá trình xây dựng Luật Các TCTD, ngân hàng đã được trao quyền thu giữ tài sản bảo đảm. Nghĩa là, với tài sản thế chấp, các TCTD có quyền xử lý, khởi kiện, thu giữ. “Quyền hạn rất lớn đã được trao cho các ngân hàng, vấn đề chúng ta có thực hiện được hay không và nếu thực hiện thì làm như thế nào để nhận được sự đồng cảm của xã hội”, TS. Nguyễn Quốc Hùng trăn trở.

Trước thực trạng này, VNBA đã trao đổi với các cơ quan liên quan và các tổ chức quốc tế, đặc biệt lIFC để xây dựng 2 nội dung, gồm: Sổ tay tái cấu trúc nợ ngoài tòa và Bộ quy tắc ứng xử trong thu hồi nợ. Đến nay, Sổ tay tái cấu trúc nợ ngoài tòa đang được hoàn thiện, còn Bộ quy tắc ứng xử trong thu hồi nợ đã đủ điều kiện và được ban hành.

“Như vậy, ngoài Bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử của cán bộ ngân hàng, chúng ta có thêm Bộ quy tắc ứng xử trong thu hồi nợ mang tính đồng bộ, thống nhất”, TS. Nguyễn Quốc Hùng chia sẻ.

Bà Phạm Liên Anh, Trưởng Chương trình Kinh tế và Tư vấn Chính sách khu vực Mekong (IFC) cho biết, hoạt động thu nợ ngày càng được xã hội chú ý và đòi hỏi trách nhiệm cao hơn. “Khách hàng cần được đối xử tôn trọng, minh bạch, công bằng; đồng thời các TCTD cũng cần có những cái chuẩn mực rõ ràng và nhất quán để quản lý các cái rủi ro hoạt động, đảm bảo được tính chuyên nghiệp, bảo vệ được uy tín và niềm tin của công chúng”, bà Phạm Liên Anh phát biểu.

Theo đó, Bộ quy tắc dựa trên bốn nguyên tắc trụ cột: Tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền lợi của khách hàng, bảo vệ uy tín của tổ chức tín dụng và bảo mật thông tin. Quá trình xây dựng Bộ Quy tắc được triển khai bài bản, thận trọng qua 11 vòng dự thảo, tiếp thu hơn 370 ý kiến từ 48 đơn vị, bao gồm các tổ chức tín dụng, Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Theo luật sư Nguyễn Hưng Quang, Phó Trưởng Ban soạn thảo Bộ quy tắc, Bộ quy tắc gồm 3 chương, 11 điều mang ý nghĩa quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi ứng xử của cán bộ ngân hàng, hạn chế rủi ro cho tổ chức và nâng cao hiệu quả truyền thông thương hiệu. “Bộ quy tắc này không có giá trị làm căn cứ pháp lý theo quy định của pháp luật và không thay thế các quy định pháp luật hiện hành. Đây là bộ quy tắc mang tính tự nguyện, nhằm điều chỉnh hành vi theo chuẩn mực đạo đức”, luật sư Nguyễn Hưng Quang lưu ý.

Bộ quy tắc cũng quy định rõ các hành vi cán bộ tín dụng cần thực hiện như: Làm việc trên tinh thần tôn trọng, lắng nghe; thường xuyên đối chiếu dư nợ và cung cấp đầy đủ thông tin cho khách hàng. Đồng thời, nghiêm cấm các hành vi dùng vũ lực, đe dọa, quấy rối xúc phạm, hoặc tiết lộ thông tin khách hàng sai quy định.

TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh, hoạt động của ngân hàng là cho vay để phát triển sản xuất kinh doanh và phục vụ nhu cầu đời sống. Ngay từ khi vay, khách hàng đã phải trình bày và được thẩm định, đánh giá kỹ lưỡng. Tuy nhiên, khi không có khả năng trả nợ hoặc chưa có điều kiện trả nợ, thì thái độ và hành động của ngân hàng trong thu hồi nợ là rất quan trọng. Do vậy, quá trình xây dựng Bộ quy tắc được triển khai một cách bài bản, thận trọng và cầu thị.

Dù không phải là một quy định pháp luật, tuy nhiên, việc ban hành quy định chung tại Bộ quy tắc là cần thiết để các TCTD có căn cứ xây dựng quy định riêng của mình. Tuy nhiên, về nguyên tắc, tất cả đều phải tuân thủ các nội dung cốt lõi của Bộ quy tắc này.

Về phía các TCTD cũng phải làm tốt phần việc của mình. Khi làm đúng, làm chuẩn mực mới có cơ sở để kiến nghị các cơ quan quản lý và xã hội đồng thuận. “Tôi tin rằng khi thực hiện đồng bộ, Bộ quy tắc này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, văn minh trong hoạt động thu hồi nợ”, đại diện VNBA khẳng định.