Gỡ 'nút thắt' kết nối giao thông Đông Nam Bộ - Bài 2: 'Đường hướng' sẵn sàng

Từ chủ trương...

Dự thảo đánh giá 5 năm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030 của Đảng cho thấy, trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, các vùng và liên vùng ngày càng được quan tâm, từng bước hình thành các hành lang kinh tế, vùng động lực, cực tăng trưởng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương. Cơ chế điều phối vùng từng bước được hoàn thiện, vai trò của các hội đồng điều phối vùng được nâng lên, liên kết vùng được đẩy mạnh thông qua nhiều dự án quy mô lớn, có tính chất liên vùng.

Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định, tập trung xây dựng trung tâm logistics hàng không gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành; đầu tư phát triển hệ thống logistics cảng biển, cảng trung chuyển quốc tế tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) và TP. Hồ Chí Minh. Phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động các khu kinh tế cửa khẩu quốc tế tại Tây Ninh, Bình Phước (trước đây); trong đó, khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài được định hướng phát triển theo mô hình công nghiệp – đô thị – thương mại – dịch vụ, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đại hội Đảng bộ các địa phương đều xác định rõ yêu cầu xây dựng cơ chế phát triển mang tính liên vùng, coi đây là nền tảng để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của vùng Đông Nam Bộ.

Theo Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Lê Quốc Phong, TP. Hồ Chí Minh sẽ thúc đẩy liên kết vùng thông qua hệ thống đường đối ngoại, kết nối Thành phố với Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Lâm Đồng, bao gồm các tuyến vành đai, cao tốc, quốc lộ, đường trục chính đô thị, đường ven biển, ven sông, cùng các nút giao thông và cầu lớn.

Thành phố cũng tập trung đầu tư các trục giao thông chiến lược như: trục Bắc – Nam, trục Đông – Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài từ Quốc lộ 1 đến ranh tỉnh Tây Ninh), đường mở mới phía Tây Bắc (từ Vành đai 2 đến giáp ranh Tây Ninh), trục động lực Bình Dương – Tây Ninh, cùng một số tuyến đường, cầu kết nối quan trọng. 

Tỉnh Tây Ninh bước vào nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng với mục tiêu trở thành cực tăng trưởng năng động, bền vững của vùng liên kết Đông Nam Bộ – Đồng bằng sông Cửu Long. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh xác định huy động mọi nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại là một trong ba khâu đột phá chiến lược, được xem là "bệ đỡ" để tái định vị Tây Ninh thành cửa ngõ giao thương quốc tế và trung tâm logistics mới ở phía Nam.

Tây Ninh nằm trên trục hành lang kinh tế Đông - Tây, tiếp giáp trực tiếp TP. Hồ Chí Minh; đồng thời, có đường biên giới đất liền dài khoảng 369 km tiếp giáp Campuchia, với 4 cửa khẩu quốc tế Xa Mát, Mộc Bài, Tân Nam, Bình Hiệp và 1 cảng quốc tế (Cảng quốc tế Long An).

Nhận thức rõ hạ tầng phải đi trước một bước, trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, Tây Ninh dự kiến đầu tư khoảng 35.000 tỷ đồng cho hạ tầng giao thông, tập trung các tuyến kết nối TP. Hồ Chí Minh, các tỉnh lân cận và liên thông giữa hai khu vực của tỉnh sau hợp nhất bằng nguồn vốn địa phương. Đây là kế hoạch đầu tư quy mô lớn chưa từng có, thể hiện quyết tâm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng tồn tại nhiều năm.

Trong khi đó, tỉnh Đồng Nai xác định cấu trúc lại không gian phát triển để tạo động lực tăng trưởng mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Địa phương đặt trọng tâm xây dựng cơ chế điều phối và kết nối phát triển vùng, nâng cao hiệu quả liên kết nội vùng và liên vùng, hình thành không gian kinh tế thống nhất, hiện đại.

Theo ông Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, nhiệm vụ trọng tâm của địa phương trong 5 năm tới là phát triển dịch vụ với hạt nhân là Đô thị dịch vụ tổng hợp sân bay quốc tế Long Thành; đồng thời, hoàn thiện kết cấu hạ tầng chiến lược, tăng cường kết nối đa phương thức, hình thành các trung tâm logistics, thương mại – dịch vụ chất lượng cao.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội logistics Đồng Nai cho rằng, các dự án hạ tầng đang triển khai sẽ trở thành những "mắt xích vàng" trong kết nối giao thông, góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí logistics, tạo điều kiện để Đồng Nai trở thành cực tăng trưởng mới ở phía Nam.

Theo ông Mai Thế Hoàng, giảng viên Trường Đại học Giao thông vận tải TP. Hồ Chí Minh, mắt xích yếu nhất hiện nay của TP. Hồ Chí Minh là sự thiếu đồng bộ giữa hạ tầng và năng lực khai thác đô thị, dẫn tới chi phí logistics và chi phí sinh hoạt tăng cao. Tuy nhiên, sân bay Long Thành dự kiến khai thác từ giữa năm 2026 cùng phương án kết nối metro sẽ tạo ra tín hiệu tích cực cho bài toán liên kết vùng.

... đến hành lang phát triển

Trong giai đoạn tới, TP. Hồ Chí Minh xác định kiến trúc lại không gian phát triển theo tư duy đa cực - tích hợp - siêu kết nối, huy động nguồn lực đầu tư đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng. Thành phố định hướng hình thành mô hình "3 vùng - 1 đặc khu - 3 hành lang - 5 trụ cột"; trong đó, ba hành lang phát triển gồm: hành lang Bắc - Nam dọc sông Sài Gòn hướng ra biển; hành lang phía Đông kết nối khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu - Cần Giờ; hành lang Đông - Tây kết nối Đồng Nai - Tây Ninh thông qua Quốc lộ 1 và tuyến Xuyên Á.

Tây Ninh xác định gắn chặt phát triển của tỉnh với vùng và quốc gia, khai thác hiệu quả lợi thế liên kết với TP. Hồ Chí Minh, tăng cường kết nối Đông Nam Bộ - Đồng bằng sông Cửu Long - Campuchia, coi liên kết liên tỉnh là động lực mới cho phát triển. Mục tiêu đến năm 2030, Tây Ninh trở thành nền kinh tế phát triển năng động, bền vững, giữ vai trò cực tăng trưởng của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đầu mối giao thông chiến lược kết nối kinh tế biên mậu quốc tế với Campuchia.

Phát triển dịch vụ logistics được xác định là ngành kinh tế quan trọng, đưa Tây Ninh trở thành cửa ngõ, trung tâm trung chuyển hàng hóa kết nối Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long với TP. Hồ Chí Minh; đồng thời, bảo đảm lưu thông hàng hóa, hành khách thông suốt giữa các địa phương trong vùng.

Trong khi đó, theo Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Võ Tấn Đức, trong quy hoạch và chiến lược phát triển, giao thông Đồng Nai luôn lấy sân bay Long Thành làm trung tâm, ưu tiên kết nối với TP. Hồ Chí Minh. Tỉnh đã có chủ trương đầu tư, mở rộng các tuyến kết nối từ các địa phương trong tỉnh đến sân bay như: ĐT.769, ĐT.770B, ĐT.773, cầu Cát Lái, cầu Long Hưng và tuyến đường sắt kết nối sân bay Long Thành.

Tại kỳ họp thứ 7 ngày 26/12, HĐND TP. Hồ Chí Minh đã thông qua Nghị quyết bổ sung 5 tuyến metro vào phụ lục Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội, trong đó một số tuyến kết nối trực tiếp đến Đồng Nai và sân bay Long Thành, nhằm khai thác hiệu quả cảng hàng không này.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh Trần Quang Lâm, từ nay đến năm 2030, Thành phố sẽ hoàn thiện bộ khung giao thông đường bộ kết nối vùng; đồng thời, phát triển thêm 6 tuyến metro, hướng tới mục tiêu hoàn thành ít nhất 179 km đường sắt đô thị đến năm 2030, và khoảng 300 km đến năm 2035.

Hiện, các địa phương trong vùng đang triển khai dự án Vành đai 4, trục giao thông chiến lược kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ và Tây Nguyên, thúc đẩy lưu thông hàng hóa từ khu công nghiệp, đô thị đến cảng biển, cảng hàng không. Tổng chiều dài đoạn tuyến khoảng 78,3 km, với tổng mức đầu tư giai đoạn 1 là 120.413 tỷ đồng.

Cao tốc Gò Dầu - Xa Mát được xác định là trục giao thông Bắc - Nam quan trọng của tỉnh Tây Ninh, kết nối với cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, hình thành trục giao thông liên kết Tây Ninh với các cửa khẩu phía Bắc và hành lang kinh tế Đông - Tây phía Nam tiểu vùng sông Mê Kông.

Những chủ trương lớn đã được ban hành, kế hoạch triển khai từng bước được cụ thể hóa, tạo tiền đề để các địa phương tăng tốc đầu tư các dự án kết nối liên vùng. Vấn đề đặt ra là tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ để sớm biến các định hướng, hành lang phát triển thành động lực tăng trưởng thực chất cho vùng Đông Nam Bộ. (Còn tiếp)

Bài 3: San sẻ nguồn lực cùng hành động