Dòng vốn FTSE 1,5 tỷ USD không vào Việt Nam cùng lúc

Bốn chặng đưa vốn FTSE vào Việt Nam

Tối 21/8, FTSE Russell công bố kết quả rà soát bán niên tháng 9/2026 đối với FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, không bao gồm Nhật Bản và Trung Quốc. Theo đó, 27 cổ phiếu Việt Nam được lựa chọn bổ sung vào FTSE Global All Cap, gồm 3 mã vốn hóa lớn, 3 mã vốn hóa vừa và 21 mã vốn hóa nhỏ.

Trong số này, 6 cổ phiếu gồm Vietcombank (VCB), Vingroup (VIC), Vinhomes (VHM), BIDV (BID), Hòa Phát (HPG) và VPBank (VPB) đồng thời được bổ sung vào FTSE All-World. Đây là một trong những chỉ số quan trọng thuộc FTSE GEIS, tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa tại các thị trường phát triển và mới nổi.

Kết quả này là bước chuẩn bị cho việc Việt Nam chính thức chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026. Việt Nam cũng sẽ trở thành quốc gia thứ 49 tham gia FTSE All-World. Theo FTSE Russell, chỉ số này hiện bao phủ hơn 4.250 cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa tại 48 thị trường trên thế giới.

Khi việc nâng hạng có hiệu lực, cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện tham gia nhiều chỉ số như FTSE All-World, FTSE Global All Cap và FTSE Emerging. Đây là những chỉ số được nhiều quỹ ETF và quỹ đầu tư quốc tế sử dụng làm cơ sở tham chiếu, qua đó xác định thị trường, cổ phiếu và tỷ trọng cần phân bổ.

Trước đó, kết quả rà soát giữa kỳ tháng 3/2026 xác nhận Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. FTSE Russell ghi nhận những cải thiện về khả năng tiếp cận thị trường, trong đó có cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và quy trình xử lý giao dịch thất bại.

Tuy nhiên, việc 27 cổ phiếu được lựa chọn không đồng nghĩa các quỹ sẽ mua toàn bộ tỷ trọng ngay trong tháng 9/2026. FTSE Russell đưa cổ phiếu Việt Nam vào hệ thống chỉ số qua bốn đợt trong vòng một năm nhằm tránh tạo áp lực lớn lên thanh khoản, đồng thời giúp các quỹ có thời gian điều chỉnh danh mục.

Đợt đầu tiên có hiệu lực ngày 21/9/2026, với tỷ lệ 10%. Đợt thứ hai diễn ra ngày 22/3/2027, bổ sung 20%, đưa tỷ trọng lũy kế lên 30%. Hai đợt tiếp theo vào ngày 21/6 và 20/9/2027, mỗi đợt bổ sung 35%, lần lượt nâng tỷ trọng lên 65% và 100%.

Từ lộ trình này, các công ty chứng khoán đã xây dựng những kịch bản về quy mô dòng vốn có thể vào thị trường. BSC Research ước tính các quỹ ETF và quỹ chỉ số sử dụng hệ thống FTSE làm tham chiếu có thể phân bổ khoảng 1,33 tỷ USD vào cổ phiếu Việt Nam. Vietcap, Chứng khoán MB và Yuanta đưa ra mức dự báo cao hơn, khoảng 1,5 tỷ USD khi hoàn tất bốn đợt.

Theo mô hình của Yuanta, với tổng giá trị mua khoảng 1,5 tỷ USD, đợt đầu tiên chỉ mang lại khoảng 150 triệu USD. Ba đợt tiếp theo lần lượt đạt khoảng 300 triệu USD, 525 triệu USD và 525 triệu USD. Như vậy, khoảng 1,35 tỷ USD, tương đương 90% tổng dòng vốn, dự kiến được phân bổ từ tháng 3 đến tháng 9/2027.

Yuanta từng dự báo đúng số lượng 27 cổ phiếu được lựa chọn. Tuy nhiên, quy mô 1,5 tỷ USD và giá trị mua trong từng đợt vẫn là ước tính của công ty chứng khoán, không phải số vốn do FTSE Russell cam kết.

BSC đưa ra kịch bản thận trọng hơn, với bốn đợt giải ngân lần lượt khoảng 132,76 triệu USD, 265,52 triệu USD, 464,66 triệu USD và 464,66 triệu USD. Tổng dòng vốn theo mô hình này đạt khoảng 1,33 tỷ USD.

Dù chênh lệch về con số, các dự báo đều có một điểm chung, đó là thị trường chỉ đón khoảng 140 - 150 triệu USD trong đợt đầu. Tuy nhiên, lượng vốn này chưa đủ lớn để tác động đồng đều lên toàn bộ cổ phiếu, nhất là khi tỷ trọng phân bổ còn phụ thuộc vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và dư địa sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài.

Dòng tiền tăng dần qua từng kỳ cơ cấu

Dòng vốn 1,33 - 1,5 tỷ USD được nhắc đến chủ yếu là vốn thụ động. Đây là nguồn tiền từ những quỹ mô phỏng chỉ số, có nguyên tắc mua bán theo danh mục và tỷ trọng do FTSE Russell xác định. Khi tỷ trọng của Việt Nam được nâng dần qua từng đợt, các quỹ sẽ điều chỉnh lượng cổ phiếu nắm giữ tương ứng.

Theo Yuanta, các quỹ ETF và quỹ chỉ số liên quan đang quản lý tổng tài sản khoảng 1.397 tỷ USD. Dù tỷ trọng dự kiến dành cho Việt Nam còn thấp, quy mô tài sản rất lớn của các quỹ vẫn có thể tạo ra lượng vốn đáng kể.

Cụ thể, Việt Nam được dự báo chiếm khoảng 0,034% trong FTSE Global All Cap; 0,02% trong FTSE All-World; 0,329% trong FTSE Emerging Markets All Cap; 0,192% trong FTSE Emerging và 0,26% trong FTSE Emerging ex China.

Ba nguồn vốn đáng chú ý gồm Vanguard Total International Stock ETF, Vanguard Institutional Total International Stock Market Index Trust II và Vanguard FTSE Emerging Markets ETF.

Trong đó, Vanguard Total International Stock ETF có tổng tài sản quản lý khoảng 651 tỷ USD. Với tỷ trọng dự phóng dành cho Việt Nam khoảng 0,09%, lượng vốn phân bổ có thể đạt 590 triệu USD.

Vanguard Institutional Total International Stock Market Index Trust II được ước tính phân bổ khoảng 270 triệu USD vào cổ phiếu Việt Nam. Vanguard FTSE Emerging Markets ETF, với tổng tài sản quản lý khoảng 163,3 tỷ USD, có thể rót thêm khoảng 540 triệu USD.

Những con số trên giúp lý giải, vì sao một tỷ trọng rất nhỏ trong các chỉ số toàn cầu vẫn có thể tạo ra dòng vốn hàng trăm triệu USD. Tuy nhiên, quy mô thực tế còn thay đổi theo giá cổ phiếu, tỷ giá, tổng tài sản của từng quỹ và trọng số chính thức tại mỗi kỳ cơ cấu.

Bên cạnh vốn thụ động, Chứng khoán MB ước tính tổng dòng tiền có khả năng vào thị trường Việt Nam sau nâng hạng có thể đạt khoảng 6 tỷ USD nếu tính cả các quỹ chủ động. Đây là nhóm nhà đầu tư sử dụng chỉ số làm cơ sở tham khảo nhưng vẫn tự quyết định thời điểm, tỷ trọng và cổ phiếu giải ngân.

Vì vậy, 6 tỷ USD chỉ phản ánh quy mô tiềm năng, không phải lượng vốn chắc chắn chảy vào thị trường. Khả năng thu hút các quỹ chủ động còn phụ thuộc triển vọng kinh tế, tỷ giá, định giá, kết quả kinh doanh, chất lượng quản trị doanh nghiệp và mức độ thuận lợi khi nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dịch.

Quá trình chuyển đổi cũng có thể tạo ra hai chiều dòng tiền. Theo Vietcap, Việt Nam dự kiến được loại khỏi FTSE Frontier Index Series trong một lần tại kỳ rà soát tháng 9/2026, trong khi tỷ trọng tại FTSE GEIS được bổ sung theo bốn đợt. Thị trường vì vậy cần theo dõi đồng thời lượng vốn rút khỏi các quỹ cận biên và dòng tiền mua mới từ nhóm quỹ thị trường mới nổi.

Trong ngắn hạn, hoạt động cơ cấu của các quỹ cận biên có thể làm giảm một phần tác động từ khoảng 140 - 150 triệu USD vốn vào trong đợt đầu. Từ tháng 3/2027, khi tỷ lệ bổ sung tăng lên 20% rồi 35% mỗi đợt, lực cầu từ các quỹ mô phỏng chỉ số mới có khả năng thể hiện rõ hơn.

Việc nâng hạng vì thế không chỉ diễn ra trong một phiên giao dịch hay một kỳ cơ cấu danh mục, đây là quá trình kéo dài một năm, trong đó 90% dòng vốn thụ động dự kiến chỉ xuất hiện qua ba đợt trong năm 2027.

Ngoài ra, các chuyên gia phân tích của các công ty chứng khoán cũng nhận định, ý nghĩa dài hạn không dừng ở con số 1,33 - 1,5 tỷ USD mà việc tham gia FTSE GEIS sẽ giúp thị trường chứng khoán Việt Nam xuất hiện thường xuyên hơn trong danh mục theo dõi của nhà đầu tư quốc tế. Đồng thời, quá trình này đặt ra yêu cầu tiếp tục cải thiện thanh khoản, mở rộng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, tháo gỡ giới hạn sở hữu nước ngoài và nâng chất lượng công bố thông tin.