Tuy nhiên, chi phí đầu vào, logistics neo cao, trong khi sức cầu thị trường yếu và áp lực cạnh tranh gia tăng tác động đến hoạt động của doanh nghiệp.
Nơi làm thủ tục thành lập doanh nghiệp của Phòng Đăng ký kinh doanh (Sở Tài chính TP Hà Nội). Ảnh tư liệu: Danh Lam/TTXVN
Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý I năm 2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố sáng 4/4, trong tháng Ba, cả nước có gần 22 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký 224,9 nghìn tỷ đồng và số lao động đăng ký gần 98,4 nghìn lao động, tăng 94,1% về số doanh nghiệp tăng 69,4% về số vốn đăng ký và tăng 65,7% về số lao động so với tháng 02/2026.
So với cùng kỳ năm trước, tăng 40,5% về số doanh nghiệp, tăng 78,1% về số vốn đăng ký và tăng 12,4% về số lao động. Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong tháng Ba đạt 10,2 tỷ đồng, giảm 12,8% so với tháng trước và tăng 26,7% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, cả nước còn có hơn 7,9 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 28,3% so với tháng trước và giảm 13,3% cùng kỳ năm trước.
Trong tháng Ba, có 5.059 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 18,8% so với tháng trước và tăng 15,2% so với cùng kỳ năm 2025; có 6.304 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 80,5% và tăng 28,7%; có 3.818 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 16% và tăng 78,7%.
Tính chung quý I/2026, cả nước có hơn 57,4 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký gần 538,6 nghìn tỷ đồng và tổng số lao động đăng ký hơn 265,9 nghìn lao động, tăng 57,8% về số doanh nghiệp, tăng 51% về số vốn đăng ký và tăng 16,5% về số lao động so với cùng kỳ năm trước. Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong quý I/2026 đạt 9,4 tỷ đồng, giảm 4,3% so với cùng kỳ năm trước. Tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong quý I/2026 là hơn 1,3 triệu tỷ đồng, giảm 5,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Bên cạnh đó, cả nước có hơn 38,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động (tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2025), nâng tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong quý I/2026 lên 96 nghìn doanh nghiệp, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm 2025. Bình quân một tháng có 32 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.
Theo khu vực kinh tế, trong quý I/2026 có 623 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới thuộc khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, tăng 89,4% so với cùng kỳ năm trước; Gần 13,8 nghìn doanh nghiệp thuộc khu vực công nghiệp và xây dựng, tăng 60,1%; hơn 43 nghìn doanh nghiệp thuộc khu vực dịch vụ, tăng 56,6%.
Tính chung trong quý I năm nay, số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là gần 63,5 nghìn doanh nghiệp, tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước; hơn 16,6 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 44,9%; hơn 11,7 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 98,8%. Bình quân một tháng có 30,6 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Phân tích rõ hơn về nguyên nhân các khó khăn khiến doanh nghiệp rời bỏ khỏi thị trường, bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng Ban Thống kê Công nghiệp Xây dựng (Cục Thống kê) cho biết, theo thống kê, các doanh nghiệp bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy chiếm gần 40% doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Điều này cho thấy tác động của thương mại điện tử và xuất khẩu đã ảnh hưởng rõ rệt đến thị trường và các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, hai nhóm doanh nghiệp trụ cột là doanh nghiệp ngành xây dựng và công nghiệp chế biến chế tạo cũng bị ảnh hưởng khá nặng nề, với bình quân mỗi nhóm ngành có tới gần 9.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Do ảnh hưởng của cầu tiêu dùng giảm, nhiều doanh nghiệp thương mại, dịch vụ đã phải ngừng kinh doanh.
Bên cạnh đó, có tới 45,6% doanh nghiệp trong ngành công nghiệp chế biến chế tạo bị khó khăn do nhu cầu tiêu dùng thấp. Với nhu cầu ttiêu dùng thấp, mà cạnh tranh ngày càng cao, càng khiến doanh nghiệp khó khăn hơn. Theo đó, có tới 48,9% doanh nghiệp phải chịu sức ép cạnh tranh trong các doanh nghiệp cùng ngành...
Liên quan đến chi phí năng lượng, nhiên liệu đầu vào và logistics tăng cao khiến doanh nghiệp phải chịu tác động kép. Thực tế, có tới 27,3% doanh nghiệp khu vực công nghiệp chế biến chế tạo bị ảnh hưởng do thiếu hụt nguồn cung nguyên vật liệu và chi phí tăng cao. Trong ngành xây dựng, cũng có tới 70,1% doanh nghiệp gặp khó khăn và phải ngừng thi công do giá nguyên vật liệu tăng cao.
Thực trạng này làm cho biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị ăn mòn khiến doanh nghiệp bị suy giảm. Nợ đọng ngân hàng, nguyên vật liệu kéo dài đã ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, chỉ có doanh nghiệp điện tử, ngành may mặc, da giày nhúc nhắc có đơn hàng.
Tuy nhiên, ở góc độ tích cực, bà Phí Thị Hương Nga cho biết: "Chúng ta cũng chứng kiến rất nhiều doanh nghiệp thành lập mới, thay đổi mô hình quản trị, thích ứng với tình hình. Điều đó cũng cho thấy sức khỏe của doanh nghiệp đã được phục hồi khá tốt. Và sự phục hồi đó sẽ nâng cao hơn với những chính sách vĩ mô có trọng tâm, trọng điểm của Chính phủ trong các quý tới, để làm sao ổn định giá năng lượng, chi phí logistics, khơi thông các điểm nghẽn, góp phần ổn định và phát triển nhóm doanh nghiệp tư nhân".