'Cú hích' đưa kinh tế biển vươn tầm - Bài 1: Định hình không gian phát triển

Với tầm nhìn chiến lược và những định hướng rõ ràng, Nghị quyết không chỉ khơi dậy tiềm năng, lợi thế vùng ven biển mà còn tạo động lực thu hút đầu tư, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. 

Thông tấn xã Việt Nam thực hiện chùm 2 bài viết "Cú hích" đưa kinh tế biển vươn tầm để làm rõ nội dung này.

Bài 1: Định hình không gian phát triển

Tận dụng lợi thế ven biển và hệ sinh thái đa dạng, Ninh Bình đang từng bước định hình phát triển kinh tế biển theo hướng bài bản, bền vững. Bám sát các chủ trương, Nghị quyết của Trung ương và tỉnh, địa phương tập trung quy hoạch lại vùng nuôi trồng thủy sản, đầu tư hạ tầng và khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch sinh thái ven biển. Những giải pháp này không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng mới mà còn tạo nền tảng để kinh tế biển trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển lâu dài của địa phương.

Khai mở tiềm năng ven biển

Gần 25 năm gắn bó với vùng bãi bồi ven biển, ông Nguyễn Văn Cường, xã Hải Quang là một trong những hộ dân tiêu biểu cho quá trình chuyển mình mạnh mẽ trong phát triển kinh tế biển của địa phương. Từ phương thức nuôi trồng thủy sản truyền thống với ao đất, năng suất thấp và tiềm ẩn nhiều rủi ro, gia đình ông đã chủ động chuyển đổi sang mô hình ao nổi ứng dụng công nghệ cao trên diện tích 2 ha. Không chỉ dừng lại ở các đối tượng nuôi phổ biến, ông Cường mạnh dạn đưa vào nuôi những loại thủy sản có giá trị kinh tế cao như ốc hương, lươn không bùn, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất, mang lại thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm.

Ông Nguyễn Văn Cường cho biết, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào nuôi trồng không chỉ giúp tăng năng suất, giảm thiểu rủi ro mà còn phù hợp với định hướng phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, bền vững. Tuy nhiên, để nhân rộng mô hình, người dân vẫn rất cần sự hỗ trợ về vốn, chuyển giao kỹ thuật cũng như quy hoạch vùng nuôi bài bản, giúp người dân yên tâm đầu tư lâu dài, khai thác hiệu quả tiềm năng trên chính mảnh đất quê hương.

Phát huy lợi thế hơn 5 km bờ biển cùng hệ thống sông ngòi, cửa cống dày đặc, từ năm 2023 đến nay, nhiều hộ dân ở xã Hải Quang đã đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu sản xuất, đặc biệt là chuyển diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản. Đến nay, lĩnh vực này đã trở thành hướng phát triển kinh tế chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân địa phương. Cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 16 - NQ/TU, Đảng ủy và chính quyền xã Hải Quang đã ban hành nhiều chủ trương, giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế biển ứng dụng công nghệ cao, kết hợp với du lịch, dịch vụ.

Ông Phạm Hùng Kiền, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Quang khẳng định, Nghị quyết 16 không chỉ mở ra hướng đi mới cho phát triển kinh tế biển mà còn tạo động lực thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để chính quyền và người dân nâng cao nhận thức, chuyển đổi tư duy phát triển theo hướng bền vững, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và ổn định sinh kế lâu dài.

Tại Công ty TNHH Một thành viên Nông nghiệp Bạch Long (Nông trường Bạch Long), xã Giao Bình, cây cói từng là nguồn sinh kế chính, cung cấp nguyên liệu cho các làng nghề chiếu cói trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, khi nhu cầu thị trường thay đổi, hiệu quả kinh tế từ cây cói giảm dần, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi. Nông trường Bạch Long đã mạnh dạn quy hoạch lại toàn bộ diện tích hơn 140 ha ao, đầm, giao khoán cho 162 hộ gia đình tổ chức nuôi trồng thủy sản theo hướng tập trung, bài bản.

Quá trình triển khai không chỉ dừng lại ở việc chuyển đổi cây trồng, vật nuôi mà còn gắn với ứng dụng khoa học kỹ thuật, cải thiện hạ tầng nuôi trồng và nâng cao năng lực quản lý cho người dân. Các đối tượng nuôi chủ lực như cá chép, trắm cỏ, đặc biệt là cá trắm đen đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Sản lượng trung bình đạt khoảng 3.000 tấn cá thương phẩm mỗi năm, lợi nhuận bình quân đạt khoảng 200 triệu đồng/ha cho thấy quy mô và năng suất ngày càng được nâng cao.

Ông Nguyễn Hồng Khanh, Giám đốc Nông trường Bạch Long cho rằng, Nghị quyết 16 - NQ/TU không chỉ là động lực phát triển kinh tế mà còn giúp địa phương định hướng lại sản xuất sát với thực tế thị trường. Nhờ đó, người dân có thu nhập ổn định để yên tâm gắn bó và tái đầu tư mở rộng quy mô. Kết quả này cho thấy sự linh hoạt trong chỉ đạo của chính quyền kết hợp với sự đồng thuận của nhân dân chính là "chìa khóa" để khai thác hiệu quả tiềm năng biển sẵn có.

Gia tăng sức bật phát triển bền vững

Bám sát định hướng của Nghị quyết 16 - NQ/TU về phát triển kinh tế biển theo hướng đa ngành, hiện đại và bền vững, xã ven biển Giao Bình đang chủ động triển khai chiến lược đa dạng hóa các trụ cột kinh tế, tạo động lực tăng trưởng mới gắn với khai thác hiệu quả tiềm năng địa phương. Xã đang dồn lực giải phóng mặt bằng cho các dự án như Khu công nghiệp VSIP và Khu công nghiệp Thịnh Tân cùng các cụm công nghiệp Yến Châu, Giao Yến. Đặc biệt, xã còn định hướng phát triển khu đô thị dịch vụ thương mại kết hợp sân golf diện tích 287 ha đã được đưa vào điều chỉnh quy hoạch tỉnh.

Không chỉ chú trọng phát triển công nghiệp và dịch vụ, Giao Bình còn kiên định với mục tiêu phát triển bền vững theo tinh thần Nghị quyết 16 - NQ/TU khi gắn tăng trưởng kinh tế với bảo tồn giá trị truyền thống. Trong đó có việc duy trì và phát triển 62 ha sản xuất muối là diện tích lớn nhất tỉnh theo hướng ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao giá trị sản phẩm và gắn với phát triển du lịch trải nghiệm.

Trước nguy cơ nghề truyền thống mai một, chính quyền xã Giao Bình đã chủ động phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia triển khai mô hình sản xuất muối sạch phục vụ xuất khẩu. Mô hình thí điểm trên diện tích 1 ha, áp dụng quy trình sản xuất muối theo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm có bao tiêu sản phẩm giúp diêm dân yên tâm sản xuất.

Song song đó, địa phương đã hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật, quảng bá sản phẩm OCOP và tìm kiếm doanh nghiệp liên kết tiêu thụ sản phẩm. Những lớp tập huấn về kỹ thuật sản xuất muối sạch, kiến thức an toàn thực phẩm và ứng dụng công nghệ được tổ chức định kỳ giúp người dân tiếp cận tư duy sản xuất mới bền vững hơn.

Chủ tịch UBND xã Giao Bình Nguyễn Văn Ba cho biết, phát triển nghề muối không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn gìn giữ bản sắc văn hóa vùng biển, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, xây dựng nông thôn mới nâng cao và phát triển kinh tế biển bền vững.

Để cụ thể hóa Nghị quyết 16 - NQ/TU về phát triển kinh tế biển, xã Rạng Đông cũng xác định kinh tế biển là nhiệm vụ trung tâm, giữ vai trò dẫn dắt trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trên cơ sở đó, xã đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát quy hoạch, xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân nhằm tạo quỹ đất sạch phục vụ thu hút đầu tư vào các dự án trọng điểm. Mục tiêu đặt ra đến năm 2026 là đạt mức tăng trưởng kinh tế hai con số, thông qua chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và thương mại, dịch vụ.

Trong tổng thể không gian phát triển kinh tế biển, Khu kinh tế Ninh Cơ được xác định là “hạt nhân” có vai trò định hình và thúc đẩy tăng trưởng. Với quy mô khoảng 13.950 ha, trải dài qua các xã như Rạng Đông, Hải Thịnh, Quỹ Nhất, Hải Xuân… và dự kiến tiếp tục mở rộng, khu kinh tế này được định hướng phát triển theo mô hình tổng hợp, đa ngành, bao gồm công nghiệp, dịch vụ, logistics và đô thị hiện đại.

Ông Trần Trung Hiếu - Bí thư Đảng ủy xã Rạng Đông cho rằng, việc triển khai Khu kinh tế Ninh Cơ không chỉ mở ra cơ hội thu hút đầu tư quy mô lớn mà còn tạo động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Hiện Ban Quản lý Khu Kinh tế và Khu Công nghiệp tỉnh Ninh Bình đã thành lập Tổ triển khai đặc biệt, tích cực phối hợp với các đơn vị tư vấn để lập dự toán khảo sát và xác định phạm vi triển khai cụ thể, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo tinh thần Nghị quyết 16 - NQ/TU.

Bài cuối: Hài hòa giữa kinh tế và bảo tồn tài nguyên