TP Hồ Chí Minh xây ‘bộ não số’ hướng tới Top 50 đô thị thông minh

Thành phố đặt mục tiêu từng bước tiệm cận nhóm 50 đô thị thông minh hàng đầu thế giới thông qua đầu tư đồng bộ vào dữ liệu, kết nối và các nền tảng số.

Định hướng này được triển khai trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước, đồng thời đối mặt với yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị đô thị, năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao.

Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP Hồ Chí Minh, năm 2025, Thành phố đã đạt nhiều kết quả trong phát triển hạ tầng số. Mạng thông tin di động băng rộng được phủ rộng trên toàn địa bàn, trong đó vùng phủ sóng 5G đạt khoảng 70% diện tích. Hạ tầng viễn thông được nâng cấp theo hướng đồng bộ, phục vụ nhu cầu kết nối dữ liệu ngày càng lớn của người dân và doanh nghiệp.

Trung tâm dữ liệu tại Công viên phần mềm Quang Trung hiện vận hành với hơn 1.200 máy chủ, kết nối và chia sẻ dữ liệu với nhiều cơ quan nhà nước trên địa bàn. Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng phục vụ xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh.

Trong lĩnh vực giao thông, hệ thống điều hành giao thông thông minh đã được triển khai tại nhiều khu vực trọng điểm. Hơn 1.000 camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được lắp đặt tại khoảng 200 nút giao thông để hỗ trợ giám sát, phân tích lưu lượng và xử lý tình huống. Song song đó, nền tảng bản đồ số HCM GIS tích hợp khoảng 200 lớp dữ liệu chuyên ngành, phục vụ công tác quy hoạch, quản lý đô thị và cung cấp thông tin cho người dân.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh cho biết, những kết quả trên là cơ sở để thành phố tiếp tục mở rộng hệ sinh thái số, hướng tới mô hình quản trị dựa trên dữ liệu. Theo ông Thắng, việc đầu tư hạ tầng số không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp công nghệ phát triển.

Với quy mô dân số gần 14 triệu người và tốc độ đô thị hóa cao, TP Hồ Chí Minh đang đối mặt với áp lực lớn về hạ tầng giao thông, môi trường, y tế, giáo dục và dịch vụ công. Các lĩnh vực này đều đòi hỏi khả năng thu thập, lưu trữ và phân tích dữ liệu ở quy mô lớn.

Theo lãnh đạo Sở KH&CN, nhu cầu xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh cũng kéo theo yêu cầu cao về năng lực xử lý dữ liệu, bảo mật và vận hành liên tục. Vì vậy, việc hình thành các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, đóng vai trò như “bộ não số” của đô thị được xem là một trong những ưu tiên trong giai đoạn tới.

Thành phố đang kêu gọi đầu tư vào các dự án trung tâm dữ liệu và trung tâm dữ liệu AI với công suất thiết kế lớn. Một số dự án được định hướng theo tiêu chuẩn xanh, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải. Chính quyền thành phố cho biết sẽ xem xét bố trí quỹ đất phù hợp và phát triển hạ tầng năng lượng đáp ứng yêu cầu vận hành của các trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Giai đoạn 2026 - 2030, TP Hồ Chí Minh dự kiến đưa hạ tầng số trở thành hạ tầng chiến lược, song hành với giao thông và năng lượng. Thành phố định hướng quy hoạch lại các khu công nghệ số tập trung, phát triển đô thị khoa học - công nghệ ở khu vực phía Bắc và tiếp tục mở rộng Khu Công nghệ cao.

Cùng với đầu tư hạ tầng, yếu tố thể chế được xác định là then chốt. Thành phố đang nghiên cứu triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với một số lĩnh vực công nghệ mới như thiết bị bay không người lái (UAV), xe tự hành và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu. Mục tiêu là tạo không gian thử nghiệm chính sách, từ đó hoàn thiện khung pháp lý phù hợp với thực tiễn.

Ông Lâm Đình Thắng cho biết, Thành phố đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đầu tư công nghệ cao, đồng thời thành lập các tổ công tác liên ngành để hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình triển khai dự án. Theo ông, cách tiếp cận của chính quyền đô thị là tăng cường đối thoại, tháo gỡ vướng mắc và tạo điều kiện cho các dự án có giá trị gia tăng cao.

Các chuyên gia nhận định, để tiến gần mục tiêu đô thị thông minh, TP Hồ Chí Minh cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng dữ liệu dùng chung, tăng khả năng kết nối giữa các hệ thống và bảo đảm an toàn thông tin. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực công nghệ số và năng lực quản trị dữ liệu cũng đóng vai trò quan trọng.

Trong giai đoạn tới, các chương trình phát triển hạ tầng số của thành phố dự kiến được đẩy nhanh, gắn với chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công. Việc hình thành hệ sinh thái dữ liệu mở, kết nối giữa chính quyền - doanh nghiệp - người dân được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho các dịch vụ đô thị thông minh.

Với lộ trình đầu tư và hoàn thiện cơ chế đang được triển khai, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu từng bước nâng cao chất lượng quản trị đô thị, cải thiện môi trường đầu tư và gia tăng năng lực cạnh tranh. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thành phố tiến gần hơn tới mục tiêu đô thị thông minh trong những năm tới.