Tuyến đường sắt đô thị 2A Cát Linh – Hà Đông, Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội (Hà Nội Metro).
Trước đây, thành phố Hà Nội đồng thời triển khai hai hệ thống quy hoạch gồm Quy hoạch Thủ đô theo Luật Quy hoạch năm 2017 và Quy hoạch chung Thủ đô theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024, dẫn tới tình trạng chồng chéo giữa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội với tổ chức không gian đô thị. Nhiều vấn đề lớn như ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường chưa được giải quyết triệt để, gây lãng phí nguồn lực phát triển.
Trên cơ sở Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô, Hà Nội được phép lập một Quy hoạch tổng thể tích hợp các nội dung của Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô. Quy hoạch đã được Bộ Chính trị, Chính phủ, Thành ủy Hà Nội cùng nhiều bộ, ngành, chuyên gia, nhà khoa học tham gia góp ý trước khi Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội ký quyết định phê duyệt ngày 13/5/2026.
Theo quy hoạch, phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô với 126 xã, phường, diện tích khoảng 3.359,84 km2. Quy mô dân số dự báo đến năm 2035 khoảng 14-15 triệu người; đến năm 2045 khoảng 15-16 triệu người; đến năm 2065 khoảng 17-19 triệu người và được khống chế tối đa không quá 20 triệu người trong tầm nhìn dài hạn.
Quy hoạch xác định xây dựng Thủ đô theo mô hình “Đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo. Thành phố phát triển theo mô hình “nén - xanh”, tăng tỷ lệ đất xây dựng đô thị nhưng vẫn duy trì nghiêm ngặt vành đai xanh, hành lang xanh và không gian sinh thái.
Một trong những đột phá lớn nhất được đưa ra là phát triển mạng lưới đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng với tổng chiều dài khoảng 1.153 km. Hệ thống metro sẽ kết nối các vành đai, trục hướng tâm, cực tăng trưởng và trung tâm lớn của Thủ đô; đồng thời mở rộng liên kết với Vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng.
Quy hoạch cũng xác định TOD là mô hình phát triển chủ đạo trong giai đoạn mới. Theo đó, tại các khu vực quanh ga metro và các trục giao thông chính, Hà Nội sẽ cho phép tăng mật độ xây dựng, nâng tầng cao và hệ số sử dụng đất nhằm hình thành những đô thị nén hiện đại, tạo thêm không gian xanh và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai để tái đầu tư hạ tầng.
Đáng chú ý, Hà Nội định hướng áp dụng mô hình quản trị đô thị dựa trên “bản sao số” và trí tuệ nhân tạo (AI) để quản lý, điều hành và xử lý các vấn đề đô thị theo thời gian thực. Thành phố cũng đặt mục tiêu chuyển đổi xanh mạnh mẽ, hướng tới phát thải ròng bằng “0” (Net-Zero), chuyển đổi giao thông công cộng sang năng lượng sạch và áp dụng kinh tế tuần hoàn trong xử lý rác thải, nước thải.
Trong định hướng phát triển không gian, sông Hồng được xác định là trục không gian xanh, cảnh quan sinh thái, văn hóa và kinh tế trung tâm của Thủ đô. Thành phố nghiên cứu xây dựng “Con đường di sản” dọc hai bờ sông; cải tạo bãi giữa, bãi nổi thành công viên sinh thái, không gian sáng tạo và giải trí quy mô lớn, bảo đảm hài hòa với yêu cầu thoát lũ.
Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ đẩy mạnh phát triển không gian ngầm tại các khu vực TOD, xây dựng bãi đỗ xe ngầm, hạ tầng kỹ thuật ngầm đa chức năng và nâng tỷ lệ ngầm hóa khu vực lõi đô thị lên trên 40%. Thành phố đồng thời nghiên cứu từng bước đưa “kinh tế không gian tầm thấp” vào quy hoạch, mở đường cho các mô hình công nghệ mới như drone vận chuyển y tế, logistics và taxi bay.
Quy hoạch cũng định hướng hình thành các cực tăng trưởng mới với cơ chế vượt trội, tiêu biểu là khu thương mại tự do gắn với đô thị sân bay phía Bắc tại Đông Anh - Sóc Sơn và đô thị khoa học công nghệ phía Tây tại Hòa Lạc nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kéo giãn dân cư nội đô và tăng sức cạnh tranh quốc tế của Thủ đô.
Theo UBND thành phố Hà Nội, ngay sau khi quy hoạch được phê duyệt, Thành phố sẽ triển khai xây dựng kế hoạch thực hiện quy hoạch, chương trình phát triển đô thị, danh mục các dự án ưu tiên đầu tư và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát thực thi quy hoạch. Dự kiến cuối tháng 6/2026, Hà Nội sẽ công bố quy hoạch kết hợp tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư thành phố Hà Nội 2026.