Hà Nội: Chủ động bảo vệ đê Đô Tân trước những tình huống lũ lớn

Cuộc diễn tập nhằm kiểm tra cơ chế chỉ huy, khả năng huy động lực lượng, vật tư và phối hợp xử lý tình huống khi mực nước sông dâng cao, đe dọa an toàn đê điều và khu dân cư.

Cuộc diễn tập được tổ chức theo Kế hoạch số 01/KH-BCH ngày 29/6/2026 của Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã Trung Giã về diễn tập công tác hoành triệt cửa khẩu Đô Tân năm 2026. Nội dung gồm vận hành cơ chế chỉ đạo, điều hành của Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã và thực hành xử lý tình huống tại hiện trường.

Tại phần vận hành cơ chế, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã tổ chức cuộc họp mở rộng tại sở chỉ huy cửa khẩu đê Đô Tân, do Phó Chủ tịch UBND xã Trung Giã Nguyễn Thị Thanh Huyền chủ trì. Các lực lượng đánh giá tình hình mưa, lũ, đê, kè; rà soát phương án tuần tra, cảnh báo, sơ tán dân, bảo đảm an ninh, y tế, lương thực và xử lý sự cố ngay từ giờ đầu.

Theo tình huống giả định, mưa lớn kéo dài làm mực nước trên hệ thống sông Công, sông Cầu dâng nhanh. Mực nước sông Cầu tại trạm thủy văn Lương Phúc đạt +9,98 m, cao hơn báo động III 1,98 m; mực nước sông Công tại trạm Cầu Bình Sơn trên 22 m, cao hơn báo động III 1 m. Tại vị trí K1+200 đê Đô Tân, nước có nguy cơ tràn qua cửa khẩu; một số khu vực có thể xuất hiện thẩm lậu, sạt trượt mái đê và sụt chân đê phía hạ lưu.

Kịch bản đặt ra yêu cầu sơ tán 3.549 người tới nơi an toàn; đồng thời duy trì cảnh báo thiên tai, tăng cường tuần tra, canh gác đê, kiểm soát giao thông, bảo đảm an ninh tại khu dân cư và cung cấp nhu yếu phẩm cho người dân ở khu vực sơ tán. Lực lượng tuần tra đê theo kịch bản gồm 20 người, trong đó có 18 người thuộc lực lượng tuần tra, canh gác tại điếm canh đê Đô Tân và 2 người của Hạt Quản lý đê số 7.

Các tổ kiểm tra mặt đê, mái đê, hành lang bảo vệ đê và công trình liên quan trong phạm vi từ K0+000 đến K3+000; tại mỗi đầu phạm vi phụ trách, việc kiểm tra được mở rộng thêm 50 m. Đối với những vị trí từng xảy ra hư hỏng, lực lượng phải quan sát trên phạm vi rộng hơn để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.

Cùng đó, 36 người thuộc lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai của xã được chia thành ba tổ, thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật và thành viên Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã. Nội dung kiểm tra tập trung vào công trình phòng, chống thiên tai, cầu cống, đường giao thông, hệ thống điện, trạm bơm, công trình thủy lợi; nhà cửa xuống cấp, có nguy cơ sụp đổ và các nhóm dễ bị tổn thương tại những địa bàn được xác định trong kịch bản.

Khi lực lượng tuần tra báo cáo nguy cơ nước tràn qua cửa khẩu tại K1+200, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã phát lệnh xử lý. Khu vực sự cố được cắm biển cảnh báo, hạn chế người và cấm phương tiện qua lại. Dưới sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, lực lượng thực hành mở hầm chứa thanh phai, móc cáp vào hai đầu tấm phai, sử dụng cẩu tự hành nâng từng tấm và đặt vào khe cửa khẩu. Việc nâng, hạ được tiến hành từ từ; sau khi tấm phai vào đúng vị trí, lực lượng tháo cáp và tiếp tục lắp tấm tiếp theo. Nội dung thực hành hoàn thành sau gần một giờ theo tiến trình diễn tập.

Các phương án bảo đảm khác cũng được đặt ra đồng thời. Công an xã tổ chức lực lượng tham gia sơ tán dân, phân luồng giao thông, giữ gìn an ninh, trật tự tại khu vực ngập và nơi người dân tạm cư. Ban Chỉ huy quân sự xã huy động dân quân, lực lượng xung kích xử lý điểm xung yếu và hỗ trợ sơ tán. Trạm Y tế xã chuẩn bị một đội cấp cứu cơ động, hai đội phòng, chống dịch cơ động, thuốc, hóa chất và phương tiện để sơ cứu, xử lý môi trường, phòng ngừa dịch bệnh sau ngập lụt.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Giã Nguyễn Thị Thanh Huyền cho biết, cuộc diễn tập được tổ chức khi địa phương đã bước vào thời kỳ mưa bão, nhằm nâng cao khả năng điều hành của Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã và hạn chế thiệt hại trong mùa lũ.

“Qua các đợt thiên tai năm 2024 và 2025, đến nay lực lượng ‘4 tại chỗ’ của Trung Giã có thể đáp ứng mọi tình huống xảy ra trên địa bàn”, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền cho biết.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, địa phương đã rà soát các tuyến thủy lợi, hồ điều hòa để khơi thông, cải tạo, sửa chữa; triển khai xử lý các điểm sạt lở, xung yếu và đề xuất chủ trương đầu tư nâng cấp hệ thống đê. Từ nay đến cuối năm, xã tiếp tục thực hiện các dự án khơi thông thủy lợi tại khu dân cư nông thôn, nâng cấp đường và tuyến đê, tạo thuận lợi cho công tác phòng, chống thiên tai.

Đối với người dân sinh sống ven sông, ven đê, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Giã đề nghị thường xuyên theo dõi thông báo về mực nước và diễn biến mưa bão trên địa bàn cũng như khu vực lân cận. Khi xảy ra tình huống ở mức báo động III, phải di dời tới nơi an toàn, người dân cần chấp hành yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Trung tá Hoàng Công Hà, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Trung Giã cho biết kịch bản diễn tập được xây dựng từ những tình huống phát sinh trong các đợt bão số 10 và số 11 năm 2025. Khi nhận thông tin từ cấp trên, lực lượng phòng thủ dân sự xã phải cơ động tới khu vực đê Đô Tân, thực hiện đóng cửa khẩu và đưa các hộ dân trong khu vực nguy hiểm tới nơi tập trung an toàn.

“Sự phối hợp của các lực lượng, đặc biệt là công an, quân sự, y tế và dân quân, đều bảo đảm chặt chẽ theo hiệp đồng. Khâu cần điều chỉnh chủ yếu là vận động người dân phối hợp trong xử lý các tình huống. Năm 2025, người dân còn chưa phối hợp với các lực lượng, đặc biệt là khâu di tản người và tài sản”, Trung tá Hoàng Công Hà nói.

Từ thực tế tại cơ sở, Trưởng thôn Đô Tân Nguyễn Văn Giang nhận định khó khăn đáng lưu ý khi nước lên nhanh là phương tiện đường thủy tại chỗ có thể không đáp ứng yêu cầu di dời số lượng lớn người dân, phải cần thêm thuyền có sức chở lớn và phương tiện của chính quyền. Vì vậy, thôn xác định phải ưu tiên di dời người dân, duy trì tuần tra 24/24 giờ tại các điểm xung yếu và chuẩn bị vật tư hộ đê.

“Chúng tôi đã triển khai tới tám cụm dân cư, mỗi cụm 1.000 bao tải để phục vụ đắp đê, đắp tràn. Năm ngoái, chúng tôi đã sử dụng hơn 6.000 bao tải dọc tuyến”, ông Nguyễn Văn Giang cho biết.

Theo Trưởng thôn Đô Tân, việc kiểm tra các điểm rò rỉ, vị trí có nguy cơ tràn và khu vực xung yếu phải được tiến hành thường xuyên. Khi nước dâng, hệ thống truyền thanh cần cảnh báo sớm để người dân chủ động di chuyển trước khi tình huống trở nên nguy hiểm.

Việc tổ chức diễn tập xuất phát từ những thiệt hại thực tế mà Trung Giã đã trải qua. Theo báo cáo tổng kết công tác ứng phó, khắc phục hậu quả bão số 10 và số 11 của xã Trung Giã, trong chưa đầy 48 giờ của đợt bão số 11 năm 2025, lượng mưa trên địa bàn đạt từ 100–300 mm; 18 thôn bị cô lập, hơn 4.000 ngôi nhà bị ngập. Tổng thiệt hại trên địa bàn ước tính hơn 500 tỷ đồng; một số công trình, trong đó có đê Đô Tân, bị hư hỏng nặng.

Từ đó địa phương đề xuất chủ trương đầu tư dự án Cải tạo, nâng cấp đê Đô Tân do Ban Quản lý dự án đầu tư – hạ tầng xã Trung Giã trình UBND xã đánh giá đây là tuyến đê quan trọng đối với công tác phòng, chống lũ và kết nối giao thông giữa Hà Nội với Thái Nguyên. Tuyến đê hiện là đê cấp IV, bề rộng mặt đê khoảng 3,5 m, nhiều vị trí cong, mái dốc và đã xảy ra sự cố đê điều.

Số liệu tổng kết từ địa phương cho thấy, trong đợt mưa lũ do ảnh hưởng của bão số 11 năm 2025, nước sông Công đã tràn qua đỉnh đê Đô Tân khoảng 40 cm, gây ngập khu dân cư. Báo cáo đề xuất cải tạo, nâng cấp khoảng 4,65 km đê Đô Tân; xây dựng, hoàn chỉnh khoảng 5,70 km kè bảo vệ bờ kết hợp đường quản lý vận hành, cùng hệ thống chiếu sáng và các hạng mục phụ trợ.

Dự án nâng cấp tuyến đê Đô Tân đang ở bước đề xuất chủ trương đầu tư, với tổng mức đầu tư dự kiến 441.710.468.000 đồng từ ngân sách xã và nguồn hỗ trợ, tài trợ khác. Thời gian chuẩn bị đầu tư dự kiến trong giai đoạn 2026-2027, thực hiện đầu tư từ năm 2027 đến năm 2029. Báo cáo nêu rõ tổng mức đầu tư trên mới là dự kiến và sẽ được chuẩn xác trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự án theo quy định.

Cuộc diễn tập là dịp để địa phương kiểm tra lại phương án ứng phó, nhận diện những khâu cần bổ sung và nâng cao khả năng phối hợp giữa chính quyền, lực lượng chức năng với cộng đồng dân cư. Từ tình huống giả định tại K1+200, yêu cầu được đặt ra là phát hiện sớm, xử lý ngay từ giờ đầu, sơ tán kịp thời và bảo đảm an toàn tính mạng của người dân trong mọi tình huống mưa lũ.