Phòng học STEM - hạt nhân xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Trong bối cảnh đó, năm 2025, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đã đầu tư và đưa vào sử dụng hai phòng học STEM tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Lam Sơn và Trường Trung học phổ thông Hàm Rồng (Thanh Hóa), mở ra hướng tiếp cận giáo dục mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng môi trường học tập hiện đại, nhân văn, gắn với tương lai.

Không gian học tập mở, thúc đẩy sáng tạo và thực hành

Các phòng học STEM được thiết kế đồng bộ, linh hoạt, tích hợp công nghệ tiên tiến, tạo không gian mở để học sinh nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển các dự án khoa học liên môn. Qua đó, việc học không còn bó hẹp trong lý thuyết mà gắn chặt với thực tiễn, thúc đẩy tư duy sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề - những kỹ năng cốt lõi trong thời đại số.

Tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Lam Sơn, phòng học STEM được đầu tư với tổng kinh phí 3,3 tỷ đồng. Ngay sau khi tiếp nhận, nhà trường đã hoàn tất bàn giao, tổ chức tập huấn cho 9 cán bộ, giáo viên các bộ môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học và Công nghệ; đồng thời phổ biến mô hình tới toàn bộ giáo viên để sẵn sàng triển khai dạy học tích hợp. Đến nay, khoảng 350 học sinh các khối 10, 11, 12 đã được trải nghiệm phòng STEM; trong đó có 10 học sinh tham gia thực hành thường xuyên hàng tuần thông qua Câu lạc bộ STEM.

Trong lĩnh vực Tin học, học sinh vận dụng kiến thức lập trình Python, C++ để điều khiển robot tự hành, tham gia lắp ráp robot, tổ chức các cuộc thi Robotics cấp trường, xây dựng mô hình nhà thông minh tích hợp công nghệ nhận diện khuôn mặt. Hoạt động thiết kế và in 3D cũng được triển khai hiệu quả với nhiều sản phẩm sáng tạo như mô hình trường học, logo, quà lưu niệm phục vụ các chương trình giao lưu quốc tế.

Không chỉ dừng ở công nghệ, phòng STEM còn hỗ trợ học sinh thực hành thí nghiệm vật lý như đo năng lượng, đo gió, đo độ pH…, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học. Các hoạt động phong trào được đẩy mạnh, tiêu biểu là chương trình “Đường tới Lam Sơn” với cuộc thi Robotics tổ chức nhân dịp 26/3/2026, tạo sân chơi bổ ích, khơi dậy niềm đam mê khoa học trong học sinh.

Lần đầu tiên tham gia và đoạt giải nhì toàn quốc cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia, em Mai Hoàng Đăng Sơn, học sinh lớp 12 Toán 1, Trường trung học phổ thông Chuyên Lam Sơn cho biết, phòng học STEM giúp ích rất nhiều cho dự án của em trong thực hành để đạt được giải cao trong cuộc thi vừa qua. Trong học tập hằng ngày, em và các bạn trong câu lạc bộ STEM của trường được tiếp cận thiết bị hiện đại giúp kiến thức trở nên trực quan, dễ hiểu hơn.

Cùng trong nhóm 2 học sinh đoạt giải nhì toàn quốc cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia vừa qua, với mục tiêu sẽ theo học ngành kỹ thuật Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, em Lại Quốc Khánh, học sinh lớp 12 Toán 1, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lam Sơn cũng rất hứng thú khi được trải nghiệm các thiết bị, công nghệ được trang bị trong phòng học STEM. "Việc được tiếp cận sớm công nghệ, kỹ thuật sẽ giúp ích cho em rất nhiều trong định hướng tương lai sắp tới", Khánh cho biết.

Theo cô Hoàng Thị Thu Hằng, giáo viên môn Tin học, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lam Sơn, phòng học STEM không chỉ mang lại không gian học tập hiện đại mà còn khơi dậy khát vọng đổi mới trong đội ngũ giáo viên và học sinh. Việc đầu tư được đánh giá là “đúng và trúng thời điểm”, đặc biệt trong bối cảnh triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Từ khi đi vào hoạt động, nhà trường đã tổ chức nhiều mô hình học tập theo câu lạc bộ với các chủ đề đa dạng như robot, nhà thông minh, nông nghiệp thông minh, thí nghiệm năng lượng, thiết bị theo dõi sức khỏe… Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy sáng tạo.

Tuy nhiên, quá trình vận hành vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số thiết bị đòi hỏi kỹ thuật cao chưa được khai thác tối đa do thiếu tập huấn chuyên sâu; việc xây dựng chủ đề dạy học tích hợp còn mất nhiều thời gian, thiếu tài liệu hướng dẫn cụ thể. Bên cạnh đó, cơ chế tài chính, bảo trì và quản lý tài sản công vẫn còn những vướng mắc cần tháo gỡ.

Từ thực tiễn triển khai, nhà trường kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về định mức tiết dạy, tiêu chí đánh giá sản phẩm STEM cũng như chính sách hỗ trợ giáo viên. Đồng thời, đề xuất các đơn vị tài trợ tiếp tục đồng hành trong việc nâng cấp hạ tầng, cung cấp vật tư và nền tảng kỹ thuật.

Nhân rộng mô hình, tạo động lực đổi mới giáo dục

Trường Trung học phổ thông Hàm Rồng cũng được đầu tư phòng học STEM hiện đại trong năm 2025. Công trình được thiết kế theo các tiêu chuẩn quốc tế như NGSS, ISTE, CSTA, đáp ứng yêu cầu dạy học liên môn, thực hành và nghiên cứu khoa học.

Phòng học được trang bị đồng bộ 6 khối chức năng với các thiết bị tiên tiến như màn hình tương tác 86 inch, hệ thống hội nghị trực tuyến, máy tính lập trình AI - IoT, robot VEX, máy in 3D, máy cắt CNC cùng các bộ thí nghiệm về năng lượng và môi trường. Hệ thống học liệu số và quản lý lớp học hiện đại cũng được tích hợp, tạo nên môi trường học tập toàn diện.

Mô hình này hướng tới việc xây dựng không gian học tập trực quan, nơi học sinh trực tiếp tham gia lập trình robot, mô phỏng 3D, thiết kế sản phẩm và thực hành thí nghiệm; qua đó phát triển toàn diện tư duy khoa học, kỹ thuật và khả năng sáng tạo.

Em Hoàng Đức Minh (lớp 12B1) chia sẻ, phòng học STEM giúp em hiện thực hóa ý tưởng ngay trong giờ học chính khóa, từ đó hiểu bài sâu hơn và nhận thấy rõ tính ứng dụng của kiến thức. Nhiều học sinh khác cũng bày tỏ sự hào hứng khi được học tập trong môi trường hiện đại, nơi các em có thể khám phá, thử nghiệm và sáng tạo.

Theo thầy Lê Nhất Trường Tuấn, giáo viên môn Vật lý, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, phát triển giáo dục STEM là xu hướng tất yếu. Phòng học hiện đại đã góp phần chuyển đổi phương pháp giảng dạy từ truyền thụ kiến thức sang chú trọng thực hành, trải nghiệm, lấy học sinh làm trung tâm.

Đánh giá về hiệu quả bước đầu, ông Trịnh Trọng Nam, Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa cho rằng, việc đưa các phòng học STEM vào vận hành đã tạo chuyển biến tích cực trong phương pháp dạy học, gắn lý thuyết với thực hành, góp phần phát triển năng lực toàn diện cho học sinh. Đây là mô hình cần tiếp tục hoàn thiện và nhân rộng trong thời gian tới. Nhằm phát huy hiệu quả mô hình, Sở xác định đưa giáo dục STEM vào giảng dạy là nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu các nhà trường chủ động tích hợp vào chương trình chính khóa và hoạt động trải nghiệm.

Cùng với đó, công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên được đẩy mạnh thông qua các lớp tập huấn chuyên đề, khuyến khích đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao năng lực tổ chức hoạt động STEM. Cơ sở vật chất tiếp tục được đầu tư theo hướng xã hội hóa, trong đó các phòng học STEM hiện đại đóng vai trò hạt nhân lan tỏa mô hình. Sở cũng khuyến khích các nhà trường tổ chức “Ngày hội STEM”, xây dựng sân chơi học thuật; đồng thời tạo điều kiện để học sinh tham gia các cuộc thi khoa học - kỹ thuật các cấp. Đây là kênh quan trọng giúp học sinh thể hiện ý tưởng sáng tạo, rèn luyện kỹ năng nghiên cứu và tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Bên cạnh đó, việc đổi mới đánh giá học sinh theo hướng chú trọng sản phẩm, dự án và kỹ năng thực hành, cùng với tăng cường ứng dụng công nghệ số trong dạy học đang từng bước nâng cao hiệu quả triển khai. Giáo dục STEM vì vậy không chỉ dừng lại ở mô hình thí điểm mà đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Có thể khẳng định, việc đầu tư và vận hành các phòng học STEM tại Thanh Hóa đã mang lại những tín hiệu tích cực, góp phần hình thành môi trường học tập hiện đại, sáng tạo và giàu tính trải nghiệm. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đây sẽ là nền tảng quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của địa phương và đất nước.