Xe chở pin và ắc quy phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt như thế nào?

Mới đây, dư luận xã hội vẫn bàng hoàng về vụ 2 thiếu niên ở Đà Nẵng bị tử vong do bỏng và ngạt khí khi xe bốc cháy, trong lúc chủ phương tiện vào cây xăng Petrolimex, thôn Tú Mỹ, xã Thăng Điền, Thành phố Đà Nẵng đổ nhiên liệu. 

Vụ cháy ô tô đặc biệt nghiêm trọng khiến 2 thiếu niên tử vong, xuất phát từ việc chiếc xe nhận chở thuê hàng chục khối pin và bình ắc quy xe điện. Sự việc là lời cảnh tỉnh đắt giá cho các lái xe khi nhận vận chuyển hàng hóa, đặc biệt các mặt hàng đặc thù.

Liên quan tới vụ việc này, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đà Nẵng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam lái xe Võ Nguyễn Duy An (24 tuổi, trú xã Thăng Điền) về hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy (PCCC). Đồng thời, Cơ quan điều tra tiếp tục xác minh, củng cố hồ sơ để xử lý đối với Nguyễn Quốc Vin (32 tuổi, trú cùng địa phương), là chủ phương tiện liên quan. Cơ quan chức năng xác định, số pin và ắc quy được vận chuyển trong cốp xe ô tô có số lượng lớn, đã sạc đầ, nhưng không bảo đảm an toàn, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao.

Trao đổi với Phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, Luật sư Đỗ Minh Hiển, Văn phòng luật sư JVN (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho biết, trong vụ việc thương tâm trên có một chi tiết cần đặc biệt chú ý, việc xe ô tô bị cháy trong khi đang vận chuyển nhiều pin và ắc quy. 

“Vụ cháy phát sinh do hàng hóa là pin, ác quy không được bảo quản, đóng gói, vận chuyển theo đúng quy định, lái xe và chủ xe sẽ bị xem xét trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự sau sự việc đáng tiếc này”, Luật sư Đỗ Minh Hiển cho biết.

Ở Việt Nam, việc vận chuyển pin và ắc quy, đặc biệt loại lithium đã quy định rất cụ thể, phải tuân thủ Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12240:2018, tương đương với chuẩn quốc tế IEC 62281:2016, nhằm đảm bảo an toàn trong vận chuyển. Điều này bao gồm yêu cầu về bao gói, thử nghiệm, ghi nhãn và phòng ngừa cháy nổ. Pin và ắc quy được xác định là một loại hàng hóa nguy hiểm về cháy nổ theo quy định tại Nghị định số 34/2024/NĐ-CP. 

“Việc vận chuyển hàng hóa trong danh mục hàng hóa nguy hiểm bằng đường bộ ngoài tuân thủ các quy định tại TCVN 12240:2018 còn phải tuân thủ các quy định tại Điều 9, Điều 10, Điều 11, Điều 12 Nghị định số 34/2024/NĐ-CP trong đó, quy định điều kiện về người tham gia vận chuyển phải được huấn luyện, cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình huấn luyện an toàn hàng hóa nguy hiểm, đối với phương tiện vận chuyển hàng hóa nguy hiểm phải đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật Quốc gia…”, Luật sư Đỗ Minh Hiển chia sẻ.

Luật PCCC và cứu nạn cứu hộ năm 2024 cũng quy định, phương tiện vận chuyển hàng hóa nguy hiểm về cháy nổ phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu về PCCC. 

Theo phân tích của luật sư, nếu kết quả điều tra xác định nguyên nhân vụ cháy do việc đóng gói, bảo quản, vận chuyển pin, ác quy không đúng quy định về PCCC gây ra và có mối quan hệ nhân quả giữa nguyên nhân cháy và các thiệt hại về người và tài sản, lái xe, chủ phương tiện có thể phải đối diện với khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vi phạm các quy định về PCCC ( Điều 313, BLHS). 

Nhiều ý kiến cho rằng, Cơ quan chức năng cũng cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể đối với việc vận chuyển pin lithium và ắc quy, những vật liệu tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ lớn, nhằm giúp người dân nhận thức rõ và phòng tránh rủi ro.

Một cán bộ, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC cho rằng, pin lithium-ion 24V được cấu tạo từ nhiều cell nhỏ, bên trong chứa chất điện phân dạng lỏng. Khi bị tác động như va đập, nứt vỡ hoặc chịu nhiệt độ cao, cấu trúc pin có thể bị phá vỡ, dẫn đến rò rỉ và phát sinh phản ứng hóa học nguy hiểm. 

Trong khi đó, ắc quy cũng là nguồn tích trữ năng lượng lớn, có thể phát sinh khí dễ cháy hoặc gây cháy nổ khi gặp sự cố. Đáng chú ý, cốp xe ô tô là không gian kín, ít thông gió và dễ tích tụ nhiệt. Vào mùa hè, nhiệt độ trong khu vực này có thể tăng lên tới 60 - 70 độ C. Đây là ngưỡng nhiệt rất nguy hiểm đối với pin lithium-ion, có thể kích hoạt hiện tượng “thoát nhiệt”, khi một cell pin quá nóng sẽ lan sang các cell khác gây cháy lan hoặc thậm chí phát nổ.

Không chỉ vậy, nguy cơ đoản mạch trong quá trình di chuyển cũng cần được tính đến. Xe vận hành luôn có rung lắc, nếu các đầu cực của pin hoặc ắc quy không được bọc cách điện cẩn thận, chỉ cần va chạm nhẹ với kim loại cũng có thể tạo ra tia lửa điện. Trong môi trường kín có tích tụ khí dễ cháy, tia lửa này hoàn toàn có thể trở thành nguồn gây cháy.

Để tránh lặp lại những bi kịch đau lòng như trên, các chuyên gia kỹ thuật khuyến cáo, lái xe tuyệt đối tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn cơ bản khi buộc phải vận chuyển pin, ắc quy. Trước tiên, khi đưa pin, ắc quy lên xe, tất cả các cọc bình, đầu cực phải được bọc kín bằng nắp nhựa chuyên dụng hoặc băng dính cách điện nhiều lớp; thứ hai, không bao giờ được để pin, ắc quy nằm lăn lóc tự do trong cốp. Pin, ắc quy phải được chằng buộc chặt, đặt trong thùng cách nhiệt hoặc vách ngăn để đảm bảo chúng không xê dịch khi xe phanh gấp hoặc vào cua.

Những viên pin có dấu hiệu phồng rộp, chảy nước hoặc ắc quy nứt vỏ có rủi ro chập cháy cực cao. Tuyệt đối không tận dụng xe gia đình để chở các loại rác thải nguy hại này. Cuối cùng, hạn chế tối đa việc chở số lượng lớn pin, ắc quy cùng lúc. Nếu buộc phải chở, hãy mở hé kính cửa sổ hoặc gập lưng ghế sau để không khí lưu thông, tránh tích tụ nhiệt và khí dễ cháy.