Người lao động sẽ được hưởng nhiều lợi ích khi tham gia BHXH.
Theo Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP Hồ Chí Minh, hiện nay, đơn vị đang triển khai hướng dẫn của Bộ Công an liên quan việc kiến nghị khởi tố các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
Việc này nhằm tăng cường phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trốn đóng bảo hiểm, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Một trong những nội dung được nhiều doanh nghiệp và người lao động quan tâm là khi nào hành vi chậm đóng BHXH bị chuyển sang hành vi trốn đóng.
Đại diện BHXH TP Hồ Chí Minh cho biết, theo hướng dẫn mới, nếu người sử dụng lao động chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ tiền BHXH, BHYT, BHTN sau 60 ngày kể từ thời hạn phải đóng theo quy định thì có thể bị xem xét là hành vi trốn đóng.
Cụ thể, trường hợp cơ quan BHXH đã gửi văn bản đôn đốc trong vòng 45 ngày kể từ thời điểm doanh nghiệp chậm đóng mà đơn vị vẫn không thực hiện nghĩa vụ thì kể từ ngày thứ 61, hành vi sẽ được xác định là trốn đóng.
Trong trường hợp văn bản đôn đốc được gửi sau 45 ngày kể từ thời hạn phải đóng, hành vi trốn đóng được tính từ ngày thứ 15 kể từ ngày cơ quan BHXH ban hành văn bản đôn đốc.
Ngoài ra, với những doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH nhưng không đăng ký tham gia cho người lao động sau 60 ngày kể từ thời hạn quy định tại Luật BHXH năm 2024, hành vi này cũng bị xác định là trốn đóng. Đáng chú ý, cơ quan BHXH cũng cảnh báo tình trạng doanh nghiệp kê khai mức lương thấp hơn thực tế để giảm tiền đóng bảo hiểm cho người lao động.
Theo BHXH TP Hồ Chí Minh, khi cơ quan chức năng phát hiện mức tiền lương kê khai không đúng thực tế, hành vi này cũng được xem là trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN.
Đối với người lao động, việc doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng bảo hiểm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi như chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp, tai nạn lao động hoặc thời gian tính hưởng lương hưu sau này. Do đó, người lao động nên thường xuyên kiểm tra quá trình tham gia BHXH của mình thông qua ứng dụng VssID hoặc liên hệ cơ quan BHXH địa phương nếu phát hiện doanh nghiệp nợ đóng, chậm đóng kéo dài.
Theo hướng dẫn, hồ sơ kiến nghị khởi tố sẽ gồm văn bản kiến nghị của cơ quan BHXH cùng các tài liệu, chứng cứ liên quan. Hồ sơ được lập đối với các hành vi có dấu hiệu vi phạm theo Điều 214, 215 và 216 Bộ luật Hình sự, bao gồm gian lận BHXH, gian lận BHYT và trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Đặc biệt, trong quá trình xử lý nếu phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ vụ việc sẽ được chuyển cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự để xem xét theo quy định pháp luật.
Theo BHXH TP Hồ Chí Minh, việc triển khai hướng dẫn mới không chỉ nhằm xử lý vi phạm mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, tạo môi trường lao động minh bạch và bảo đảm an sinh xã hội lâu dài cho người lao động.