Sau thời gian thí điểm, địa phương đang từng bước chuyển sang sản xuất đại trà, xây dựng vùng nguyên liệu sản xuất lúa ở quy mô lớn. Đến nay, Đề án đã được triển khai tại 65 xã, phường, thu hút 171 tổ hợp tác/hợp tác xã tham gia, với quy mô trên 170.800 ha. Trong đó, diện tích được triển khai trong năm 2026 khoảng 76.000 ha.
Tổng kết mô hình thí điểm canh tác lúa phát thải thấp tại Hợp tác xã Kiến Thành, xã Vị Thanh 1.
Trong vụ Hè Thu 2026, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) và Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam (Vietrisa) lồng ghép mô hình sản xuất lúa áp dụng bón phân đúng và quản lý dinh dưỡng chính xác vào quy trình của Đề án 1 triệu ha tại Hợp tác xã Kiến Thành.
Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Kiến Thành cho biết, mô hình bước đầu đã ghi nhận kết quả tích cực. Lượng giống gieo sạ giảm 42%, tương đương tiết kiệm khoảng 59kg/ha, giúp giảm chi phí giống khoảng 760.000 đồng/ha. Đồng thời, nông dân giảm được 2 lần phun thuốc bảo vệ thực vật trong suốt vụ sản xuất.
Nông dân HTX Kiến Thành phấn khởi khi diện tích lúa tham gia mô hình cho năng suất cao,
giảm chi phí đầu vào.
Đáng chú ý, dù cắt giảm đáng kể chi phí đầu vào, nhưng năng suất ước đạt 7,87 tấn/ha. Ông Dũng tính toán, với tổng chi phí sản xuất giảm khoảng 3,5 triệu đồng/ha, nông dân tăng thêm lợi nhuận khoảng 7,2 triệu đồng/ha so với mô hình đối chứng.
Theo ông Dũng, các thực hành canh tác theo Đề án không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt, tạo cơ sở thực tiễn để nhân rộng các vùng nguyên liệu quy mô lớn.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia IRRI, để chuyển từ các mô hình thí điểm sang vùng nguyên liệu quy mô lớn, điều kiện tiên quyết là tổ chức lại sản xuất thông qua hợp tác xã. Đây sẽ là hạt nhân giúp vùng nguyên liệu có chất lượng đồng đều, tạo điều kiện áp dụng cơ giới hóa, chuyển đổi số và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.
Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Vietrisa cho rằng, việc mở rộng vùng nguyên liệu cần song hành với giải quyết thách thức về kết nối thị trường, nhằm tạo ra giá trị bền vững. Điều này đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp cung ứng vật tư, doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu cùng các cơ quan quản lý và tổ chức nghiên cứu. Sự liên kết này không chỉ giúp kết nối vùng nguyên liệu với thị trường mà còn tạo nền tảng xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị hạt gạo và mở rộng sản xuất theo các tiêu chuẩn của Đề án.
Bà Trần Thị Kim Thúy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố Cần Thơ thông tin về định hướng thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa trên địa bàn thành phố.
Theo bà Trần Thị Kim Thúy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố Cần Thơ, khi vùng nguyên liệu được hình thành, thành phố sẽ đẩy mạnh quản lý bằng dữ liệu số và mã số vùng trồng, nhằm bảo đảm tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc và duy trì chất lượng. Việc cấp mã số vùng trồng sẽ góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, tăng cường quản lý chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Thu hoạch lúa thực hiện mô hình thí điểm Đề án 1 triệu ha lúa.
Thời gian tới, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố sẽ tiếp tục phối hợp với các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và địa phương để xây dựng mã số vùng trồng lúa. Để việc triển khai thuận lợi, nông dân cần cập nhật nhật ký và dữ liệu sản xuất trên ứng dụng ViriCert để hợp tác xã tổng hợp, kiểm tra. Ngành nông nghiệp cũng định hướng số hóa toàn bộ nhật ký sản xuất, kết nối dữ liệu với doanh nghiệp và quản lý mã số vùng trồng trên nền tảng số.