Thành phố trong thành phố – tầm nhìn chiến lược mới

Việc hợp nhất không chỉ mở rộng không gian hành chính mà còn mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới, đòi hỏi tư duy quản trị mới, tầm nhìn mới và mô hình phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu tái định vị các đô thị trong cấu trúc phát triển mới. Trong đó, vùng đô thị Tam Kỳ cũ đang đứng trước cơ hội trở thành cực tăng trưởng phía Nam, hướng tới mô hình “thành phố trong thành phố”, góp phần tạo động lực phát triển cân bằng, bền vững cho toàn vùng.

Định vị cực tăng trưởng phía Nam sau sáp nhập

Nếu trước đây Tam Kỳ là đô thị tỉnh lỵ của Quảng Nam thì nay, trong cấu trúc phát triển mới của thành phố Đà Nẵng, Tam Kỳ phải được định hướng trở thành “thành phố vệ tinh”, tiến tới hình thành mô hình “thành phố trong thành phố” – một cực tăng trưởng động lực phía Nam, góp phần chia sẻ chức năng, giảm áp lực cho trung tâm Đà Nẵng hiện hữu và tạo ra không gian phát triển cân bằng, bền vững cho toàn thành phố.

Theo ông Bùi Ngọc Ảnh, Bí thư phường Quảng Phú thành phố Đà Nẵng: Mô hình “thành phố trong thành phố” không đơn thuần là câu chuyện về quy mô đô thị, mà là cách tiếp cận hiện đại trong quản trị đô thị đa cực. Đó là mô hình mà mỗi vùng đô thị vừa có tính độc lập tương đối về kinh tế, hạ tầng, dịch vụ và không gian sống, vừa gắn kết hữu cơ trong tổng thể chiến lược phát triển chung. Với vị trí nằm giữa trục động lực Đà Nẵng – Chu Lai, có lợi thế về quỹ đất, hạ tầng hiện hữu, không gian ven biển, hệ thống sông ngòi và các thiết chế được đầu tư từ thời kỳ tỉnh lỵ, Tam Kỳ có đầy đủ điều kiện để phát triển theo mô hình này.

Việc định hướng Tam Kỳ trở thành thành phố vệ tinh phía Nam không phải là sự phát triển cục bộ cho một địa phương, mà là bước đi chiến lược nhằm hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm cho thành phố Đà Nẵng trong tương lai. Đây cũng là xu thế phát triển tất yếu của các đô thị lớn trên thế giới khi không gian trung tâm ngày càng quá tải về dân số, hạ tầng và môi trường sống. Trong khi đó, khu vực phía Nam thành phố Đà Nẵng còn rất nhiều dư địa phát triển về đô thị, công nghiệp, logistics, dịch vụ, du lịch, giáo dục và y tế chất lượng cao.

Theo định hướng quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, khu vực Tam Kỳ được xác định là trung tâm động lực phía Nam của thành phố Đà Nẵng. Đây là cơ sở rất quan trọng để hình thành tư duy phát triển mới: từ đô thị hành chính chuyển sang đô thị động lực; từ vai trò tỉnh lỵ sang vai trò cực tăng trưởng liên kết vùng; từ phát triển đơn lẻ sang phát triển liên kết không gian mở giữa Tam Kỳ – Chu Lai – Núi Thành – Thăng Bình.

Trong chiến lược phát triển đó, Tam Kỳ không chỉ là trung tâm đô thị đơn thuần mà cần được định vị là trung tâm dịch vụ, giáo dục - đào tạo, y tế, logistics, du lịch sinh thái và đô thị nghỉ dưỡng phía Nam thành phố Đà Nẵng. Hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược như tuyến đường giao thông Võ Chí Công, đường sắt tốc độ cao, các tuyến kết nối Chu Lai, cảng biển, sân bay cùng các trục ven biển sẽ tạo điều kiện để Tam Kỳ phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất hiện nay là phải thay đổi tư duy phát triển trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Nếu không có sự điều phối chiến lược và quy hoạch đồng bộ, rất dễ dẫn đến tình trạng phát triển manh mún, cục bộ địa phương, mạnh ai nấy làm và thiếu liên kết vùng. Chính vì vậy, việc xây dựng vùng đô thị Tam Kỳ phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển phía Nam thành phố Đà Nẵng, có cơ chế điều phối thống nhất, có quy hoạch liên thông và có các dự án động lực mang tính lan tỏa.

Hướng tới đô thị sinh thái, thông minh và liên kết vùng

Bà Nguyễn Thị Thu Lan, Bí thư phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng cho rằng: Tam Kỳ trong tương lai không chỉ là nơi để ở mà phải trở thành nơi đáng sống, đáng đầu tư và đáng đến. Đó phải là một đô thị xanh, sinh thái, thông minh, giàu bản sắc; nơi phát triển hài hòa giữa đô thị hiện đại với cảnh quan sông nước, biển và văn hóa bản địa. Các không gian ven sông Tam Kỳ, sông Bàn Thạch, biển Tam Thanh, hồ Phú Ninh, làng sinh thái, làng nghề truyền thống phải trở thành lợi thế cạnh tranh riêng có của đô thị Tam Kỳ.

Song song với đó là chiến lược phát triển kinh tế đô thị hiện đại. Khu vực trung tâm Tam Kỳ cần được tái cấu trúc theo hướng hình thành các trung tâm thương mại, tài chính, dịch vụ, kinh tế đêm; phát triển các khu đô thị mới, khu nghỉ dưỡng, đô thị khoa học, đô thị giáo dục và trung tâm chăm sóc sức khỏe chất lượng cao. Các chợ truyền thống từng bước được nâng cấp theo hướng văn minh, hiện đại; hình thành các trung tâm mua sắm, trung tâm thương mại và các khu dịch vụ quy mô lớn dọc các trục động lực.

Đặc biệt, trong dài hạn, Tam Kỳ cần được xây dựng theo tư duy “đô thị tri thức” – nơi hội tụ nguồn nhân lực chất lượng cao, trung tâm đào tạo nghề, đại học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho khu vực phía Nam. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái kinh tế mới, tạo sức hút dân cư và nâng cao năng lực cạnh tranh của đô thị, bà Lan chia sẻ.

Việc hình thành mô hình “thành phố trong thành phố” đối với Tam Kỳ không chỉ mang ý nghĩa phát triển kinh tế - xã hội mà còn mang tầm nhìn chiến lược về tổ chức không gian phát triển đô thị của thành phố Đà Nẵng trong nhiều thập niên tới. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển; từ phát triển theo địa giới sang phát triển theo không gian liên kết vùng.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó cần có sự lãnh đạo thống nhất của Thành ủy Đà Nẵng, sự điều phối chiến lược của chính quyền thành phố, sự đồng hành của doanh nghiệp và sự đồng thuận của nhân dân. Quan trọng hơn hết là phải giữ được tầm nhìn dài hạn, không để tư duy nhiệm kỳ, phát triển cục bộ hay lợi ích ngắn hạn làm mất đi cơ hội hình thành một cực tăng trưởng mới cho khu vực phía Nam.

Tam Kỳ hôm nay đang đứng trước một thời cơ lịch sử mới. Nếu biết phát huy tiềm năng, khai thác hiệu quả không gian phát triển và có chiến lược đúng đắn thì hoàn toàn có thể trở thành một “thành phố trong thành phố” hiện đại, sinh thái, thông minh và giàu bản sắc; là cực tăng trưởng phía Nam, góp phần đưa thành phố Đà Nẵng phát triển nhanh, bền vững và mang tầm vóc một đô thị lớn của khu vực miền Trung và cả nước.