Mệt mỏi vì AI, người trẻ quay về lối sống 'analog'

Được gọi là “lối sống analog”, xu hướng này không giống một đợt “cai” đời sống số ngắn hạn. Đó là nỗ lực làm chậm lại nhịp sống, tìm kiếm những cách thức hữu hình để hoàn thành các công việc hằng ngày và giải trí - đặc biệt trong bối cảnh các nền tảng AI tạo sinh ngày càng đảm nhiệm việc suy nghĩ và hành động thay con người.

Theo CNN, rất khó để định lượng mức độ lan rộng của hiện tượng này, nhưng một số thú vui mang tính “ngoại tuyến” rõ rệt đang bùng nổ về mức độ phổ biến. Chuỗi cửa hàng thủ công mỹ nghệ Michael’s đã chứng kiến tác động rõ ràng: Theo công ty, các lượt tìm kiếm cụm từ “sở thích analog” trên trang web của họ đã tăng 136% trong 6 tháng qua. Michael’s hiện vận hành hơn 1.300 cửa hàng tại Bắc Mỹ. Doanh số các bộ dụng cụ thủ công có hướng dẫn tăng 86% trong năm 2025, và công ty kỳ vọng con số này sẽ tăng thêm 30–40% trong năm nay.

Các lượt tìm kiếm bộ dụng cụ đan len - một trong những “thú vui kiểu bà ngoại” phổ biến nhất - đã tăng tới 1.200% trong năm 2025. Bà Stacey Shively, Giám đốc phụ trách hàng hóa của Michael’s, nói với CNN rằng công ty dự định dành thêm không gian trong cửa hàng cho các vật liệu đan lát.

Theo bà Shively, ngày càng nhiều người tìm đến thủ công như một cách “nghỉ ngơi tinh thần” để thoát khỏi việc lướt tin tiêu cực không ngừng, đặc biệt sau đại dịch Covid-19. “Tôi thực sự nghĩ rằng đây là một sự dịch chuyển văn hóa rất lớn đang diễn ra ngay lúc này”, bà nói thêm.

“Tôi ghét AI tận xương tủy”

Nếu bạn muốn liên lạc với Shaughnessy Barker, một cô gái 25 tuổi sống tại Penticton, bang British Columbia, bạn sẽ phải gọi vào số điện thoại bàn của cô.

Giống như nhiều thiếu niên đầu thập niên 2010, Barker tiếp xúc với internet lần đầu thông qua cộng đồng fan của ban nhạc nam Anh One Direction trên Twitter. Nhưng khi lớn lên, cô cho rằng “mọi thứ trên internet đều nhằm kiếm lợi nhuận, và không còn thứ gì tồn tại chỉ để mang lại niềm vui thuần túy nữa”.

Việc chuyển sang lối sống analog không quá khó khăn với Barker, người tự mô tả mình là một “kẻ ghét AI tận xương tủy”. Cô lớn lên cùng radio và đĩa vinyl, sở hữu một bộ sưu tập lớn băng cassette, DVD, VHS và đĩa than. Cô tổ chức các buổi tối làm đồ thủ công và uống rượu không công nghệ, viết thư tay, ghi chú giấy và đặt giới hạn thời gian sử dụng máy tính.

Bước ngoặt lớn nhất đến khi Barker mua một bộ chuyển đổi để sử dụng điện thoại bàn tại nhà, và cài một ứng dụng “điện thoại ngu” khi ra ngoài.

“Nếu muốn liên lạc với tôi, hãy gọi điện hoặc viết thư”, Barker nói với bạn bè.

Tuy vậy, ngay cả với Barker, việc hoàn toàn rời xa mạng internet vẫn ngày càng khó. Chẳng hạn, cách duy nhất để cô quảng bá cửa hàng đồ vintage hay “câu lạc bộ thư tay” của mình vẫn là internet.

“Tôi đúng là một nghịch lý sống, kiểu như: ‘Tôi muốn bỏ điện thoại và tôi sẽ làm TikTok để nói về chuyện đó’”, Barker chia sẻ.

‘Sống analog’ thực sự là gì?

Những người theo đuổi lối sống analog đã quá mệt mỏi với việc lướt tin vô tận và “rác AI”, hoặc đơn giản là chán nản khi ChatGPT và các dịch vụ AI tạo sinh khác đang suy nghĩ và sáng tạo thay cho con người.

“‘Rác AI’ thực sự gây mệt mỏi, cả ở hành động tiêu thụ nội dung lẫn ở việc nó lặp đi lặp lại và thiếu nguyên bản”, Avriel Epps, nhà nghiên cứu AI và giảng viên tại Đại học California Riverside, nhận định.

Điều này không có nghĩa là họ từ bỏ toàn bộ công nghệ, và những người theo lối sống analog cũng không tự nhận là chống công nghệ. Một số người chỉ chọn áp dụng từng phần của lối sống này: Ví dụ, thay Spotify bằng một chiếc iPod. Thay vì chụp hàng trăm bức ảnh cùng một tư thế, hãy chậm lại và chụp một tấm ảnh phim mà bạn có thể cầm trên tay. Ngay cả những việc nhỏ như mua một chiếc đồng hồ báo thức vật lý cũng có thể mang lại cảm giác giải phóng.

“Sống analog không hẳn là việc cắt đứt bản thân khỏi thông tin trên internet, mà là cắt internet khỏi những thông tin về chính tôi”, Epps nói. Gần đây, cô đã rời khỏi hệ sinh thái Google và hưởng thụ những ngày Chủ nhật “không màn hình”.