Một năm vận hành mô hình mới: Hướng mạnh về cơ sở, mở ra không gian, động lực phát triển mới cho đất nước

Tạo bước chuyển về chất trong quản trị quốc gia theo hướng hiện đại

Mở đầu hội nghị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo sơ kết trình bày Báo cáo tóm tắt sơ kết 1 năm mô hình tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp; quán triệt những nội dung chính, kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về nội dung này.

Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử khi toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị tiến hành đồng bộ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, chính thức chuyển đổi sang mô hình vận hành ba cấp: Trung ương, cấp tỉnh, cấp xã.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện đã được Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các cấp ủy, tổ chức đảng từ Trung ương và địa phương triển khai quyết liệt với quyết tâm chính trị cao, hành động mạnh mẽ. Chỉ trong thời gian ngắn, các cơ quan đã hoàn thành một khối lượng công việc đặc biệt lớn, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để 1/7/2025, cả nước đã đồng loạt tổ chức lễ công bố các nghị quyết, quyết định về bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền ba cấp.

Công tác chính trị tư tưởng, thông tin tuyên truyền được triển khai quyết liệt, tạo sự đồng thuận thống nhất cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Bộ máy mới đi vào hoạt động ổn định ngay sau khi công bố, bảo đảm hoạt động liên tục, thông suốt, không để khoảng trống quyền lực, không để gián đoạn phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Trong những tháng đầu, năm đầu của bộ máy khi đi vào hoạt động vận hành, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức họp định kỳ hằng tuần, tháng để kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo. Đồng chí Tổng Bí thư, các đồng chí lãnh đạo chủ chốt đã khảo sát, làm việc với các cơ quan Trung ương và địa phương. Các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư được phân công phụ trách các địa bàn đã nắm chắc tình hình, theo dõi, đôn đốc, chỉ đạo, hướng dẫn và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ngay trong quá trình thực hiện. Các cấp ủy, cơ quan, đơn vị ở Trung ương tăng cường theo dõi, hướng dẫn, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Ủy ban Kiểm tra Trung ương tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm chủ trương của Đảng được thực hiện nghiêm túc và hiệu quả.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nêu bật kết quả đạt được thể hiện cụ thể trên sáu nội dung: 

Một, hệ thống các văn bản quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước đã được rà soát và ban hành kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, chất lượng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, góp phần quan trọng trong việc bảo đảm bộ máy hoạt động thông suốt, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Trung ương đã ban hành bốn văn kiện, Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành 61 kết luận chỉ đạo. Quốc hội và Chính phủ đã khẩn trương thể chế hóa, sửa Hiến pháp năm 2013 và hoàn thành khối lượng đặc biệt lớn về công việc lập pháp trong thời gian ngắn để triển khai thực hiện. Cấp ủy, chính quyền địa phương ban hành trên 13.400 văn bản để cụ thể hóa, triển khai tại địa phương, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện việc sắp xếp tổ chức bộ máy, kết thúc hoạt động cấp huyện và vận hành mô hình hệ thống chính trị, chính quyền địa phương hai cấp tại các tỉnh, thành phố. Việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền được rà soát, điều chỉnh theo nguyên tắc một việc, một cơ quan chủ trì, một người chịu trách nhiệm chính; từng bước khắc phục tình trạng chồng chéo, bỏ sót việc, đùn đẩy, không rõ ai chịu trách nhiệm đến cùng. Việc phân định thẩm quyền giữa Trung ương, cấp tỉnh, cấp xã rõ hơn, tạo cơ sở để cá thể hóa trách nhiệm, nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ.

Hai, việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy được tiến hành khẩn trương, đồng bộ, quyết liệt, tạo bước đột phá chiến lược trong việc tinh gọn hệ thống chính trị, mở rộng không gian phát triển và khắc phục triệt để sự cồng kềnh, các tầng nấc trung gian, làm thay đổi căn bản cấu trúc và phương thức vận hành trên mọi phương diện. Sắp xếp đơn vị hành chính từ 63 xuống còn 34 đơn vị tỉnh, thành phố; từ 10.035 xuống còn 3.321 đơn vị cấp xã; kết thúc 696 đơn vị cấp huyện đã góp phần xác lập quy mô quản trị phù hợp, tối ưu hóa nguồn lực và kiến tạo phát triển.

Bộ máy của hệ thống chính trị, các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận, lực lượng vũ trang, các cơ quan tư pháp từ Trung ương đến địa phương được tổ chức lại đồng bộ, tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, hướng mạnh về cơ sở, gắn với đổi mới mạnh mẽ, thực chất phương thức hoạt động, nâng cao năng lực thực thi tại các xã. Tình trạng hành chính hóa, cắt khúc được khắc phục, chuyển sang cơ chế điều hành trực tiếp, liên thông Trung ương - tỉnh - xã.

Độ trễ trong quyết định được thu hẹp, trách nhiệm thực thi được cá thể hóa rõ nét, tạo ra nguồn xung lực mới để chính quyền các cấp thực sự kiến tạo, phát triển và phục vụ nhân dân. Cấp xã từng bước thích nghi với mô hình tổ chức mới, năng lực quản trị, thực thi từng bước được nâng lên.

Ba, công tác cán bộ được thực hiện đồng bộ với sắp xếp tổ chức bộ máy. Công tác kiện toàn, bố trí cán bộ sau sáp nhập ở Trung ương và địa phương được thực hiện bài bản, thận trọng, có nhiều đổi mới và tạo sự đồng thuận cao. Đã sắp xếp, bố trí 134 lượt nhân sự diện Trung ương quản lý, kiện toàn 1.853 lượt nhân sự tại 23 địa phương thực hiện sáp nhập, gắn với định hướng chuẩn bị Đại hội Đảng các cấp; đã giải quyết tốt chế độ, chính sách đối với cán bộ dôi dư. Công tác tuyển chọn, bố trí, sử dụng và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh lãnh đạo, quản lý các cấp có nhiều đổi mới, đồng bộ hơn, đặc biệt lần đầu tiên hoàn thành việc bố trí 100% Bí thư tỉnh ủy, thành ủy Chủ tịch UBND không phải là người địa phương; Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra, Thanh tra, Chánh án Tòa án, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân cấp tỉnh không phải là người địa phương. Cùng với tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị và quy định cán bộ, phân cấp, quy hoạch, bổ nhiệm, miễn nhiệm, đánh giá đã kịp thời được rà soát, hoàn thiện, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và minh bạch. Việc quản lý biên chế, xây dựng danh mục vị trí việc làm từng bước được triển khai theo mô hình mới, qua đó tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn phát triển mới.

Bốn, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị, phục vụ vận hành hiệu quả mô hình mới. Nội dung này tại hội nghị chiều nay (1/7) về sơ kết 1 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW sẽ tiếp tục đánh giá chuyên sâu.

Tuy nhiên, phải khẳng định bộ máy tinh gọn gắn với chuyển đổi số đã tạo được bước đột phá, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền gần dân; kết quả mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08%, đặc biệt 89,09% ý kiến ghi nhận cơ bản không còn tình trạng công chức sách nhiễu, phiền hà. Đây là những minh chứng thực chất, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào các quyết sách của Đảng.

Năm, công tác quản lý tài chính và tài sản công, bảo đảm điều kiện vận hành được cấp ủy, chính quyền triển khai đồng bộ, khẩn trương, tạo nguồn lực vật chất cho mô hình chính quyền ba cấp hoạt động thông suốt, hiệu quả. Các bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành rà soát cơ sở nhà đất dôi dư, bước đầu chuyển đổi mục đích sử dụng nhiều cơ sở nhà đất phục vụ trực tiếp cho cộng đồng và an sinh xã hội theo đúng định hướng của Đảng; tăng cường bố trí nguồn lực bảo đảm các điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ vận hành chính quyền ba cấp.

Sáu, đã thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân. Sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền ba cấp trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều thách thức từ thiên tai, biến động kinh tế và áp lực chuyển tiếp khối lượng công việc khổng lồ, hệ thống đã chứng minh được tính ưu việt, tạo ra được nguồn xung lực mới thúc đẩy toàn diện kinh tế - xã hội. 

Kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm. Năm 2025, cả nước hoàn thành vượt mức 15/15 chỉ tiêu, đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu của cả giai đoạn 2021 - 2025. Quốc phòng, an ninh, trật tự, chính trị xã hội được giữ vững, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao. Đặc biệt, tổ chức thành công Đại hội Đảng các cấp và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, thể hiện rõ vai trò lãnh đạo của Đảng, sự vận hành có hiệu quả của hệ thống chính trị theo mô hình mới.

Từ thực tiễn sinh động quá trình tái thiết cấu trúc bộ máy, một số cách làm hay, mô hình tiêu biểu đã được định hình trên bảy phương diện, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, quyết liệt của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả đã rất thành công, đạt được những kết quả mang tính đột phá, được cán bộ, đảng viên, nhân dân đồng tình, ủng hộ. Dư luận quốc tế đánh giá cao, dù là việc khó, phức tạp, nhạy cảm và chưa từng có tiền lệ. Thực tiễn đã chứng minh bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, tư duy vượt trước, mang tầm vóc thời đại của Đảng.

Qua 1 năm vận hành mô hình mới đã khẳng định tính ưu việt so với mô hình cũ, thể hiện tính đúng đắn, là bước phát triển về lý luận và thực tiễn, chuyển mạnh tư duy từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Đây là nền tảng đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, tạo bước chuyển về chất trong quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, gắn phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực. Bộ máy được tổ chức tinh gọn, hiệu lực, cắt giảm khâu trung gian, tiết kiệm ngân sách phục vụ phát triển, tối ưu hóa không gian kinh tế, xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh và tiềm lực quốc phòng, an ninh. Tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm cấp cơ sở được phát huy. Các xã, phường, đặc khu từng bước trở thành trung tâm vận hành mới, gần dân, sát dân, giảm thiểu chi phí tuân thủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chuẩn bị tâm thế, khát vọng, hành trang đưa đất nước vững bước phát triển trong giai đoạn tới.

Có thể khẳng định việc sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy đã tạo chuyển biến lớn về cấu trúc hệ thống chính trị, phương thức lãnh đạo, điều hành và lòng tin của nhân dân. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không dừng ở việc đã sắp xếp xong mà bước vào giai đoạn tiếp tục tinh chỉnh để đạt hiệu quả cao. Do đó, phải thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp hiệu quả, khả thi để đảm bảo mang tính tinh gọn, thực chất hơn, vận hành thông suốt hơn, quyền hạn rõ hơn, trách nhiệm cụ thể hơn, phục vụ nhân dân, doanh nghiệp tốt hơn, hướng mạnh về cơ sở, mở ra không gian, động lực phát triển mới cho đất nước...

Phóng viên TTXVN tiếp tục thông tin về Hội nghị.