Trung tâm Sơ sinh - Bệnh viện Nhi đồng 1 TP Hồ Chí Minh. Ảnh minh họa: Đinh Hằng/TTXVN
Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung thảo luận sâu vào nhiều nội dung đã được chỉnh sửa, bổ sung so với dự thảo trước đó. Một trong những điểm đáng chú ý là quy định về chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con. Theo dự thảo mới, mức hỗ trợ 2 triệu đồng/người/lần sinh tiếp tục được giữ, song đã được làm rõ về đối tượng áp dụng theo quy định của Luật Dân số, thay vì quy định chung như trước. Đồng thời, dự thảo bổ sung nguyên tắc trường hợp một người thuộc nhiều diện hỗ trợ thì được hưởng đầy đủ các chính sách tương ứng, cũng như trao quyền cho địa phương căn cứ điều kiện ngân sách để quyết định mức hỗ trợ cao hơn.
Đối với phạm vi, đối tượng khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước và sơ sinh, đại biểu Trần Anh Dũng, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế) cho biết cần diễn đạt theo hướng các bệnh cơ bản và bổ sung thêm thuật ngữ “tim bẩm sinh nặng” trong các bệnh trẻ em được khám sàng lọc để thống nhất trong áp dụng.
Đại biểu Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đề nghị làm rõ các khái niệm về chăm sóc người cao tuổi nhằm bảo đảm tính thống nhất và sát thực tiễn. Theo đó, “chăm sóc tại nhà” cần bổ sung vai trò của người giúp việc gia đình - lực lượng chiếm tỷ lệ lớn trong thực tế. Đối với khái niệm “chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng”, đại biểu cho rằng cần phân biệt rõ với chăm sóc tại nhà. Nếu chăm sóc tại nhà chủ yếu dựa vào cá nhân và gia đình, thì chăm sóc tại cộng đồng phải được tổ chức bởi các thiết chế, tổ chức cụ thể.
So với nội dung trước, dự thảo lần này cũng bổ sung rõ thời hạn và quy trình thực hiện chính sách. Theo đó, người dân phải nộp hồ sơ đề nghị hỗ trợ trong thời hạn tối đa 6 tháng kể từ khi sinh con; cơ quan cấp xã có trách nhiệm giải quyết trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Quy định này được đánh giá góp phần tăng tính minh bạch, thống nhất trong tổ chức thực hiện, hạn chế tình trạng chậm trễ hoặc tồn đọng hồ sơ.
Một nội dung khác được chỉnh lý đáng kể là chính sách hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Nếu như dự thảo trước đây quy định mức hỗ trợ cụ thể, thì dự thảo mới chuyển sang cơ chế xác định theo định mức kinh tế - kỹ thuật của gói dịch vụ do Bộ Y tế ban hành, đồng thời giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định mức hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế. Cách tiếp cận này nhằm tăng tính linh hoạt, đồng thời bảo đảm phù hợp với sự phát triển của dịch vụ y tế và khả năng cân đối nguồn lực của từng địa phương.
Về việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, dự thảo tiếp tục được hoàn thiện theo hướng toàn diện hơn. Bên cạnh các giải pháp truyền thông, vận động, dự thảo bổ sung quy định lồng ghép nội dung giáo dục về bình đẳng giới và hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh vào chương trình giáo dục và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi trái quy định.
Đáng chú ý, dự thảo Nghị định cũng dành một chương riêng quy định về chăm sóc người cao tuổi tại gia đình và cộng đồng, với nhiều nội dung được cụ thể hóa hơn so với trước. Trong đó, làm rõ mô hình điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng; quy định về nhân lực tham gia chăm sóc, bao gồm nhân viên y tế cơ sở, cộng tác viên dân số và lực lượng tình nguyện viên; xác định rõ nguồn kinh phí thực hiện từ ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế và các nguồn huy động hợp pháp khác.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu Tổ soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng từng điều khoản, bảo đảm dự thảo Nghị định cụ thể, rõ ràng, dễ triển khai trong thực tiễn, đồng thời phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan. Thứ trưởng nhấn mạnh, việc hoàn thiện Nghị định cần được đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng để kịp thời trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành trước thời điểm Luật Dân số có hiệu lực, góp phần đưa các chính sách dân số sớm đi vào cuộc sống.
Cuộc họp sẽ tiếp tục tổng hợp, hoàn thiện Nghị định trong phiên làm việc tiếp theo, dự kiến diễn ra trong hai ngày 24 - 25/3, nhằm bảo đảm dự thảo Nghị định được chỉnh lý toàn diện trước khi trình cấp có thẩm quyền.
Luật Dân số được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 10/12/2025 và dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2026, gồm 8 chương, 30 điều.