Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu tại Hội thảo.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy và cách tiếp cận công tác dân số trong tình hình mới. Công tác dân số không chỉ tập trung vào kế hoạch hóa gia đình mà phải hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng dân số. Ngành Y tế cần tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương chuyển trọng tâm từ “dân số - kế hoạch hóa gia đình" sang “dân số và phát triển". Mục tiêu không còn chỉ là giảm sinh mà là thực hiện các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Để hoàn thiện thể chế, các địa phương chủ động tham mưu đưa chỉ tiêu duy trì mức sinh thay thế vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm và 5 năm bên cạnh chỉ tiêu tuổi thọ bình quân và tỷ số giới tính khi sinh, phấn đấu đến năm 2030 cơ bản đạt mục tiêu đề ra.
Về giải pháp nâng cao chất lượng dân số, Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu đẩy mạnh tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn và mở rộng độ bao phủ sàng lọc trước sinh, sơ sinh phấn đấu đạt khoảng 90% phụ nữ mang thai; đồng thời khuyến khích xã hội hóa sàng lọc mở rộng và chú trọng chăm sóc sức khỏe tâm trí cho trẻ em từ nhỏ. Đối với bài toán già hóa dân số, Thứ trưởng đề nghị chủ động chuẩn bị từ sớm thông qua chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt khoa học phòng chống bệnh không lây nhiễm; phát triển mạnh các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng gắn với gia đình nhiều thế hệ.
Quang cảnh Hội thảo.
Tại hội thảo, các đại biểu đã nghe báo cáo đánh giá kết quả thực hiện công tác dân số 6 tháng đầu năm và triển khai phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Trong 6 tháng đầu năm, Cục Dân số cùng Sở Y tế các tỉnh, thành phố đã tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp theo chỉ tiêu đề ra, đẩy mạnh truyền thông chuyển đổi hành vi, từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về dân số. Tuy nhiên, công tác dân số hiện nay đang đối mặt với nhiều khó khăn do mức sinh cả nước duy trì dưới mức sinh thay thế, quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh khiến lợi thế thời kỳ dân số vàng dần thu hẹp, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn ở mức cao cùng xu hướng kết hôn và sinh con muộn. Bên cạnh đó, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính cũng tác động đến tổ chức, nhân lực và phương thức triển khai tại cơ sở.
Nhằm tháo gỡ vướng mắc, lãnh đạo Cục Dân số đã hướng dẫn địa phương triển khai thực hiện các chương trình gồm: Chương trình bảo đảm mức sinh thay thế đến năm 2030, Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giai đoạn 2026-2030; đồng thời thảo luận các nội dung trọng tâm thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển trong giai đoạn mới.