Giữa nhịp sống đô thị hối hả của Hà Nội, vỉa hè – không gian vốn dành cho người đi bộ – đang phải “oằn mình” gánh đủ loại hàng quán, xe cộ, biển bảng. Từ những gánh hoa quả tạm bợ, quầy hàng ăn nhanh đến xe tải dừng đỗ bốc xếp hàng hóa, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường diễn ra dai dẳng ở nhiều tuyến phố.
Hệ lụy không chỉ là mất mỹ quan đô thị, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, xung đột không gian sống và làm gia tăng bức xúc trong dư luận. Trước thực tế đó, lực lượng công an các xã, phường đang triển khai nhiều biện pháp quyết liệt nhằm lập lại trật tự, đưa đường phố trở về đúng chức năng vốn có.
Video phóng viên theo chân lực lượng chức năng ghi nhận công tác lập lại kỷ cương đô thị:
Khi vỉa hè trở thành “chợ tạm”
Tại khu vực đường Giải Phóng – Ngọc Hồi, đoạn qua các phường Phương Liệt, Định Công, Hoàng Liệt, hình ảnh người dân bày bán hàng hóa tràn xuống lòng đường, xe tải dừng đỗ dài ngày để bốc xếp đã trở nên quen thuộc. Dù lực lượng chức năng nhiều lần tổ chức ra quân nhắc nhở, xử lý, song chỉ sau một thời gian ngắn, vi phạm lại tái diễn. Thực tế này cho thấy, nếu không duy trì kiểm tra thường xuyên và xử lý kiên quyết, trật tự đô thị rất dễ bị “nhờn luật”.
Đáng lo ngại hơn, nhiều mặt hàng bày bán tại các khu vực này không rõ nguồn gốc, xuất xứ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm và gây rủi ro cho người tiêu dùng. Vỉa hè bị chiếm dụng khiến người đi bộ buộc phải xuống lòng đường, làm gia tăng xung đột giao thông, đặc biệt vào giờ cao điểm. Không gian công cộng vốn được quy hoạch để phục vụ cộng đồng lại trở thành nơi mưu sinh tự phát, thiếu kiểm soát.
Trước tình hình đó, Công an phường cùng các lực lượng liên ngành đã tăng cường ra quân kiểm tra, xử lý theo đúng quy định pháp luật. Hàng hóa, biển quảng cáo lấn chiếm bị tháo dỡ; phương tiện dừng đỗ sai quy định bị lập biên bản xử phạt. Quan điểm xuyên suốt là không “đánh trống bỏ dùi”, không xử lý theo phong trào, mà phải duy trì liên tục để tạo chuyển biến thực chất.
Không chỉ ở khu vực cửa ngõ phía Nam, tại tuyến phố Nguyễn Thị Thập (phường Yên Hòa), công tác kiểm tra, tuần tra cũng được triển khai định kỳ. Nhiều hộ kinh doanh từng “quen tay” bày hàng ra không gian công cộng đã buộc phải chấp hành, trả lại vỉa hè cho người đi bộ. Những chuyển biến ban đầu cho thấy, khi lực lượng chức năng kiên trì bám địa bàn, trật tự đô thị hoàn toàn có thể được thiết lập lại.
Theo Trung tá Chu Đình Cường – Tổ trưởng Tổ An ninh trật tự, Công an phường Yên Hòa, một số khu tái định cư, vẫn còn tình trạng người dân bày bán hàng dưới lòng đường, trong phần diện tích chung của các tòa nhà.
Để xử lý dứt điểm, ngay từ khi sáp nhập địa bàn, Công an phường Yên Hòa đã giao khoán, phân công rõ nhiệm vụ cho lực lượng cảnh sát khu vực, cảnh sát trật tự phối hợp cùng các ban, ngành, đoàn thể, tổ dân phố và ban quản trị tòa nhà.
Kiên quyết xử lý, nhưng không tách rời tuyên truyền
Chia sẻ về cách làm tại cơ sở, Trung tá Chu Đình Cường – Tổ trưởng Tổ An ninh trật tự, Công an phường Yên Hòa – cho biết: Tại một số khu tái định cư, tình trạng bày bán hàng dưới lòng đường, chiếm dụng diện tích chung của tòa nhà vẫn còn diễn ra. Để xử lý dứt điểm, ngay từ khi sáp nhập địa bàn, Công an phường đã giao khoán, phân công rõ nhiệm vụ cho lực lượng cảnh sát khu vực, cảnh sát trật tự; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể, tổ dân phố và ban quản trị tòa nhà.
Cách làm này cho thấy một tư duy quản lý mới: Không chỉ trông chờ vào các đợt cao điểm, mà xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng lực lượng, từng khu vực. Song song với xử lý vi phạm là công tác tuyên truyền, vận động, giúp người dân hiểu rõ quy định pháp luật, nhận thức được lợi ích lâu dài của việc giữ gìn trật tự, an toàn giao thông và nếp sống văn minh đô thị.
Duy trì kỷ cương trật tự đô thị là nhiệm vụ được xác định phải thực hiện thường xuyên, liên tục, không để tái lấn chiếm.
Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ xử phạt mà thiếu tuyên truyền, vi phạm rất dễ tái diễn. Ngược lại, nếu chỉ vận động, nhắc nhở mà không có chế tài đủ mạnh, kỷ cương khó được thiết lập. Vì vậy, sự kết hợp hài hòa giữa “mềm” và “cứng” – giữa thuyết phục và xử lý nghiêm – đang là hướng đi được nhiều địa phương áp dụng.
Duy trì kỷ cương trật tự đô thị được xác định là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân. Vỉa hè không chỉ là nơi mưu sinh, mà còn là bộ mặt của đô thị, là không gian chung cần được tôn trọng và sử dụng đúng mục đích. Chỉ khi mỗi người dân tự giác chấp hành, mỗi hộ kinh doanh ý thức được trách nhiệm của mình, thì những con đường mới thực sự thông thoáng, an toàn và văn minh.
Cuộc chiến lập lại trật tự vỉa hè vì thế không phải là cuộc chiến ngắn hạn, càng không thể giải quyết bằng những đợt ra quân “đánh nhanh, rút gọn”. Đó là hành trình bền bỉ, đòi hỏi quyết tâm chính trị, sự kiên trì của lực lượng chức năng và trên hết là sự chung tay của cộng đồng. Khi kỷ cương được giữ vững, diện mạo đô thị sẽ dần thay đổi – không ồn ào, nhưng chắc chắn và bền vững.