Sau khi phát động chiến dịch, cùng với khai quật, lấy mẫu sinh phẩm di truyền ADN các phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính trên thực địa, nhiều địa phương của Hà Nội đã lấy mẫu sinh phẩm từ các thân nhân liệt sĩ. Các mẫu sinh phẩm này sẽ là cơ sở đối khớp với nguồn tư liệu lưu trữ để xác định chính xác danh tính của từng liệt sĩ.
Khai quật, lấy mẫu sinh phẩm di truyền ADN đối với các phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Viên (xã Phù Đổng, Hà Nội). Ảnh: TTXVN phát
Khẩn trương lấy mẫu sinh phẩm ADN
Tại phường Cửa Nam, đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính phục vụ chiến dịch được triển khai từ ngày 2/7.
Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam Trịnh Ngọc Trâm cho biết, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Phường Cửa Nam sẽ phối hợp trong việc tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; khảo sát mộ chưa xác định được thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ thành phố phục vụ giám định ADN; lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ.
Theo Thiếu tá Hà Trung Kiên (Tổ Cảnh sát khu vực Công an phường Cửa Nam), trên địa bàn có 141 trường hợp cần được xác minh. Trong đó, có một trường hợp do tuổi cao sức yếu, không đi lại được nên lực lượng chức năng đã đến tận nhà lấy mẫu. Việc lấy mẫu sẽ thực hiện với tối thiểu hai người là thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin theo dòng ngoại (dòng mẹ). Thân nhân các liệt sĩ được lấy mẫu sinh phẩm ADN, sau đó, thông tin sẽ gửi lên hệ thống. Hệ thống đối khớp dữ liệu ADN từ hài cốt với dữ liệu của thân nhân. Kết quả ADN được đánh giá chéo cùng thông tin quy tập (địa điểm, di vật đi kèm, phiên hiệu đơn vị) để đảm bảo độ chính xác tuyệt đối.
Với sự vào cuộc khẩn trương, nghiêm túc, các cán bộ ở tổ dân phố thuộc phường Cửa Nam tích cực phối hợp với lực lượng Công an, Quân sự rà soát danh sách liệt sĩ trên địa bàn và tuyên truyền đến các gia đình lấy mẫu đợt này. Công dân thuộc danh sách được mời lên lấy mẫu trải qua lần lượt các bước, bắt đầu bằng lấy dấu vân tay, tiếp đó là thu nhận mẫu sinh phẩm máu để hỗ trợ xác định ADN. Toàn bộ quá trình được thực hiện nghiêm túc, khoa học, bảo đảm thuận tiện, chính xác, an toàn và tuân thủ quy định về bảo mật thông tin cá nhân.
Cùng ngày, phường Giảng Võ triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin trên địa bàn. Dự kiến, số lượng thân nhân liệt sĩ cần lấy mẫu trên địa bàn phường khoảng 400 người.
Từ sáng sớm, hàng trăm thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin đã có mặt tại Trường Trung học cơ sở Thành Công để tham gia lấy mẫu sinh phẩm ADN. Tại đây, toàn bộ quy trình kiểm tra, xác thực thông tin, kê khai hồ sơ của thân nhân liệt sĩ được thực hiện chu đáo với sự tham gia của lực lượng Công an, Đoàn Thanh niên, các Hội - Đoàn thể…
Tại xã Đông Anh, chương trình thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ được UBND xã triển khai nghiêm túc bởi đây không chỉ là hoạt động tri ân mà còn giúp các gia đình khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài qua nhiều năm tháng. Đợt thu nhận mẫu ADN năm 2026 tại xã triển khai đối với khoảng 453 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Mẫu sinh phẩm được lấy bằng máu hoặc tế bào niêm mạc miệng theo quy trình thống nhất, sau đó, lưu trữ trong ngân hàng dữ liệu ADN quốc gia phục vụ đối sánh lâu dài với các hài cốt liệt sĩ được quy tập trên cả nước.
Ông Lại Duy Bạo có người bác đã hy sinh trong chiến tranh cho biết, hơn 50 năm qua, gia đình ông đã đi tìm phần mộ người thân bằng đủ mọi cách: Từ đồng đội, những người dân từng sống ở chiến trường nhưng đều chưa có kết quả.
“Chiến dịch nhân văn này thật ý nghĩa, giúp tôi và nhiều gia đình trên cả nước có thêm hy vọng đón người thân về với vòng tay gia đình, họ hàng, làng xóm”, ông Bạo chia sẻ.
Còn với ông Trương Quang Dinh (79 tuổi, thôn Hương, xã Đông Anh), niềm khao khát tìm được phần mộ của người anh trai đã hy sinh tại chiến trường miền Nam chưa bao giờ nguôi.
Ông Dinh cho biết, anh của ông là liệt sĩ Trương Quang Dung, nhập ngũ năm 1965 đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Ông kể: "Ngày anh nhập ngũ, tôi còn rất nhỏ. Thời gian huấn luyện ở Thái Nguyên, ở nhà vẫn nhận được thư của anh. Một thời gian sau, gia đình nhận được giấy báo tử. Mấy chục năm đã trôi qua, phần mộ của anh vẫn chưa tìm thấy. Gia đình đã nhờ khắp nơi, cả đồng đội cũ của anh, thông tin từ người dân nhưng đến giờ vẫn chưa biết anh đang nằm ở đâu. Lần này, gia đình tôi ngập tràn hy vọng, mong sao sẽ được đón anh về với gia đình, quê hương”.
Khắc phục khó khăn, tìm lại tên cho các anh
Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô, Phó trưởng Ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết, từ lễ phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" trên địa bàn tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Viên (xã Phù Đổng) vừa qua, trên cơ sở thực tiễn và rút kinh nghiệm trong quá trình triển khai, Ban Chỉ đạo thành phố tiếp tục chỉ đạo đồng loạt các xã, phường trên toàn địa bàn lấy mẫu xét nghiệm ADN đối với các phần mộ chưa có thông tin. Toàn lực lượng đang đặt quyết tâm phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ này trước 3 tháng, tức khoảng tháng 4/2027 để thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân chia sẻ, việc triển khai sẽ đối mặt nhiều khó khăn khách quan bởi phần lớn các mộ liệt sĩ trên địa bàn thành phố Hà Nội đều từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Qua nhiều năm tháng, các nghĩa trang đã nhiều lần được cải tạo, tôn tạo và nâng cấp. Vì vậy, nhiều phần mộ hiện nằm ở dưới rất sâu, khiến quá trình khai quật và thu thập mẫu sinh phẩm để xét nghiệm ADN gặp muôn vàn khó khăn. Bên cạnh đó, việc đính chính thông tin cho các phần mộ vốn dĩ đã khó, việc xác định danh tính cho những ngôi mộ hoàn toàn không có thông tin lại càng là thách thức.
“Chiến dịch mang ý nghĩa nhân văn to lớn và sâu sắc. Ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ quyết tâm hoàn thành tốt mục tiêu cốt lõi là trả lại tên cho các anh, đáp ứng lại niềm mong mỏi của các gia đình liệt sĩ. Chúng tôi cùng mọi lực lượng tham gia đều đặt quyết tâm rất cao, dồn mọi tâm huyết để thực hiện hiệu quả và hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao”, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân nhấn mạnh.
Theo Kế hoạch số 03/KH-BCĐ triển khai thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố Hà Nội, chiến dịch được triển khai đồng bộ từ ngày 15/5/2026 và yêu cầu phải hoàn thành toàn bộ các mục tiêu trước ngày 27/7/2027. Địa điểm thực hiện được trải rộng, tập trung tại thực địa và các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn.
Ba nội dung trọng tâm của chiến dịch gồm: Tổ chức tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ngay trên địa bàn Hà Nội; khảo sát các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ phục vụ công tác giám định ADN (dự kiến triển khai tại 340 nghĩa trang liệt sĩ); lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ.
Để bảo đảm chiến dịch diễn ra chặt chẽ, đồng bộ, Ban Chỉ đạo thành phố đã giao nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng cho từng đơn vị chủ trì. Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội giữ vai trò là Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, có trách nhiệm chủ trì xây dựng kế hoạch, hiệp đồng triển khai và tham mưu thành lập Tổ công tác liên ngành, Tổ giúp việc, các Tổ (đội) lấy mẫu, số hóa thông tin. Bộ Tư lệnh Thủ đô cũng chịu trách nhiệm chỉ đạo thí điểm lấy mẫu, số hóa thông tin tại một nghĩa trang liệt sĩ trước khi triển khai đồng loạt toàn thành phố; đồng thời cập nhật dữ liệu vào phần mềm của Bộ Quốc phòng. Sở Nội vụ chủ trì, hướng dẫn các địa phương rà soát, chuẩn hóa dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ bảo đảm tính thống nhất; phối hợp xử lý dứt điểm nội dung liên quan đến mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu sinh phẩm của thân nhân đã tiếp nhận từ trước đến nay, hoàn thành trong tháng 7/2027…