Võ cổ truyền Bình Định giữ vị trí đặc biệt trong nền võ học dân tộc

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, võ cổ truyền Bình Định giữ vị trí đặc biệt trong nền võ học dân tộc. Nhiều bài quyền, bài võ tiêu biểu của võ cổ truyền Việt Nam có nguồn gốc từ vùng đất Bình Định, tạo nên những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật, đóng góp quan trọng vào kho tàng di sản văn hóa Việt Nam.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, hồ sơ đề cử võ cổ truyền Bình Định đã được chuẩn bị kỹ với nhiều luận cứ khoa học và thực tiễn thuyết phục. Sau khi hoàn thiện theo yêu cầu của UNESCO, hồ sơ dự kiến sẽ được Việt Nam bảo vệ tại kỳ họp của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, tổ chức tại Trung Quốc vào cuối năm 2026. Việc xây dựng hồ sơ không chỉ nhằm đạt được danh hiệu quốc tế mà còn là cơ hội để nhìn nhận đầy đủ hơn giá trị của võ cổ truyền; đồng thời thúc đẩy công tác bảo tồn trong cộng đồng. Vì vậy, cùng với hồ sơ UNESCO, Bình Định đã xây dựng kế hoạch bảo tồn và phát huy võ cổ truyền giai đoạn 2026-2030 với những mục tiêu và lộ trình cụ thể. Theo đó, các võ sư, võ sinh và hệ thống võ đường trên địa bàn được xác định là chủ thể của di sản. Tỉnh sẽ ban hành nhiều chính sách hỗ trợ nhằm tạo điều kiện để các võ đường duy trì hoạt động, khuyến khích các võ sư truyền dạy, bồi dưỡng thế hệ kế cận và gìn giữ những bài quyền, bài võ cổ đang được lưu truyền trong dân gian.

Gia Lai định hướng phát triển võ cổ truyền không chỉ là một môn thể thao thành tích cao mà còn là một phong trào văn hóa cộng đồng. Những giá trị của võ cổ truyền tiếp tục được đưa vào chương trình giáo dục địa phương trong các trường học, giúp học sinh rèn luyện sức khỏe; đồng thời hiểu về lịch sử hình thành vùng đất Tây Sơn, truyền thống thượng võ và bản sắc văn hóa quê hương.

Theo lãnh đạo tỉnh, việc bảo tồn di sản phải được thực hiện từ chính cộng đồng - nơi các võ đường vẫn ngày ngày truyền dạy những bài quyền cổ và gìn giữ tinh thần thượng võ của cha ông. Đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng mà UNESCO đánh giá khi xem xét ghi danh di sản văn hóa phi vật thể.

Nếu được UNESCO ghi danh, võ cổ truyền Bình Định sẽ không chỉ được quảng bá rộng rãi trên trường quốc tế mà còn tạo thêm động lực để địa phương phát triển văn hóa, du lịch và thể thao, góp phần khẳng định vị thế của vùng "đất võ trời văn". Quan trọng hơn, quá trình xây dựng hồ sơ đã mở ra một chiến lược lâu dài nhằm bảo tồn, phát huy và truyền tiếp những giá trị của võ cổ truyền cho các thế hệ mai sau, để di sản tiếp tục sống trong cộng đồng và lan tỏa ra thế giới.

Để củng cố thêm hồ sơ để trình UNESCO và tỉnh bảo vệ thành công di sản phi vật thể đối với võ cổ truyền Bình Định, UBND tỉnh Gia Lai đã quyết định tổ chức Liên hoan quốc tế võ cổ truyền Việt Nam lần thứ IX - Gia Lai 2026. Với chủ đề "Võ cổ truyền Việt Nam - Tinh hoa ngời sáng", liên hoan diễn ra từ ngày 2 - 5/8 tại phường Quy Nhơn và một số địa phương lân cận. Sự kiện quy tụ 16 đoàn quốc tế đến từ 9 quốc gia cùng 43 đoàn trong nước và 11 câu lạc bộ địa phương.