Kết nối để đánh thức tiềm năng du lịch vùng ven đô ở Hà Nội

Tuy vậy, từ những chuyển động gần đây tại xã Gia Lâm có thể thấy một cách tiếp cận mới, không chỉ dừng ở nhận diện tiềm năng mà là nỗ lực kết nối để biến tiềm năng thành sản phẩm thực sự. Các chuyên gia, nhà khoa học, đơn vị lữ hành và chính quyền địa phương đã cùng nhìn thẳng vào điểm mạnh – điểm yếu của du lịch địa phương, tìm cách tháo gỡ nút thắt lớn nhất chính là thiếu liên kết.

Khai thác rời rạc, trải nghiệm chưa đồng bộ

Nằm ở cửa ngõ phía Đông Thủ đô, Gia Lâm không thiếu tài nguyên du lịch khi hội tụ đầy đủ các yếu tố như vị trí thuận lợi, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện, không gian đô thị mở rộng nhanh cùng nền tảng văn hóa – lịch sử khá dày. Cấu trúc tài nguyên tương đối đa dạng, từ các di tích như khu đền – chùa Bà Tấm gắn với Nguyên phi Ỷ Lan, đến nhà thờ danh nhân Cao Bá Quát, làng nghề truyền thống tiêu biểu như Kiêu Kỵ với nghề dát vàng bạc, làng nghề chế biến nông sản Thuận Quang. Bên cạnh đó là không gian mới đang hình thành: khu đô thị hiện đại, công viên, khu ẩm thực, các điểm trải nghiệm mang tính “bán đô thị”.

Phó Chủ tịch UBND xã Gia Lâm Nguyễn Ngọc Dũng thẳng thắn chỉ rõ: Việc khai thác các giá trị của địa phương vẫn còn phân tán, thiếu liên kết, chưa tạo thành sản phẩm du lịch có sức hút rõ nét.

Một số ý kiến cũng nêu rõ, hiện nay, việc khai thác du lịch ở nhiều địa phượng vẫn đang tồn tại theo kiểu “mạnh ai nấy làm”. Du khách có thể đến từng điểm riêng lẻ, nhưng khó hình dung một hành trình trọn vẹn. Không có tuyến, không có câu chuyện xuyên suốt, không có sự tham gia bài bản của doanh nghiệp lữ hành – lực lượng đóng vai trò “đưa khách”. Du lịch ven đô không thiếu tiềm năng, nhưng cần thêm nền tảng để hình thành sản phẩm cụ thể. Các hoạt động kết nối đã tạo cơ hội trao đổi nhưng vẫn cần tiếp tục cụ thể hóa thành tour, tuyến rõ ràng để đơn vị du lịch có thể khai thác. Thực tế cho thấy, nhiều làng nghề dù nổi tiếng vẫn gặp khó trong việc giữ chân du khách do hạ tầng, dịch vụ và trải nghiệm chưa đồng bộ. Đây vẫn là bài toán con gà – quả trứng. Khi thiếu nền tảng ban đầu, doanh nghiệp – chủ yếu là nhỏ và vừa khó có thể tự phát triển sản phẩm.

Thực trạng này cũng là vấn đề chung của nhiều điểm đến vùng ven đô Hà Nội, tài nguyên có, nhưng chưa được “đóng gói” thành sản phẩm có khả năng cạnh tranh.

Bài toán sản phẩm - không thể chỉ dừng ở tham quan

Xây dựng sản phẩm du lịch và giải quyết vấn đề kết nối chính là “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay ở vùng ven. Kết nối không chỉ là việc đưa doanh nghiệp đến khảo sát điểm đến, mà là chuỗi hành động hệ thống từ quy hoạch sản phẩm, nâng cấp dịch vụ, đến xây dựng tuyến, quảng bá và vận hành. Phần lớn các điểm đến ở Gia Lâm mới dừng ở mức tham quan, du khách đến, xem, chụp ảnh rồi rời đi, chi tiêu thấp và ít quay trở lại.

Xã Gia Lâm đã đề cập việc phát triển sản phẩm mang tính trải nghiệm, trong đó, du lịch văn hóa – tâm linh là trục chính, gắn với nâng cao chất lượng di tích, lễ hội và tăng trải nghiệm cho du khách. Địa phương chú trọng phát triển du lịch làng nghề theo hướng mở, để du khách tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất, hiểu giá trị của nghề và từ đó tạo ra sự gắn kết.

Một hướng đi mới là du lịch học đường và trải nghiệm dành cho học sinh, sinh viên, đây là phân khúc có nhu cầu lớn, ổn định, phù hợp với đặc điểm của các điểm đến ven đô. Cùng với đó là hướng khai thác không gian đô thị mới, công viên, khu dịch vụ, ẩm thực để tạo thêm điểm đến hấp dẫn, góp phần kéo dài thời gian trải nghiệm, tăng mức chi tiêu của du khách. Những hướng đi trên cho thấy sự chuyển dịch trong tư duy phát triển du lịch ở cấp địa phương không còn là hoạt động phụ trợ mà là một ngành kinh tế cần được tổ chức bài bản.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Văn Sáu, Trường Đại học Văn hóa cho rằng, điểm mấu chốt của du lịch Gia Lâm là phải nhìn lại đúng thực trạng thay vì chỉ nói về tiềm năng. Theo ông, cần rà soát, phân loại rõ các loại hình dịch vụ, khảo sát kỹ nhu cầu của người dân và du khách để xây dựng sản phẩm sát thực tế. Phát triển du lịch phải bám vào giá trị cốt lõi của từng điểm đến, lấy yếu tố văn hóa – lịch sử – tâm linh làm nền tảng, đồng thời có định hướng riêng cho từng khu vực, tránh dàn trải.

Ông Vũ Văn Tuyên, Tổng Giám đốc Công ty Travelogy Việt Nam nhấn mạnh, vấn đề của Gia Lâm không chỉ là sản phẩm mà còn là cách tổ chức phục vụ. Theo đó, cần nâng cao tính chuyên nghiệp trong đón khách, đặc biệt là đào tạo đội ngũ thuyết minh tại chỗ và đẩy mạnh số hóa thông tin du lịch. Về lâu dài, Gia Lâm nên đi theo hướng khai thác trải nghiệm chiều sâu, gắn với làng nghề, nông nghiệp và lưu trú cộng đồng, đồng thời định vị như một “trạm dừng chân di sản” trong các tuyến du lịch lớn để tạo lợi thế cạnh tranh.

Chìa khóa của bài toán

Dù có sản phẩm tốt đến đâu, nếu hạ tầng và dịch vụ không đáp ứng, du lịch cũng khó phát triển bền vững. Đây là vấn đề mà Gia Lâm, cũng như nhiều địa phương khác đang phải đối mặt. Những hạn chế được chỉ ra khá cụ thể: Chất lượng dịch vụ chưa đồng đều; hạ tầng phục vụ du lịch còn thiếu; sản phẩm chưa thực sự rõ nét, thiếu tính liên kết; hoạt động quảng bá, xúc tiến còn hạn chế; đặc biệt là sự kết nối với doanh nghiệp lữ hành chưa chặt chẽ. Đây cũng là những vấn đề chung của nhiều điểm đến du lịch nông thôn, ven đô hiện nay.

Địa phương đặt trọng tâm vào phát triển nguồn nhân lực du lịch tại chỗ được xem là một hướng đi đúng. Khi người dân trở thành chủ thể của hoạt động du lịch, họ không chỉ tạo ra dịch vụ, mà còn góp phần giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa. Một điểm đáng chú ý khác là sự hiện diện và vai trò của các doanh nghiệp lữ hành. Nếu như trước đây, nhiều chương trình phát triển du lịch mang nặng tính “nội bộ”, thì lần này, doanh nghiệp được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình kết nối. Điều này hoàn toàn hợp lý. Bởi doanh nghiệp là đơn vị tổ chức tour, đưa khách đến...

Nhìn tổng thể, Gia Lâm đã nhìn rõ vấn đề, xác định được hướng đi và bắt đầu hành động. Tuy nhiên, từ định hướng đến thực tế là một chặng đường không ngắn. Những thách thức về hạ tầng, nguồn lực, cơ chế phối hợp và đặc biệt là thay đổi tư duy không thể giải quyết trong một sớm một chiều. Điều quan trọng là phải duy trì được sự nhất quán trong hành động. Nếu các giải pháp chỉ dừng lại ở hội nghị hoặc triển khai nửa vời, thì rất khó tạo ra chuyển biến thực sự. Ngược lại, nếu có sự vào cuộc đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, Gia Lâm hoàn toàn có thể trở thành một mô hình đáng chú ý trong phát triển du lịch ven đô của Hà Nội.

Với Gia Lâm, điểm đặc trưng có thể là sự kết hợp giữa văn hóa – tâm linh – làng nghề – trải nghiệm chân thực, gần gũi, nhưng được tổ chức chuyên nghiệp và có câu chuyện. Nếu làm được điều đó, Gia Lâm sẽ có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi du lịch của Thủ đô...