Trong tình hình kinh tế khó khăn, để bảo vệ các doanh nghiệp trong nước, đồng thời hạn chế nhập khẩu, nhiều thị trường xuất khẩu của Việt Nam đưa ra các rào cản thương mại và kỹ thuật. Để tăng giá trị và lượng hàng hóa xuất khẩu cũng như tăng sức cạnh tranh cho hàng Việt, các ban, ngành và doanh nghiệp trong nước đã có nhiều biện pháp tháo gỡ các rào cản xuất khẩu.
Gia tăng rào cản
Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), tính từ năm 1994 đến nay, đã có 47 vụ kiện liên quan đến chống bán phá giá và 5 vụ kiện chống trợ cấp của nước ngoài đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam. Trong 4 năm gần đây (trừ năm 2010 chỉ có 2 vụ), số vụ kiện có xu hướng tăng liên tục. Đặc biệt năm 2011 có đến 9 vụ kiện liên quan đến chống bán phá giá và trợ cấp; năm 2012 có 8 vụ kiện chống bán phá giá liên quan đến Việt Nam. Bước sang những tháng đầu năm 2013, mặt hàng tôm và cá tra lại bị kiện chống trợ cấp, áp thuế chống bán phá giá.
|
Mặt hàng điều của Việt Nam có nhiều ưu thế xuất khẩu. |
Ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương, cho biết: “Hầu hết các thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam như EU, Mỹ, Nhật Bản… đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Vì các nước này đã đưa ra nhiều biện pháp như chống bán phá giá, chính sách tỉ giá, các biện pháp kỹ thuật... để hạn chế nhập khẩu hàng hóa.
Mặt khác, nếu trước đây rào cản thương mại chỉ bị áp dụng đối với những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn như thủy sản, da giày… thì vài năm trở lại đây các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu thấp như: bật lửa ga, lốp xe đạp, sản phẩm mắc áo bằng thép cũng nằm trong danh sách phải chịu áp thuế chống bán phá giá của các nước.
Bên cạnh đó, những thị trường như EU và Mỹ dù được các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước đánh giá là thị trường tiềm năng, nhưng gần đây hai thị trường này liên tục đưa ra những hàng rào thuế quan hoặc tăng thuế nhập khẩu nhằm hạn chế nhập hàng hóa từ các nước khác. Nhật Bản, thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam, dù không sử dụng biện pháp áp thuế chống bán phá giá như EU, Mỹ nhưng lại áp dụng hàng loạt tiêu chuẩn kỹ thuật rất đặc thù để hạn chế hàng nhập khẩu.
Ông Nguyễn Trung Dũng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Nhật Bản, cho rằng, Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu các mặt hàng như máy móc thiết bị và phụ tùng, đồ gỗ, nông sản, giày dép các loại… sang thị trường Nhật Bản. Tuy nhiên, các mặt hàng này đang bị áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật đặc thù. Cụ thể, hàng thực phẩm, thủy sản (đặc biệt là tôm) vào thị trường Nhật Bản liên tục bị kiểm tra và kết luận có dư lượng chất kháng sinh.
Gồng mình vượt khó
Ông Trần Tuấn Anh, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cho rằng, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đã phải “gồng mình vượt khó”. Chẳng hạn, để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, tìm kiếm thị trường mới, nhiều doanh nghiệp đã tận tay đưa sản phẩm của mình vào những thị trường khó tính bằng những sản phẩm đạt chất lượng tốt hơn so với sản phẩm của các nước khác.
“Để hàng hóa có thể vượt qua các rào cản thương mại, rào cản kỹ thuật của các nước, các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam nên tiếp tục nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã sản phẩm, cũng như tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp - doanh nghiệp, doanh nghiệp - hiệp hội, doanh nghiệp - Nhà nước. Ngoài ra, muốn hàng hóa xuất khẩu vượt qua được các hàng rào này thì ngoài việc phải xây dựng được chiến lược phát triển sản phẩm thì doanh nghiệp rất cần sự trợ giúp của Nhà nước” - ông Tuấn Anh cho biết thêm.
Trong khi chờ Nhà nước có những biện pháp tháo gỡ rào cản thương mại, thì một số doanh nghiệp đã đưa hàng tới những thị trường mới, dễ tính hơn. Đại diện một doanh nghiệp trong ngành may mặc cho biết: “Trước đây, hàng hóa của chúng tôi chủ yếu xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Tuy nhiên, thị trường này đã đưa ra rất nhiều tiêu chuẩn khắt khe đối với hàng may mặc nhập khẩu. Để tiếp tục trụ vững, chúng tôi đã đưa hàng hóa của mình sang thị trường châu Phi”. Bên cạnh đó, các nước trong khu vực Đông Nam Á cũng đang trở thành “đích ngắm” của doanh nghiệp Việt Nam, bởi những thị trường này phù hợp với hàng hóa Việt Nam và “dễ tính” hơn các thị trường Mỹ, Nhật Bản hay EU.
Bài và ảnh: Hoàng Tuyết