Nghị quyết số 86/NQ-CP ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo (Chiến lược) vừa được Chính phủ ban hành.
Mục tiêu của Chiến lược là hình thành và lan tỏa sâu rộng làn sóng khởi nghiệp sáng tạo dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong toàn xã hội. Đưa khởi nghiệp sáng tạo trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tăng cường năng lực tự chủ quốc gia, phát triển đất nước nhanh và bền vững. Đưa Việt Nam trở thành quốc gia hàng đầu về khởi nghiệp sáng tạo trong khu vực.
Mô hình trình diễn tái chế nhựa tại Trường Đại học Nha Trang (Khánh Hòa) đóng vai trò cầu nối chuyển giao công nghệ giữa trường đại học và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Ảnh: TTXVN phát
Đáng chú ý, Chiến lược phấn đấu đến năm 2030, chủ thể kinh doanh đạt 5 triệu, trong đó tối thiểu phát triển 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
100% cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp có nội dung đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp trong chương trình đào tạo; 100% thủ tục hành chính thiết yếu về đăng ký doanh nghiệp được thực hiện trên môi trường số; 60% chủ thể kinh doanh sử dụng công cụ, nền tảng số trong kinh doanh; 40% chủ thể kinh doanh sử dụng dịch vụ nền tảng số dùng chung; Hình thành mạng lưới tối thiểu 300 không gian, trung tâm, cụm đổi mới sáng tạo trên phạm vi toàn quốc.
Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) thuộc nhóm 40 quốc gia hàng đầu thế giới; chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo thuộc nhóm 45 quốc gia hàng đầu thế giới. Tối thiểu hình thành 05 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được định giá từ 1 tỷ USD trở lên. Quy mô thị trường vốn đầu tư mạo hiểm đạt 1,5 tỷ USD.
Chiến lược phấn đấu đến năm 2045, đạt tỷ lệ 10 người dân có một người khởi nghiệp, 35 người dân có một doanh nghiệp, và khoảng 5000 người dân có một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Việt Nam thuộc nhóm 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo; tối thiểu có 100 doanh nghiệp khởi nghiệp được định giá từ 100 triệu USD trở lên; thị trường vốn đầu tư mạo hiểm đạt quy mô 10 tỷ USD.
Để hiện thực mục tiêu đó, Chính phủ chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính mở đường, tập trung vào việc tháo gỡ điểm nghẽn và tiếp sức cho doanh nghiệp.
Đầu tiên là tạo lập hành lang pháp lý vượt trội, trong đó hoàn thiện toàn bộ thủ tục hành chính trên môi trường số. Đặc biệt nghiên cứu, thí điểm các cơ chế đặc thù để khuyến khích tinh thần dám thử nghiệm, như mô hình “doanh nghiệp một người”, cơ chế xử lý phá sản rút gọn giúp doanh nhân dễ dàng tái khởi nghiệp, và các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới.
Về vấn đề nhân lực, sẽ đưa giáo dục khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo vào sâu trong hệ thống giáo dục quốc dân, từ phổ thông đến đại học. Xây dựng mạng lưới cơ sở hạ tầng dùng chung, các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian khởi nghiệp cộng đồng và các nền tảng số hỗ trợ doanh nghiệp trên toàn quốc.
Về nguồn vốn, sẽ phát triển mạnh mẽ thị trường vốn đầu tư mạo hiểm, hình thành các quỹ đầu tư từ cấp quốc gia đến địa phương, quỹ của doanh nghiệp và trường đại học. Đẩy mạnh các cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp, bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ. Tích cực hội nhập, thu hút chuyên gia quốc tế và đưa doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Một số hỗ trợ cụ thể được đề cập như hỗ trợ 100% chi phí cho doanh nghiệp trong đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ, chi phí đăng ký chất lượng sản phẩm. Hỗ trợ doanh nghiệp chi phí nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm, kiểm định công nghệ, tư vấn pháp lý, hỗ trợ không gian làm việc, cơ sở vật chất, thậm chí tiền lương, tiền công cho chuyên gia công nghệ trong và ngoài nước.
Bên cạnh đó sẽ khuyến khích các địa phương sử dụng ngân sách mua sắm công về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để ưu tiên đặt hàng, mua, sử dụng sản phẩm, dịch vụ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam có những dấu ấn tích cực đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội. Một số “kỳ lân” đã hình thành, thu hút đầu tư mạo hiểm đạt mức cao trong khu vực, hạ tầng hỗ trợ cũng phát triển đa dạng các quỹ đầu tư mạo hiểm, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo tại địa phương và quốc gia.
Năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55 trên thế giới, TP Hồ Chí Minh lần đầu tiên lọt vào top 5 Đông Nam Á (hạng 110 toàn cầu), Hà Nội tăng lên hạng 148, Đà Nẵng tăng 130 bậc, xếp hạng 766 toàn cầu.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, vai trò chiến lược của khởi nghiệp sáng tạo trong phát triển nhanh, bền vững đất nước đã được khẳng định từ bài học kinh nghiệm của các quốc gia như Israel, Hàn Quốc hay Singapore, với điểm chung cốt lõi là xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp toàn dân và lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo làm nền tảng phát triển.