Thẻ định danh quốc gia Nepal. Ảnh: iometricupdate.com
Theo trang biometricupdate.com ngày 20/4, kinh tế số của Nepal đang mở rộng nhanh chóng, nhưng “xương sống” cần thiết để hỗ trợ hạ tầng công cộng số (DPI) an toàn và có khả năng tương tác vẫn đang trong quá trình hình thành.
Một nghiên cứu mô tả xu hướng gia tăng nhanh chóng của thanh toán số, ví điện tử, giao dịch qua mã QR và ngân hàng trực tuyến, cho thấy cách doanh nghiệp số đang thay đổi hoạt động thương mại. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng nhấn mạnh tính mong manh phía sau tăng trưởng này.
Nepal đang có tình trạng tiếp cận băng thông rộng không đồng đều, thiếu an ninh mạng và chưa có các nền tảng dịch vụ tích hợp. Các nền tảng này sẽ cho phép người dân thực hiện giao dịch với chính phủ thông qua một cổng truy cập duy nhất, đáng tin cậy.
Trong nghiên cứu “Hướng tới hạ tầng số vững chắc để phát triển kinh tế số bền vững ở Nepal”, các tác giả cho rằng kinh tế số của Nepal chỉ có thể trưởng thành nếu quốc gia này củng cố hạ tầng, hài hòa hóa quy định và đầu tư vào năng lực hiểu biết số.
Nghiên cứu thứ hai, tập trung vào Thẻ căn cước quốc gia Nepal (NID), đi đến kết luận tương tự từ một góc nhìn khác. Dù đã đăng ký cho hơn 17 triệu người, nhưng hệ thống NID chỉ được kết nối với chưa đến 10 dịch vụ và nhiều công dân vẫn chưa nhận thẻ.
Nghiên cứu đặt câu hỏi hệ thống nào có thể giúp một hệ thống định danh nền tảng hỗ trợ các dịch vụ liên lĩnh vực mà không tạo ra nguy cơ loại trừ hay giám sát quá mức. Câu trả lời là một cấu trúc định danh liên kết, dựa trên tiêu chuẩn mở, có cơ chế kiểm soát đồng thuận mạnh và khả năng kiểm toán của công dân.
Trong nghiên cứu “Hướng tới một cấu trúc định danh công dân thống nhất: Tích hợp Thẻ căn cước quốc gia Nepal (NID) với các dịch vụ chính phủ liên lĩnh vực”, tác giả chỉ ra các khoảng trống pháp lý, ràng buộc hiến định và nhu cầu bảo vệ quyền riêng tư phù hợp với quy mô hệ thống mà Nepal đang xây dựng.
Nghiên cứu dựa trên lý thuyết hạ tầng, công bằng dữ liệu và các khung quản trị thời đại số để phân tích sáu hệ thống định danh số quốc gia. Từ đó, tác giả đưa ra hai đề xuất thiết kế cốt lõi: kiến trúc liên kết có liên quan đến việc giảm mức độ nghiêm trọng của vi phạm dữ liệu, trong khi khả năng giám sát của người dân càng cao thì mức độ chấp nhận tự nguyện càng lớn.
Dựa trên các kết quả này và cân nhắc các ràng buộc hiến định của Nepal, bao gồm phán quyết năm 2024 của Tòa án Tối cao khẳng định tính ưu tiên của giấy chứng nhận quốc tịch, nghiên cứu đã đề xuất “Cấu trúc định danh công dân Nepal”. Đây là một kiến trúc liên kết 6 lớp dựa trên tiêu chuẩn mở như OpenID Connect, MOSIP và X-Road, trong đó có một lớp đồng thuận lấy công dân làm trung tâm.
Một ma trận chấm điểm được sử dụng để ưu tiên 8 lĩnh vực tích hợp, trong khi phân tích pháp lý xác định các khoảng trống đáng kể trong Luật Quyền riêng tư Nepal 2075. Nghiên cứu cũng đưa ra “Nguyên tắc khả năng hiển thị liên kết”, được đề xuất làm mô hình có thể áp dụng cho các bối cảnh khác.
Cả hai nghiên cứu đều chỉ ra tình trạn phân mảnh là rào cản chính đối với hạ tầng số đáng tin cậy. Thanh toán, định danh và dịch vụ chính phủ đang phát triển, nhưng phát triển trong các hệ thống tách biệt.
Tính bao trùm cũng là một ưu tiên, dù là trong tiếp cận tài chính hay trong hệ thống định danh nhằm tránh loại trừ người dân. Đây là một tiêu chí quan trọng của hạ tầng công cộng số. Mạng lưới Phát triển Toàn cầu đã khởi động một sáng kiến nghiên cứu trong tháng này để đánh giá mức độ bao trùm thực sự của các hệ thống DPI. Năm nhóm sẽ được chọn nhận tài trợ nghiên cứu, với mức tối đa 50.000 USD, nhằm thu thập bằng chứng liệu các hệ thống DPI có thực sự mang lại lợi ích cho toàn bộ người dân hay làm gia tăng bất bình đẳng hiện có.
Đối với Nepal, các nghiên cứu cho rằng giai đoạn phát triển số tiếp theo phụ thuộc vào hạ tầng công cộng số thống nhất, có khả năng tương tác, dựa trên tiêu chuẩn mở, quản trị mạnh và thiết kế lấy công dân làm trung tâm.
Ngân hàng Thế giới đang tài trợ cho DPI của Nepal và số hóa dịch vụ công với khoản hỗ trợ 50 triệu USD. Dự án Chuyển đổi số Nepal được phê duyệt vào tháng 2 và đồng tài trợ bởi Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), với đóng góp 40 triệu USD.
Khoản tài trợ này sẽ giúp chính phủ thiết kế một hệ thống trao đổi dữ liệu quốc gia mới và hệ thống định danh quốc gia, làm nền tảng cho hệ thống bảo trợ xã hội tích hợp (ISPS), giúp giảm thiếu hiệu quả và trùng lặp.