Đánh giá của nhiều địa phương cho thấy, các nhiệm vụ được giao tương đối đồng bộ và phù hợp với yêu cầu thực tiễn, năng lực của chính quyền cơ sở, đảm bảo các nguồn lực, điều kiện để tổ chức thực hiện.
Trao quyền mạnh hơn cho cơ, sở nâng cao tính chủ động trong quản trị
Hoạt động tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Tiên Minh/TTXVN
Tại tỉnh Khánh Hòa, tổng số nhiệm vụ được giao cho cấp xã thực hiện là 404, số nhiệm vụ, thủ tục hành chính cấp xã được ủy quyền là 33 và số phải xin ý kiến cấp trên để thực hiện là 33. Từ việc phân cấp, phân quyền này đã giúp người dân trên địa bàn không phải đi nhiều nơi để giải quyết thủ tục hành chính mà có thể thực hiện 2.117 thủ tục tại một nơi, đồng thời cho phép thực hiện tại nhà đối với 787 thủ tục được cung cấp trực tuyến.
Khi nhiều nhiệm vụ được giao trực tiếp cho cấp xã, phường, khoảng cách giữa chính quyền với người dân được rút ngắn hơn; những việc tồn đọng kéo dài hay các vấn đề phát sinh trên địa bàn cũng từng bước được giải quyết ngay từ cơ sở.
Theo rà soát của thành phố Hà Nội, sau quá trình phân cấp, ủy quyền, cấp xã hiện thực hiện 926 nhiệm vụ quản lý nhà nước; đồng thời có 661 thủ tục hành chính được chuyển giao từ thành phố và các sở, ngành về cơ sở để giải quyết trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp. Đây là một trong những điều kiện quan trọng giúp cấp xã, phường phát huy vai trò trung tâm trong giải quyết các vấn đề phát sinh trên địa bàn.
Ông Nguyễn Anh Quân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Ô Chợ Dừa (Hà Nội) cho biết, nếu trước đây chính quyền chủ yếu thực hiện chức năng quản lý hành chính theo từng lĩnh vực chuyên môn thì nay phải trực tiếp quản trị toàn diện địa bàn, tổ chức thực hiện phần lớn nhiệm vụ quản lý nhà nước được phân cấp, phân quyền, đồng thời chịu trách nhiệm trực tiếp trước nhân dân về kết quả giải quyết công việc.
Minh chứng rõ nét nhất được thể hiện qua công tác giải phóng mặt bằng Dự án đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục. Dù là một dự án đặc biệt khó khăn, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của hàng trăm hộ dân và tổ chức, nhưng thông qua việc huy động cả hệ thống chính trị tham gia, thực hiện công khai, minh bạch thông tin và tăng cường đối thoại với người dân, phường đã hoàn thành 591/591 phương án giải phóng mặt bằng, đạt 100% khối lượng theo yêu cầu của thành phố. Toàn bộ các hộ dân và tổ chức thuộc diện thu hồi đất đồng thuận bàn giao mặt bằng, không phải tổ chức cưỡng chế và không phát sinh điểm nóng khiếu kiện phức tạp.
Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố thường xuyên bám sát cơ sở, kịp thời giải quyết các vướng mắc phát sinh, tháo gỡ các nút thắt thuộc thẩm quyền; điều chỉnh cơ cấu cán bộ phù hợp; đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giữa thành phố với các sở, ngành và cấp xã; đồng thời chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình thủ tục để tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ cơ sở thực hiện nhiệm vụ.
Xây dựng chính quyền số, tạo nền tảng cho điều hành hiện đại
Người dân đến thực hiện thủ tục hành chính tại xã Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh tư liệu: Thanh Hòa/TTXVN.
Song song với phân cấp, phân quyền, việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số đã góp phần nâng cao năng lực quản trị của chính quyền địa phương. Thời gian qua, Vĩnh Long đã quan tâm triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng về chuyển đổi số, phát triển hạ tầng số, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đặc biệt, việc đưa vào vận hành Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh từ ngày 1/6/2026 là bước đi thể hiện quyết tâm của tỉnh trong xây dựng nền tảng tích hợp, kết nối, giám sát và phân tích dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành.
Trung tâm đã tích hợp 19 phân hệ trọng tâm, bao phủ nhiều lĩnh vực như điều hành hành chính, đầu tư công, giám sát chỉ tiêu kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, tương tác với người dân, bản đồ số GIS, dữ liệu đơn vị hành chính và các IOC chuyên ngành. Đây là nền tảng ban đầu quan trọng để tỉnh từng bước chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu. Cụ thể là chuyển mạnh từ “có dữ liệu” sang “quản trị dữ liệu”, từ “kết nối hệ thống” sang “liên thông dữ liệu”, từ “báo cáo thủ công” sang “điều hành theo thời gian thực”.
Còn tại Ninh Bình, UBND tỉnh đã phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử. Kiosk được thiết kế như một điểm phục vụ tự động tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công, hỗ trợ người dân thực hiện nhiều tiện ích trên cùng một thiết bị như: Nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán trực tuyến, cấp bản sao số tài liệu điện tử, sử dụng các dịch vụ công của Bộ Công an và nhiều tiện ích số khác.
Mô hình này có ý nghĩa thiết thực đối với tiến trình cải cách hành chính, chuyển đổi số của tỉnh, là dấu mốc trong hành trình đưa dịch vụ công, dịch vụ tài chính - ngân hàng và các tiện ích số đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp; thể hiện sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cho một mục tiêu rất căn bản: Phục vụ người dân tốt hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn và bình đẳng hơn.
Theo bà Hà Lan Anh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, việc ra mắt Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử là dấu mốc quan trọng, thể hiện bước đi mạnh mẽ, đột phá của tỉnh trong lộ trình xây dựng chính quyền số và xã hội số năm 2026. Trong giai đoạn thí điểm này, 10 Kiosk hành chính công thông minh sẽ được đưa vào vận hành tại 3 điểm Trung tâm Phục vụ hành chính công của tỉnh và 7 đơn vị xã, phường trên địa bàn tỉnh. Mô hình Kiosk thông minh này sẽ mang lại những hiệu quả thiết thực bởi được tích hợp dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh điện tử VNeID kết hợp với nền tảng thanh toán trực tuyến tiên tiến của Agribank.
Hướng dẫn người dân làm thủ tục tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Phú Nhuận. Ảnh: Tiến Lực/TTXVN.
Ở Thành phố Hồ Chí Minh, công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, thể hiện qua việc giải quyết khối lượng lớn hồ sơ thủ tục hành chính với tỷ lệ đúng hạn đạt trên 99,5%, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 88%, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt trên 96%.
Ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy hành chính nhà nước mà còn là quá trình đổi mới toàn diện phương thức quản trị công theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ nhân dân. Trong đó, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng văn hóa số trong đội ngũ cán bộ, công chức là những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả vận hành của mô hình.
Nhận định chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu để sinh tồn và phát triển, Tiến sĩ Trần Thị Lệ Thu, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, chính quyền địa phương phải giữ vai trò trung tâm trong hành trình phục vụ người dân, chuyển từ thụ động sang chủ động kiến tạo. Sự đồng bộ giữa pháp luật - hạ tầng số - con người là chìa khóa duy nhất để xây dựng chính quyền số hiện đại, hiệu quả và minh bạch.
Thực tiễn gần một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã khẳng định chủ trương là đúng đắn, phù hợp với thực tiễn; bước đầu hình thành phương thức quản trị mới hiệu quả hơn, gần dân, sát dân hơn. Kết quả này, như lời Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, là đang chuyển dần phương thức lãnh đạo điều hành từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ hiện đại; từ điều hành hành chính sang điều hành bằng dữ liệu; từ phối hợp qua nhiều tầng nấc sang trực tiếp từ thành phố xuống xã, phường.