Bảo đảm đồng bộ, thống nhất hệ thống pháp luật về quân sự, quốc phòng

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, dự thảo Luật gồm 10 điều; không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của 9 luật hiện hành mà tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn.

Trong đó, sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng liên quan về phòng thủ khu vực; sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam: Quy định về chức vụ cán bộ của Chỉ huy Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã; hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng: Quy định về giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị...

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới khẳng định, Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí cao với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc sửa đổi kịp thời sẽ khắc phục các "khoảng trống pháp lý" khi bãi bỏ cấp huyện, bảo đảm tính liên tục trong công tác chỉ huy, chỉ đạo nhiệm vụ quân sự, quốc phòng tại địa phương.

Việc xây dựng dự án luật cơ bản bám sát và thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng của Đảng về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bảo đảm tính hợp Hiến, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; bảo đảm tính khả thi, đáp ứng các yêu cầu thực tiễn.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự (Điều 4), Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tán thành việc điều chỉnh thẩm quyền của các cơ quan, tổ chức trong công tác đăng ký, quản lý nguồn và tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ phù hợp với mô hình tổ chức mới. Để chặt chẽ, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát để phân định rõ trách nhiệm giữa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh trong từng khâu của quy trình tuyển quân, bảo đảm rõ chủ thể, rõ trách nhiệm, không phát sinh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ...

Bày tỏ nhất trí cao với các nội dung sửa đổi, bổ sung, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị tiếp tục rà soát kỹ các quy định cụ thể trong dự thảo luật và đối chiếu với các quy định của luật có liên quan để đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật và tính khả thi của một số quy định.

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao sự chuẩn bị của Bộ Quốc phòng và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại. Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo luật sửa đổi đồng thời các quy định tại 9 luật chuyên ngành về quân sự, quốc phòng, do đó yêu cầu hàng đầu là phải rà soát kỹ về kỹ thuật lập pháp nhằm đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, không để xảy ra mâu thuẫn, chồng chéo với các luật tổ chức bộ máy nhà nước như Luật tổ chức Chính phủ, Luật tổ chức chính quyền địa phương và các luật chuyên ngành khác.

Về tổ chức bộ máy quân sự địa phương và chính quy hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thành đơn vị quân sự địa phương trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh và đưa sĩ quan quân đội chính quy về đảm nhiệm các chức danh chỉ huy là một chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng. Dự thảo luật đã bổ sung các chức danh này vào hệ thống chức vụ cơ bản của sĩ quan.

Đánh giá cao vai trò của lực lượng quân đội trong việc hỗ trợ, giải quyết các khó khăn, vướng mắc mỗi khi xảy ra thiên tai, lũ lụt..., cũng như đi đầu trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đang được triển khai, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần nghiên cứu ý kiến của cơ quan thẩm tra về bố trí Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chính quy để phù hợp với chủ trương đưa sĩ quan về cấp xã thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên. Trường hợp chưa bố trí được thì quy định rõ ràng về vị trí, chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác của chức danh Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã do Bí thư cấp ủy là kiêm nhiệm. Đây là chức danh kiêm nhiệm đặc thù, vừa là chức vụ chỉ huy, vừa liên quan đến công tác Đảng, công tác chính trị trong lực lượng quân sự địa phương.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động, khẩn trương của Chính phủ và Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát khối lượng lớn văn bản liên quan đến 9 luật và các văn bản hướng dẫn thi hành, trên cơ sở đó hoàn thiện hồ sơ dự án luật. Nội dung của dự thảo luật đã cơ bản thể chế hóa đầy đủ các yêu cầu của Đảng về sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp tổ chức cơ quan quân sự tinh gọn mạnh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, các nghị quyết của Quốc hội về sắp xếp, tổ chức bộ máy Nhà nước, đồng thời nhất trí với đề nghị của Chính phủ về việc bổ sung dự án luật vào chương trình lập pháp năm 2026 và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất theo trình tự thủ tục rút gọn. Việc xây dựng, ban hành Luật này theo trình tự, thủ tục rút gọn là phù hợp với Điều 150 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Nghị quyết 190 của Quốc hội cho phép áp dụng theo trình tự, thủ tục rút gọn để kịp thời xử lý các văn bản chịu sự tác động do sắp xếp, tổ chức bộ máy.

Cũng tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).