Kinh tế thể thao: Mỏ vàng chờ được khai phá

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự dịch chuyển mạnh mẽ của nền kinh tế số, thể thao không đơn thuần là hoạt động giải trí hay rèn luyện sức khỏe mà đã và đang khẳng định vai trò là một ngành kinh tế mũi nhọn, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng đáng kể, thu hút đầu tư và mở ra những động lực phát triển mới cho quốc gia. Việt Nam, với những lợi thế nội tại và khát vọng vươn lên, đang đứng trước cơ hội vàng để tái định hình tư duy về thể thao, từ đó xây dựng một nền kinh tế thể thao chuyên nghiệp và bền vững.

Tiềm năng phát triển toàn diện

Việc nhìn nhận thể thao như một ngành kinh tế không còn là khái niệm mới mẻ trên thế giới. Nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước trong khu vực châu Á đã chủ động định vị thể thao như một trụ cột phát triển kinh tế - xã hội. Thái Lan, với việc tổ chức thành công các sự kiện thể thao quốc tế như Giải bóng chuyền nữ thế giới và thu về hơn 260 triệu USD, đã minh chứng cho khả năng tạo ra nguồn thu lớn từ du lịch và dịch vụ đi kèm.

Singapore đã biến giải đua xe F1 thành một chiến lược thu hút du lịch, quảng bá văn hóa và thương hiệu quốc gia. Những thành công này cho thấy, thể thao hoàn toàn có thể trở thành một "điểm mạnh" quốc gia nếu được đầu tư và phát triển đúng hướng.

Với khoảng 70% dân số dưới 35 tuổi, Việt Nam sở hữu lực lượng lao động dồi dào và thị trường tiêu dùng năng động, sẵn sàng tham gia vào các hoạt động thể thao và chi tiêu cho các sản phẩm, dịch vụ liên quan. Bên cạnh đó, sự quan tâm của công chúng đối với thể thao đã và đang tăng lên đáng kể. Các sự kiện như SEA Games hay các giải đấu bóng đá quốc nội (V.League) thu hút hàng triệu lượt xem và tương tác trực tuyến. Điều này tạo ra một "sân chơi" hấp dẫn cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Theo thống kê của Cục Thể dục thể thao Việt Nam, đến năm 2025, hơn 38% dân số cả nước tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên, 28,3% tổng số hộ gia đình đạt tiêu chuẩn “gia đình thể thao”. Đến năm 2035, ngành Thể thao dự kiến có tới hơn 45 triệu người luyện tập thể thao thường xuyên, tương ứng khoảng 45% tổng dân số.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thể thao Việt Nam (tháng 3/2026), nguyên Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng cho rằng: “Chúng ta đã được tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia đi trước trong việc chuyển từ phát triển thể thao đơn thuần sang phát triển thể thao như một ngành kinh tế. Trong đó, kinh nghiệm của Hàn Quốc là một trường hợp rất đáng tham khảo. Tuy nhiên, mọi sự dập khuôn, bắt chước sẽ không bao giờ phù hợp hoàn toàn. Không có con đường phát triển của một quốc gia có thể bê nguyên sang cho quốc gia khác. Nhưng với một nước đi sau như Việt Nam, kinh nghiệm của họ là bài học rất cần để tham khảo, để biết cách đi tắt, đón đầu. Dù tiếp cận theo cách nào thì cũng phải xuất phát từ thực tiễn của Việt Nam”.

Kinh tế thể thao trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ

Theo báo cáo Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026, thể thao tại Việt Nam đang dần thành một ngành kinh tế, quy mô đầu tư giai đoạn 2024-2025 ước tính khoảng hơn 3 tỷ USD. Với tốc độ tăng trưởng 8-15% mỗi năm, kinh tế thể thao ở Việt Nam còn nhiều dư địa để phát triển, dự báo có thể đạt quy mô 8-10 tỷ USD vào 2030 và tăng lên 20-30 tỷ USD vào 2040. Trên thực tế, hoạt động thể dục, thể thao hiện nay chủ yếu dựa vào các nguồn tài trợ và bán quyền truyền hình, còn các nguồn thu từ thương mại hóa vận động viên, dịch vụ đi kèm và sản phẩm liên quan vẫn chưa được khai thác hiệu quả.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô mà còn phải hoàn thiện thể chế, tạo môi trường minh bạch, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia vào chuỗi giá trị thể thao; thay đổi nhận thức của người dân về tầm quan trọng của sức khỏe và thể thao, coi thể thao không chỉ là hoạt động mang tính xã hội mà còn là một ngành kinh doanh có tiềm năng.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành, truyền thông, tạo ra các sản phẩm/dịch vụ số để nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh; chú trọng giáo dục thể chất trong học đường, không chỉ để nâng cao sức khỏe mà còn để phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao.

Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và hỗ trợ, nhưng nguồn lực chính cho sự phát triển của kinh tế thể thao phải đến từ khu vực tư nhân. Việc xã hội hóa thể thao là điều kiện bắt buộc để huy động tối đa các nguồn lực, tạo động lực cho sự phát triển.

Theo Phó Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Nguyễn Hồng Minh: Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV tiếp tục xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời phải gắn chặt với phát triển văn hóa. Trong lĩnh vực văn hóa, một nội dung rất quan trọng là phát triển con người một cách toàn diện. Với bối cảnh đó, thể thao có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ gắn với việc nâng cao sức khỏe, tầm vóc, thể lực và chuẩn bị nguồn nhân lực cho đất nước, mà còn có đầy đủ điều kiện để tham gia như một ngành kinh tế dịch vụ tổng hợp… Vì vậy, đây là thời điểm phù hợp để định hướng phát triển kinh tế thể thao một cách rõ ràng hơn.

Nền kinh tế thể thao Việt Nam không chỉ đóng góp vào tăng trưởng GDP, tạo ra nhiều việc làm mà còn nâng cao niềm tự hào dân tộc, quảng bá hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Quan trọng nhất, sự phát triển của ngành sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo ra một xã hội khỏe mạnh, năng động hơn.

Xây dựng nền kinh tế thể thao Việt Nam là một hành trình đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Với những định hướng rõ ràng, chiến lược bài bản và sự quyết tâm của toàn xã hội, Việt Nam hoàn toàn có thể biến thể thao thành một động lực tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế quốc gia và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho mỗi người dân.