Khoảng rừng Amazon bị chặt phá tại Porto Velho, bang Rondonia, Brazil. Ảnh tư liệu - minh họa: AFP/TTXVN
Theo phóng viên TTXVN tại Nam Mỹ, tại Viện Hình sự Quốc gia Brazil ở thủ đô Brasilia, Cảnh sát Liên bang nước này đã xây dựng một "phòng thí nghiệm vàng", nơi thu thập và phân tích các mẫu vàng từ khắp cả nước nhằm xác định liệu số vàng bị thu giữ trong các vụ điều tra có được khai thác từ những khu vực được pháp luật bảo vệ hay không.
Theo các chuyên gia, mỗi hạt vàng đều mang một "dấu vân tay" địa chất riêng do hấp thụ các nguyên tố vi lượng như bạc, đồng trong quá trình hình thành. Bằng các công nghệ như quang phổ huỳnh quang tia X, kính hiển vi điện tử quét và quang phổ khối bằng laser, các nhà khoa học có thể đối chiếu mẫu vàng với cơ sở dữ liệu để xác định chính xác nơi khai thác.
Phương pháp này được phát triển với sự phối hợp giữa Cảnh sát Liên bang và các trường đại học Brazil, giúp củng cố chứng cứ phục vụ điều tra và truy tố các đường dây khai thác, buôn bán vàng bất hợp pháp.
Giới chức Brazil cho biết các tổ chức tội phạm thường hợp thức hóa vàng khai thác trái phép bằng cách sử dụng giấy phép khai thác hợp pháp hoặc lập các "mỏ ma" trên giấy tờ. Theo tổ chức giám sát sử dụng đất MapBiomas, hơn 90% hoạt động khai khoáng của Brazil diễn ra tại Amazon và gần 40% trong số đó là bất hợp pháp. Dữ liệu của nền tảng Amazon Mining Watch cho thấy từ năm 2023, gần 223.000 ha rừng Amazon của Brazil đã bị tàn phá bởi hoạt động khai thác mỏ.
Nhiều khu vực rừng Amazon ở Đông Nam Peru bị tàn phá do hoạt động khai thác mỏ trái phép. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Không chỉ gây mất rừng, khai thác vàng trái phép còn để lại hậu quả môi trường lâu dài do sử dụng thủy ngân để tách vàng. Nghiên cứu của Viện Fiocruz năm 2023 cho thấy 21,3% mẫu cá tại các chợ ở Amazon có hàm lượng thủy ngân vượt ngưỡng an toàn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong khi trẻ em từ 2-4 tuổi tại một số khu vực hấp thụ lượng thủy ngân cao gấp 31 lần mức khuyến nghị.
Là quốc gia tham gia Công ước Minamata của Liên hợp quốc về thủy ngân, Brazil đang lấy ý kiến đối với dự thảo lộ trình loại bỏ dần việc sử dụng kim loại này trong khai thác vàng. Các chuyên gia nhận định việc cấm hoàn toàn thủy ngân không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp việc nhận diện vàng khai thác trái phép trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.